บทความนี้พูดถึงผลิตภัณฑ์กัญชาที่ใช้บนผิว แทนการกลืนหรือการสูด ได้แก่ บาล์ม ครีม น้ำมัน และแผ่นแปะ คุณจะได้รู้ว่าผิวหนังปล่อยให้อะไรผ่านเข้าไปได้ และกันอะไรไว้ข้างนอก นอกจากนี้คุณจะได้รู้ด้วยว่าข้อความบนกระปุกข้อไหนมีหลักฐานรองรับ
ผิวหนังปล่อยให้อะไรผ่านเข้าไปได้
ผิวที่แข็งแรงและไม่มีแผลทำหน้าที่เป็นด่านกั้น ผิวชั้นนอกสุด (stratum corneum คือแผ่นบาง ๆ ของเซลล์ผิวที่ตายแล้ว ยึดกันไว้ด้วยไขมัน) เป็นตัวกำหนดว่าอะไรผ่านเข้าไปได้ แคนนาบินอยด์ เช่น แคนนาบิไดออล (CBD) และเตตระไฮโดรแคนนาบินอล (THC) ละลายในไขมัน ไม่ละลายในน้ำ นักเคมีเรียกสารแบบนี้ว่า “lipophilic” แปลว่าชอบไขมัน
โมเลกุลที่ผ่านชั้นนอกนี้ได้ง่ายที่สุดคือโมเลกุลที่มีขนาดเล็กและชอบไขมันแค่ปานกลาง แต่แคนนาบินอยด์ชอบไขมันมากกว่านั้นมาก สารส่วนใหญ่ที่คุณทาลงไปจึงค้างอยู่ในผิวชั้นนอก มีเพียงส่วนน้อยที่ซึมลงไปลึกกว่านั้น
เมื่อซึมผ่านได้น้อยขนาดนี้ ครีมที่ทาบนข้อที่ปวดจึงออกฤทธิ์ได้เฉพาะตรงจุดนั้น หากออกฤทธิ์ได้จริง ด้วยเหตุนี้ ผลิตภัณฑ์ทาภายนอก (topical) จึงไม่ทำให้เมา และไม่เหมาะเมื่อคุณต้องการผลทั่วทั้งร่างกาย แพทย์เรียกผลแบบนี้ว่า “systemic” ซึ่งหมายความว่าสารต้องเข้าสู่กระแสเลือดก่อน
สิ่งที่ควรทำ: ก่อนซื้อ ให้ตัดสินใจให้ชัดก่อนว่าคุณต้องการอะไร ถ้าต้องการบรรเทาอาการเฉพาะจุด ผลิตภัณฑ์ทาภายนอกอาจช่วยได้ ถ้าต้องการผลทั่วร่างกาย บาล์มไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ ให้ปรึกษาแพทย์เรื่องการใช้กัญชาด้วยวิธีอื่น
แผ่นแปะเป็นผลิตภัณฑ์อีกประเภทหนึ่ง
แผ่นแปะผ่านผิวหนัง (transdermal) คือแผ่นติดผิวที่ออกแบบมาให้พาสารผ่านผิวหนังเข้าสู่เลือด แผ่นแปะชนิดนี้ออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อให้สารผ่านด่านกั้นของผิวได้ แผ่นแปะจึงให้ผลทั่วร่างกายได้ ขณะที่บาล์มหรือครีมส่วนใหญ่ทำไม่ได้ อย่าใช้สิ่งที่คุณรู้เกี่ยวกับครีมมาตัดสินแผ่นแปะ และอย่าใช้ผลการใช้แผ่นแปะมาตัดสินครีม
- สิ่งที่ได้จากแผ่นแปะ: ช่องทางให้แคนนาบินอยด์เข้าสู่เลือดโดยไม่ต้องกลืนหรือสูด
- ในประเทศไทย: เรายังไม่พบข้อมูลยืนยันว่ามีแผ่นแปะแคนนาบินอยด์ตัวใดได้รับอนุญาตจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ตรวจดูเลข อย. ก่อนซื้อทุกครั้ง แผ่นแปะออกแบบมาให้สารเข้าสู่เลือด ดังนั้นก่อนใช้ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะถ้าคุณใช้ยาอื่นอยู่ หัวข้อ ปฏิกิริยาระหว่างยากับกัญชา: รายการที่ควรพกไปให้แพทย์ดู อธิบายเหตุผลไว้
- เริ่มจากตรงไหน: อ่านฉลากด้านหน้าและรายการส่วนประกอบ ดูว่าผลิตภัณฑ์ระบุว่าตัวเองเป็นแบบ “transdermal” (ผ่านผิวหนัง) หรือเป็นแค่ครีมหรือบาล์มธรรมดา ข้อมูลนี้จะบอกคุณว่าผลิตภัณฑ์อยู่ในกลุ่มไหนจากสองกลุ่มนี้
อ่านฉลาก: เนื้อฐานและปริมาณสำคัญกว่าชื่อ
สารพา (carrier) คือเนื้อฐานที่ใช้ผสมแคนนาบินอยด์ เช่น น้ำมัน ขี้ผึ้ง ครีม หรือเจล สารพาและปริมาณแคนนาบินอยด์สำคัญกว่าชื่อแคนนาบินอยด์บนฉลากด้านหน้า สองกระปุกอาจเขียนว่า “CBD” เหมือนกัน แต่ทำงานบนผิวต่างกันมาก ผลิตภัณฑ์ทาภายนอกหลายตัวที่ขายกันอยู่มีแคนนาบินอยด์น้อยมากจนแทบไม่มีอะไรให้วัดได้อย่างมีความหมาย
ตรวจ 3 อย่างนี้ก่อนซื้อ:
- หาปริมาณ มองหาปริมาณแคนนาบินอยด์รวมเป็นมิลลิกรัม (mg) ต่อกระปุก และขนาดของกระปุก นำ mg หารด้วยขนาดกระปุก จะได้ mg ต่อกรัมหรือต่อมิลลิลิตร ตัวเลขนี้บอกว่าคุณได้รับเท่าไรในการทาแต่ละครั้ง และทำให้เทียบแต่ละกระปุกกันได้อย่างถูกต้อง ถ้าฉลากเขียนแค่ “CBD” หรือ “hemp” โดยไม่มีตัวเลข คุณจะเปรียบเทียบไม่ได้ จึงให้ถือว่าคำกล่าวอ้างบนฉลากยังไม่ได้รับการพิสูจน์
- อ่านรายการส่วนประกอบ รายการนี้บอกว่าเนื้อฐานคืออะไร ถ้าส่วนผสมจากกัญชามีเพียงน้ำมันเมล็ดกัญชง ผลิตภัณฑ์นั้นแทบไม่มี CBD เลย ดู น้ำมันเมล็ดกัญชง ไม่ใช่ น้ำมัน CBD: องค์ประกอบ, ขีดจำกัด THC และการเก็บรักษา
- ขอดูผลแล็บ ใบรับรองผลการวิเคราะห์ (COA) คือรายงานผลจากห้องแล็บของรุ่นการผลิตหนึ่งรุ่น รายงานนี้บอกว่า CBD และ THC ที่มีอยู่จริงในกระปุกตรงกับฉลากหรือไม่ ดู วิธีอ่านใบรับรองผลการวิเคราะห์กัญชา
หมายเหตุผู้แปล: ถ้าในรายการส่วนประกอบมีเมนทอล การบูร หรือสมุนไพรอื่นด้วย ความรู้สึกเย็นหรืออุ่นอาจมาจากส่วนผสมเหล่านั้น ไม่ได้มาจากแคนนาบินอยด์ ให้คำนึงถึงข้อนี้เมื่อประเมินว่าส่วนที่เป็นกัญชาช่วยอะไรได้จริงหรือไม่
ปัญหาผิวที่แย่ลงต้องไปพบแพทย์ก่อน
ถ้าอาการทางผิวหนังแย่ลงเรื่อย ๆ ให้ไปพบแพทย์ก่อนลองบาล์มใด ๆ ถ้าเป็นแพทย์ผิวหนังจะดีที่สุด บาล์มอาจทำให้ผิวรู้สึกดีขึ้น แต่ไม่ได้รักษาการติดเชื้อ และไม่ได้รักษาโรคภูมิต้านตนเอง ซึ่งเป็นภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายโจมตีผิวของตัวเอง เช่น โรคสะเก็ดเงิน
หมายเหตุผู้แปล: ในอากาศร้อนชื้นและช่วงฤดูฝน ผื่นที่ดูเหมือนแค่ระคายเคืองอาจเป็นการติดเชื้อจริง ๆ แพทย์เท่านั้นที่บอกได้ว่าเป็นแบบไหน ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่ ให้ทาเล็กน้อยที่ท้องแขนด้านในแล้วรอหนึ่งวัน วิธีนี้ทำให้คุณรู้ว่าตัวผลิตภัณฑ์เองทำให้ผิวระคายเคืองหรือไม่ ถ้าใช้แล้วอาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลง ให้หยุดใช้ทันที ไปพบแพทย์และนำกระปุกไปด้วย แพทย์จะได้อ่านส่วนประกอบได้
ในประเทศไทย: การซื้อ การเก็บรักษา และการทำใช้เอง
หมายเหตุผู้แปล (การซื้อ): มองหาเลข อย. บนฉลาก ประเภทของเลขขึ้นอยู่กับว่าผลิตภัณฑ์ถูกจัดอยู่ในประเภทใด คุณตรวจสอบเลขได้จากระบบค้นหาผลิตภัณฑ์บนเว็บไซต์ อย. (fda.moph.go.th) กฎเกณฑ์เรื่องฉลากอธิบายไว้ใน การติดฉลากผลิตภัณฑ์กัญชาในประเทศไทย: ข้อกำหนดของ อย. ข้อความคำเตือน และการกล่าวอ้างสรรพคุณ ซื้อผ่านตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการในไทย และขอ COA ของรุ่นการผลิตนั้น หลีกเลี่ยงกระปุกที่ไม่มีฉลาก ไม่มีเลข อย. และไม่มีรหัสรุ่นการผลิต เพราะคุณจะไม่มีทางรู้เลยว่าข้างในมีอะไร
หมายเหตุผู้แปล (การเก็บรักษา): ในไทย อุณหภูมิในห้องมักสูงถึง 30–35 °C ปิดฝาบาล์มและน้ำมันให้สนิท เก็บไว้ในที่เย็นและมืด อย่าทิ้งไว้ในรถที่จอดไว้หรือบนขอบหน้าต่างที่โดนแดด ความร้อนและแสงทำให้แคนนาบินอยด์สลายตัว และน้ำมันในเนื้อฐานอาจเหม็นหืน บาล์มที่ละลายแล้วกลับมาแข็งตัวอีกครั้งอาจแยกชั้นด้วย ให้เขียนวันที่เปิดใช้ไว้บนกระปุก จะได้รู้ว่าใช้มานานเท่าไรแล้ว
หมายเหตุผู้แปล (การทำใช้เอง): ผู้ปลูกบางคนอยากทำบาล์มจากผลผลิตของตัวเอง ตามกฎกระทรวงว่าด้วยสารสกัดจากกัญชาหรือกัญชง พ.ศ. 2569 ซึ่งมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2569 ใบอนุญาตสำหรับสารสกัดที่มี THC เกิน 0.2% จะออกให้เฉพาะ:
- นิติบุคคลไทยที่ไม่ใช่ “คนต่างด้าว” ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542
- หน่วยงานของรัฐ
- สภากาชาดไทย
อ่าน กฎกระทรวง 2 ฉบับของไทย พ.ศ. 2569 (2026) ก่อนจะผลิตหรือขายอะไรก็ตาม
เริ่มอ่านจากตรงไหน
- กัญชากับผิวหนัง: แคนนาบินอยด์เข้าถึงเซลล์ผิวได้อย่างไร และงานทดลองในโรคผิวหนังอักเสบเอ็กซีมา โรคสะเก็ดเงิน และสิวพบอะไร (ตอนที่ 1 จาก 2)
- หัวข้อที่เกี่ยวข้องในหมวดกัญชาทางการแพทย์: ช่องทางการใช้กัญชาทางการแพทย์: การดูดซึม เวลาเริ่มออกฤทธิ์ การสูดและการกลืน (ตอนที่ 1 จาก 2) หัวข้อนี้อธิบายความแตกต่างระหว่างผลเฉพาะจุดกับผลทั่วร่างกาย
ถามคำถามได้ด้านล่าง
โพสต์คำถามของคุณเป็นความเห็นตอบกลับใต้หัวข้อนี้ บอกชื่อผลิตภัณฑ์ ตัวเลข mg บนฉลาก เนื้อฐาน (น้ำมัน ขี้ผึ้ง ครีม หรือเจล) และบอกว่าคุณใช้เพื่ออะไร ถ้าแนบรูปฉลากและรายการส่วนประกอบที่ถ่ายให้ชัดด้วย สมาชิกคนอื่นจะตอบคุณได้ตรงจุดขึ้น