บอร์ดนี้ว่าด้วยการสกัดโดยใช้ตัวทำละลายและสารสกัดเข้มข้นที่ได้จากวิธีนี้ ตัวทำละลายคือของเหลวที่ละลายแคนนาบินอยด์และสารให้กลิ่นออกมาจากต้นพืช ส่วนสารสกัดเข้มข้นคือน้ำมัน แว็กซ์ หรือเรซินที่เหลืออยู่หลังจากแยกตัวทำละลายออกไปแล้ว วิธีที่ไม่ใช้ตัวทำละลายเลย เช่น แฮชที่ทำด้วยน้ำผสมน้ำแข็ง (ice-water hash) และโรซิน (rosin) มีบอร์ดแยกต่างหาก: การสกัดแบบไร้ตัวทำละลายและแฮช
โพสต์อะไรได้บ้างในบอร์ดนี้
- ตัวทำละลายหลัก 3 ชนิด ได้แก่ เอทานอล (แอลกอฮอล์เกรดที่ดื่มได้) สารไฮโดรคาร์บอน (ก๊าซเชื้อเพลิงเบา เช่น บิวเทนและโพรเพน) และคาร์บอนไดออกไซด์ในสภาวะซูเปอร์คริติคอล (supercritical) สภาวะนี้คือการเก็บคาร์บอนไดออกไซด์ไว้ภายใต้ความดันและอุณหภูมิสูง ทำให้ละลายสารได้เหมือนของเหลว แต่ไหลได้เหมือนก๊าซ
- วินเทอร์ไรเซชัน (winterisation): นำสารสกัดดิบไปผสมกับเอทานอล แช่ให้เย็นจัด แล้วกรองแว็กซ์และไขมันที่ตกตะกอนออก
- การกลั่น: ให้ความร้อนกับสารสกัดในสภาวะสุญญากาศ เพื่อแยกแคนนาบินอยด์ออกจากสารอื่นทั้งหมด
- คำถามด้านความปลอดภัยและเรื่องใบอนุญาตของวิธีใดก็ได้ข้างต้น
ตัวทำละลายทั้ง 3 ชนิดต่างกันอย่างไร
ตัวทำละลายแต่ละชนิดมีทั้งข้อดีและข้อเสีย
- เอทานอล ใช้งานง่าย และผิดพลาดเล็กน้อยก็แทบไม่ทำให้การสกัดรอบนั้นเสีย แต่เอทานอลดึงคลอโรฟิลล์ (สารสีเขียวในใบ) และแว็กซ์จากพืชออกมาด้วย จึงต้องกำจัดสารเหล่านี้ออกในขั้นต่อไป
- สารไฮโดรคาร์บอน เลือกสกัดได้ดี คือดึงเฉพาะสารที่ต้องการเป็นหลัก และทิ้งส่วนอื่นของพืชไว้มากกว่า แต่ติดไฟง่ายมาก อุปกรณ์สกัดด้วยไฮโดรคาร์บอนที่ประกอบเองนั้นอันตรายมากจริง ๆ เพราะถ้าก๊าซรั่วแล้วเจอประกายไฟ อาจเกิดไฟไหม้หรือระเบิดได้
- คาร์บอนไดออกไซด์ ปรับตั้งได้ เมื่อเปลี่ยนความดันและอุณหภูมิ สารที่ถูกละลายออกมาก็จะเปลี่ยนไปด้วย แต่อุปกรณ์ราคาแพง และสกัดแต่ละรอบใช้เวลานาน
ทั้ง 3 วิธีมีจุดร่วมกันข้อหนึ่ง คือสารสกัดดิบที่ได้รอบแรกยังไม่ใช่ผลิตภัณฑ์สำเร็จ ยังต้องผ่านขั้นตอนทำให้บริสุทธิ์ เช่น วินเทอร์ไรเซชันหรือการกลั่น ก่อนจึงจะนำไปใช้ได้
ถ้าต้องการอ่านการเปรียบเทียบแบบละเอียด ดูที่ อธิบายการสกัดกัญชา: เปรียบเทียบวิธีการสกัดด้วยตัวทำละลายและการสกัดแบบไร้ตัวทำละลาย ส่วนคู่มือแยกตามวิธี ได้แก่ การสกัดกัญชาด้วย CO2 และ การสกัดกัญชาด้วยเอทานอล
ข้อจำกัด 2 ข้อที่ใช้กับทุกโพสต์ในบอร์ดนี้
1. การสกัดทำให้สารปนเปื้อนเข้มข้นขึ้นด้วย
สารสกัดเก็บแคนนาบินอยด์จากดอกปริมาณมากไว้ในปริมาตรเล็ก ๆ สารพิษตกค้างจากสารกำจัดศัตรูพืชและสารปนเปื้อนอื่น ๆ ก็จะเข้มข้นขึ้นในแบบเดียวกัน ดังนั้นดอกที่ตรวจสารตกค้างผ่านแล้ว อาจได้สารสกัดที่ตรวจไม่ผ่านก็ได้
สิ่งที่ควรทำ: ส่งดอกตรวจสารพิษตกค้างจากสารกำจัดศัตรูพืชก่อนนำไปสกัด ไม่ใช่ตรวจแค่สารสกัดที่ทำเสร็จแล้ว วิธีนี้ทำให้คุณรู้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ว่ารุ่นการผลิตนั้นคุ้มที่จะนำไปแปรรูปหรือไม่ อ่านเพิ่มเติมที่ สารพิษตกค้างจากสารกำจัดศัตรูพืชในกัญชา: ทำไมจึงสำคัญ ค่าจำกัดในแต่ละตลาด และสารที่ตรวจไม่ผ่านบ่อยที่สุด (ตอนที่ 1 จาก 2)
2. ในประเทศไทย การสกัดส่วนใหญ่ไม่ใช่งานที่ทำเองที่บ้านได้
กฎกระทรวงว่าด้วยสารสกัดจากกัญชาหรือกัญชง พ.ศ. 2569 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2569 สารสกัดที่มีเตตราไฮโดรแคนนาบินอล (THC ซึ่งเป็นแคนนาบินอยด์ที่ทำให้มึนเมา) เกิน 0.2% จะออกใบอนุญาตให้ได้เฉพาะแก่:
- นิติบุคคลไทยที่ไม่เป็น “คนต่างด้าว” ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542
- หน่วยงานของรัฐ
- สภากาชาดไทย
บุคคลธรรมดาที่ทำเองที่บ้านไม่สามารถขอใบอนุญาตนี้ได้ อ่านรายละเอียดทั้งหมดได้ที่ กฎกระทรวง 2 ฉบับของไทย พ.ศ. 2569 (2026)
หมายเหตุผู้แปล: ก่อนซื้ออุปกรณ์สกัดหรือลงทุนในโครงการสกัด ให้ตรวจสอบว่าบริษัทที่คุณจะทำงานด้วยมีคุณสมบัติตามกฎข้อนี้ ขอดูเอกสารจดทะเบียนและใบอนุญาตของบริษัท ถ้าบริษัทไม่มีคุณสมบัติ ก็ผลิตสารสกัดที่มี THC เกิน 0.2% อย่างถูกกฎหมายไม่ได้ ไม่ว่าจะมีอุปกรณ์ดีแค่ไหนก็ตาม
เริ่มต้นจากตรงไหนดี
- Rick Simpson Oil: คืออะไร ข้อกล่าวอ้างมาจากไหน และหลักฐานแสดงให้เห็นอะไรบ้าง
- วิธีอ่านฉลากสารสกัดเข้มข้น: ไลฟ์โรซิน (live rosin), แชทเทอร์ (shatter), บัดเดอร์ (budder) และดิสทิลเลท (distillate)
ถ้ามีคำถามเรื่องวิธีสกัด ปัญหาด้านความปลอดภัย หรือกฎใบอนุญาต ให้ตั้งเป็นกระทู้ใหม่ในบอร์ดนี้ แล้วบอกด้วยว่าคุณใช้อุปกรณ์และระบบแบบไหน และได้ตรวจสอบอะไรไปแล้วบ้าง