การปลูกในร่มในสภาพอากาศร้อนชื้น: แสง อากาศ ราก และควรเริ่มจากตรงไหน

บอร์ดนี้ว่าด้วยการปลูกในห้องปิดที่คุณกำหนดทุกสภาวะเอง สภาพอากาศข้างนอกไม่ได้กำหนดอะไรแทนคุณอีกแล้ว แต่ก็หมายความว่าทุกค่าที่คุณตั้งไว้มีโอกาสผิดได้เช่นกัน

ค่าที่คุณควบคุมได้มีดังนี้:

  • ชนิดของหลอดไฟและความแรงของหลอด
  • อุณหภูมิและความชื้นที่คุณคุมห้องไว้
  • ระดับคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ในอากาศ
  • ระบบให้น้ำที่ส่งน้ำและธาตุอาหารไปยังกระถาง

การตัดสินใจ 3 เรื่องที่กำหนดทุกอย่างที่เหลือ

ค่าอื่นๆ ในห้องปลูกในร่มส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับการเลือก 3 เรื่องนี้ ให้ตั้ง 3 เรื่องนี้ให้ถูกก่อน แล้วค่อยปรับรายละเอียดส่วนที่เหลือทีหลัง

1. แสง: ใช้หลอดแบบไหน และต้นได้แสงเท่าไรในแต่ละวัน

เรื่องแรกที่ต้องเลือกคือชนิดหลอด ตัวเลือกที่ใช้กันทั่วไปคือ แผง LED (ไดโอดเปล่งแสง) หลอด HPS (โซเดียมความดันสูง) และหลอด CMH (เซรามิกเมทัลฮาไลด์)

เรื่องที่สองคือปริมาณแสงที่ส่องถึงทรงพุ่ม ทรงพุ่มคือชั้นใบและช่อดอกด้านบนสุดที่แสงตกกระทบ ปริมาณแสงทั้งหมดที่ทรงพุ่มได้รับตลอดวันเรียกว่า ปริมาณแสงรวมต่อวัน (DLI) วัตต์ของหลอดไม่ได้บอกตัวเลขนี้ เพราะความสูงที่แขวนหลอดและการกระจายแสงทำให้แสงที่ถึงใบจริงเปลี่ยนไป

หมายเหตุผู้แปล: ในห้องปลูกที่เมืองไทย ซึ่งอุณหภูมิมักอยู่ที่ 30–35 °C หลอดไฟทุกดวงก็เป็นตัวปล่อยความร้อนด้วย เครื่องปรับอากาศ (แอร์) ต้องดึงความร้อนจากหลอดออก นอกเหนือจากความร้อนที่เข้ามาทางผนังและหลังคา ก่อนซื้อหลอด ให้เช็กก่อนว่าแอร์รับความร้อนทั้งสองส่วนไหวหรือไม่

สิ่งที่ต้องทำ: ก่อนปลูกรอบแรก ให้วัดแสงที่ระดับทรงพุ่ม ทั้งตรงกลางและทุกมุมห้อง ใช้เครื่องวัดที่นับเฉพาะแสงที่พืชใช้ได้ (PAR meter) ผลที่ได้จะบอกว่าต้นริมห้องได้แสงเท่ากับต้นตรงกลางหรือไม่

2. อากาศ: ดูค่า VPD อย่าดูแค่ความชื้น

ให้ประเมินอากาศจากค่าความต่างของความดันไอ (VPD) อย่าดูความชื้นอย่างเดียว VPD คือส่วนต่างระหว่างความชื้นในใบกับความชื้นในอากาศรอบใบ ถ้าส่วนต่างมาก น้ำจะถูกดึงออกจากใบเร็ว ถ้าส่วนต่างน้อย น้ำจะออกช้าลง

ต้นตอบสนองต่อส่วนต่างนี้ ไม่ได้ตอบสนองต่ออุณหภูมิหรือความชื้นแยกกันทีละค่า ความชื้นค่าเดียวกันจึงอาจพอดีที่อุณหภูมิหนึ่ง แต่ไม่เหมาะเลยที่อีกอุณหภูมิหนึ่ง

สิ่งที่ต้องทำ: แขวนเครื่องวัดอุณหภูมิและความชื้นไว้ที่ระดับทรงพุ่ม อย่าติดไว้ที่ผนังข้างประตู จดอุณหภูมิและความชื้นทุกวันเป็นเวลา 2 สัปดาห์ วันละ 3 ครั้ง คือตอนไฟเพิ่งเปิด กลางช่วงเปิดไฟ และหลังปิดไฟไม่นาน จากนั้นคำนวณ VPD ของแต่ละครั้งที่จดไว้โดยใช้หัวข้อเรื่องสภาพอากาศที่ลิงก์ไว้ด้านบน คุณจะรู้ว่าห้องหลุดจากค่าเป้าหมายมากที่สุดในช่วงไหน

3. ราก: รากอยู่ในวัสดุอะไร และให้อาหารบ่อยแค่ไหน

เรื่องที่สามคือวัสดุที่รากเติบโตอยู่ และความถี่ในการให้สารละลาย ตรงนี้ผู้ปลูกแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม:

  • ระบบหมุนเวียน สารละลายธาตุอาหารไหลกลับลงถัง แล้วถูกปั๊มกลับไปให้ต้นอีกรอบ
  • ระบบให้แล้วทิ้ง (drain-to-waste) สารละลายแต่ละรอบไหลผ่านวัสดุปลูกครั้งเดียวแล้วระบายทิ้ง ไม่นำกลับมาใช้อีก

ที่ต้องเลือกให้ดีเพราะระบบหมุนเวียนใช้สารละลายเดิมซ้ำ ถ้าในถังมีปัญหา ปัญหาจะลามไปทุกต้นที่ต่อกับถังนั้น ระบบให้แล้วทิ้งเปลืองน้ำและปุ๋ยกว่า แต่ทุกรอบที่ให้จะเป็นสารละลายใหม่ ระบบไฮโดรโปนิกส์ที่ใช้กันทั่วไปมี 3 แบบ คือ DWC (deep water culture – ระบบรากแช่ในสารละลาย), NFT (nutrient film technique – ระบบสารละลายไหลเป็นฟิล์มบาง) และระบบน้ำหยด:

  • ระบบ DWC: รากห้อยแช่อยู่ในสารละลายที่เติมอากาศ
  • ระบบ NFT: สารละลายไหลเป็นชั้นบางๆ ไปตามรางผ่านราก
  • ระบบน้ำหยด: หัวน้ำหยดเล็กๆ ปล่อยสารละลายลงแต่ละกระถาง

หมายเหตุผู้แปล: เมื่ออากาศร้อนแบบไทย ถังของระบบหมุนเวียนจะร้อนขึ้นตามห้อง สารละลายที่อุ่นเกินไปเป็นปัญหาต่อรากอย่างที่รู้กันดี (ดูหัวข้อเรื่องอุณหภูมิถังสารละลาย) ไฟดับก็เป็นอีกเรื่องที่ต้องคิด โดยเฉพาะตอนพายุเข้าช่วงหน้าฝน เมื่อปั๊มน้ำหรือปั๊มลมหยุด รากที่อาศัยสารละลายที่ไหลเวียนหรือมีการเติมอากาศจะไม่ได้รับสารละลายใหม่จนกว่าไฟจะกลับมา

สิ่งที่ต้องทำ: ก่อนเลือกระบบ ให้จดว่าในพื้นที่ของคุณไฟดับบ่อยแค่ไหน และแต่ละครั้งดับนานเท่าไร สำหรับแต่ละระบบที่คุณกำลังพิจารณา ให้หาข้อมูลว่ารากทนได้นานแค่ไหนถ้าปั๊มหยุดทำงาน ถ้ายังไม่แน่ใจ ให้ลองปลูกไม่กี่ต้นจนครบหนึ่งรอบก่อนเปลี่ยนทั้งห้อง การลองแบบนี้ทำให้คุณเห็นความเสี่ยงโดยเสียเงินไม่มาก

บทเรียน 2 ข้อที่ควรรู้ตั้งแต่แรกในภูมิอากาศเขตร้อน

การลดความชื้นมักยากกว่าการทำความเย็น

ในห้องปลูกในร่มเขตร้อน การดึงความชื้นออกจากอากาศ (การลดความชื้น) มักยากกว่าการทำความเย็น และอาจกินเงินมากกว่าที่คุณคิด

หมายเหตุผู้แปล: สาเหตุเป็นแบบนี้ น้ำเกือบทั้งหมดที่ต้นดูดขึ้นไปจะคายออกทางใบเป็นไอน้ำ แล้วไปค้างอยู่ในอากาศของห้อง ช่วงหน้าฝน อากาศข้างนอกที่รั่วเข้ามาก็ชื้นเหมือนกัน แอร์ดึงน้ำออกได้เฉพาะตอนที่คอมเพรสเซอร์ทำงานเพื่อทำความเย็นเท่านั้น พอห้องเย็นถึงอุณหภูมิที่ตั้งไว้ คอมเพรสเซอร์จะทำงานช้าลงหรือตัด แล้วความชื้นก็จะสูงขึ้นอีก ช่วงที่หนักที่สุดคือหลังปิดไฟ เพราะหลอดไม่ปล่อยความร้อนแล้ว วิธีเลือกขนาดเครื่องลดความชื้นสำหรับห้องออกดอกในไทยมีอธิบายไว้ในหัวข้อแยก

สิ่งที่ต้องทำ: ดูบันทึก 2 สัปดาห์ของคุณว่าความชื้นสูงสุดเท่าไร และเกิดขึ้นช่วงไหน จากนั้นกันงบไว้สำหรับเครื่องลดความชื้นและค่าไฟของเครื่อง ก่อนจะจ่ายเงินซื้อหลอดเพิ่ม ไม่อย่างนั้นคุณอาจเพิ่มแสงให้ห้องที่ชื้นเกินกว่าต้นจะใช้แสงนั้นได้

เติม CO₂ เป็นเรื่องสุดท้าย

การเติม CO₂ จะคุ้มก็ต่อเมื่อแสง อุณหภูมิ และการให้อาหารถูกตั้งไว้สูงเท่าที่ต้นใช้ได้แล้ว ถ้ายังไม่ถึงจุดนั้น ปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งในสามอย่างนี้จะยังเป็นตัวจำกัดการเติบโต และ CO₂ ที่เติมเข้าไปก็แทบไม่ช่วยอะไร การเสริม CO₂จึงควรอยู่ท้ายรายการสิ่งที่จะปรับปรุง ไม่ใช่อยู่ต้นรายการ

หมายเหตุผู้แปล: ผู้ปลูกไทยหลายคนระบายอากาศออกนอกห้องเพื่อคุมความร้อนและความชื้น CO₂ ที่คุณเติมเข้าไปจะถูกระบายทิ้งไปพร้อมกับอากาศนั้น

สิ่งที่ต้องทำ: ตัด CO₂ ออกจากรายการของที่จะซื้อไปก่อน ค่อยพิจารณาเมื่อทั้งค่าแสงที่วัดได้และบันทึกสภาพอากาศแสดงว่าห้องคุมค่าเป้าหมายได้แล้ว

เริ่มจากตรงไหน: ลำดับการอ่านที่แนะนำ

ทุกหัวข้อด้านล่างมีลิงก์ไว้แล้วตรงจุดที่พูดถึงครั้งแรกในบทความนี้

  1. ไฟปลูกในร่ม: LED vs HPS vs CMH: เลือกชนิดหลอด
  2. สเปกตรัมแสงและ DLI: หลักวิทยาศาสตร์ของการให้แสงกัญชา: คำนวณว่าทรงพุ่มของคุณต้องการแสงเท่าไรต่อวัน
  3. การควบคุมสภาพอากาศในห้องปลูก: VPD อุณหภูมิ ความชื้น: ตั้งค่าเป้าหมายของอากาศ แล้วเทียบกับบันทึกของคุณ
  4. กัญชาไฮโดรโปนิกส์: ระบบ DWC, NFT และน้ำหยด: เลือกระบบปลูกที่เหมาะกับสภาพไฟฟ้าในพื้นที่และความร้อนในห้องของคุณ
  5. การเสริม CO₂: เมื่อใดที่จำเป็น เมื่อใดที่สูญเปล่า: อ่านเป็นเรื่องสุดท้าย หลังจากคุม 4 เรื่องแรกได้แล้ว

ถ้ามีคำถามเรื่องห้องปลูกของคุณเอง โพสต์ไว้ในบอร์ดนี้ได้เลย ให้บอกขนาดห้อง หลอดไฟที่ใช้ ขนาดแอร์ และค่าอุณหภูมิกับความชื้นที่จดไว้สักสองสามวัน เมื่อมีข้อมูลเหล่านี้ สมาชิกคนอื่นจะตอบได้ตรงกับระบบของคุณ