Nhiều người mới trồng hay nhầm hai loại chai trên kệ: sản phẩm PK và chế phẩm kích thích (stimulant). Hai loại này làm hai việc khác nhau. Sản phẩm PK bổ sung hai chất dinh dưỡng là lân (phốt pho) và kali trong giai đoạn ra hoa. Chế phẩm kích thích không trực tiếp nuôi cây mà dùng để hỗ trợ các quá trình bên trong cây.
Bài này gồm bốn phần. Phần đầu nói sản phẩm PK là gì, rồi tới chế phẩm kích thích là gì. Tiếp theo là cách dùng thêm cả hai trên nền phân chính. Cuối cùng là cách chọn loại bạn thật sự cần cho vụ trồng của mình.
Phân nền và phụ gia: hai việc khác nhau
Phân nền (base nutrients) là chương trình phân bón chính của bạn. Nó cung cấp đủ các nguyên tố cây cần: đạm, lân, kali, cùng canxi, magie, lưu huỳnh và vi lượng (xem dinh dưỡng đa lượng và vi lượng). Thiếu phân nền thì cây không thể phát triển bình thường.
Phụ gia (additive) là phần tùy chọn bạn pha thêm vào phân nền. Sản phẩm PK và chế phẩm kích thích đều là phụ gia. Cây khỏe được bón theo một chương trình phân nền tốt vẫn có thể đi hết vụ mà không cần loại nào trong hai loại này.
Thường bạn có thể bỏ qua phụ gia trong các trường hợp sau:
- Phân nền đã đủ cho giai đoạn ra hoa. Bạn dùng công thức ra hoa (bloom) của hãng đúng liều trong bảng, và lá không có dấu hiệu thiếu chất.
- Bạn chưa đo được EC và pH. EC (độ dẫn điện) cho biết lượng muối phân bón có trong nước. Không có máy đo thì thêm chai nào cũng chỉ là đoán. Hãy mua máy đo trước.
- Bạn trồng một giống lần đầu. Hãy trồng một vụ chỉ với phân nền. Vụ này cho bạn một mức sản lượng gốc để sau này biết phụ gia có tạo ra khác biệt hay không.
- Ngân sách eo hẹp. Hãy ưu tiên tiền cho một loại phân nền đầy đủ và nguồn nước sạch trước.
Việc cần làm: Liệt kê mọi chai trong chương trình bón phân hiện tại và đánh dấu từng chai là “phân nền” hay “phụ gia”. Sau đó mở bảng lịch bón phân chính thức của hãng. Xem trong bảng có những phụ gia nào, dùng vào tuần nào và liều bao nhiêu.
Sản phẩm PK làm gì
PK là viết tắt của lân (P) và kali (K). Các sản phẩm này thường được bán dưới tên “PK booster” hoặc “phân kích hoa (bloom booster)”. Sản phẩm PK không phải là phân bón đầy đủ. Bạn pha nó thêm vào phân nền trong giai đoạn ra hoa.
Lân (P) có ba vai trò chính:
- Giúp cây bắt đầu tạo hoa và phát triển hoa.
- Là nguyên liệu để tạo ATP, phân tử mang năng lượng trong mọi tế bào.
- Hỗ trợ bộ rễ phát triển.
Kali (K) cũng có ba vai trò chính:
- Điều tiết sự thoát hơi nước, tức là quá trình nước bay ra khỏi lá qua các lỗ khí rất nhỏ. Dòng nước này kéo nước và dinh dưỡng từ rễ lên, đồng thời làm mát lá.
- Giúp hoa tăng trọng lượng.
- Hỗ trợ sức đề kháng bệnh của cây.
Cách đọc các con số trên nhãn
Nhãn phân bón ghi ba con số theo thứ tự cố định: đạm, lân, kali (N-P-K). Monster Bloom ghi 0-50-30, tức là không có đạm, rất nhiều lân và ít kali hơn lân. CANNA PK 13/14 chỉ ghi hai con số của P và K là 13 và 14. Trên nhãn phân bón, lân và kali thường được quy đổi thành P₂O₅ và K₂O, chứ không ghi theo P và K nguyên chất. Tên 13/14 bắt nguồn từ cách ghi cũ ở châu Âu, tính theo thể tích. Ở Bắc Mỹ, cùng sản phẩm này được ghi theo khối lượng là 0-10-11. Khi so sánh các sản phẩm, hãy dùng nhãn dành cho khu vực của bạn.
Sản phẩm ví dụ
Các tên dưới đây chỉ là ví dụ, không phải lời khuyên nên mua. Các hãng khác cũng có sản phẩm làm cùng việc.
- Monster Bloom (Grotek) — 0-50-30
- CANNA PK 13/14
- Overdrive (Advanced Nutrients)
Khi nào thêm
Người ta thường thêm PK từ giữa đến cuối giai đoạn ra hoa, khoảng tuần 3–6 tính từ khi cây bắt đầu ra hoa. Đây là lúc bông tăng trọng lượng nhiều nhất. Thêm PK là để hỗ trợ cây trong lúc bông tăng trọng.
Mốc thời gian này không cố định mà còn tùy vào giống và số tuần ra hoa của giống đó. Giống ra hoa lâu hơn mức trung bình thì phải lùi thời điểm thêm PK về sau. Hãy xem thời gian ra hoa do nhà lai tạo công bố và đếm từ ngày cây bắt đầu ra hoa. Muốn biết từng tuần cây thay đổi thế nào, xem các giai đoạn ra hoa của cần sa.
Liều lượng và rủi ro
Bài gốc không đưa ra liều dùng. Hãy dùng liều ghi trên nhãn hoặc trong bảng lịch bón phân chính thức của hãng và bắt đầu từ mức thấp nhất. Sản phẩm PK là muối đậm đặc. Dùng quá nhiều sẽ làm nồng độ muối quanh rễ tăng cao và có thể gây cháy rễ. Dấu hiệu dễ thấy đầu tiên thường là chóp lá bị cháy (xem cháy phân).
Việc cần làm: Đo EC dung dịch trước và sau khi thêm sản phẩm PK. Nhờ vậy bạn biết sản phẩm làm tổng nồng độ phân tăng thêm bao nhiêu. Mỗi lần pha, hãy ghi cả hai con số vào sổ nhật ký trồng.
Chế phẩm kích thích làm gì
Chế phẩm kích thích là chất bổ trợ và không trực tiếp nuôi cây. Nó được dùng để hỗ trợ ba quá trình bên trong cây:
- Phân chia tế bào và trao đổi chất. Trao đổi chất là toàn bộ các phản ứng hóa học mà cây dùng để lớn lên.
- Hấp thu dinh dưỡng. Giúp cây hút tốt hơn dinh dưỡng từ phân nền.
- Khả năng chịu stress. Giúp cây chịu được nóng, sốc khi chuyển chậu và các áp lực tương tự.
Nhiều sản phẩm loại này được bán dưới tên “chế phẩm kích thích sinh học (biostimulant)”. Các công dụng kể trên chỉ là mô tả chung. Thành phần và công dụng thực tế của từng sản phẩm được ghi trên nhãn.
Sản phẩm ví dụ
Đây cũng chỉ là ví dụ, không phải lời khuyên nên mua.
- Vitamax Pro (Grotek) — chế phẩm kích thích làm từ tảo bẹ (kelp)
- Bud Fuel Pro (Grotek) — chất bổ trợ cho giai đoạn tiền ra hoa và đầu giai đoạn ra hoa. Nhà phân phối của hãng tại Mỹ ghi là sản phẩm này đã ngừng sản xuất.
- CANNA Boost Accelerator
Khi nào dùng
Tùy từng loại, chế phẩm kích thích được dùng vào các thời điểm khác nhau trong suốt vòng đời của cây. Có loại dành cho rễ và giai đoạn cây con, có loại dành cho giai đoạn ra hoa. Hãy đọc nhãn để biết sản phẩm dùng cho giai đoạn nào.
Có thật sự “an toàn hơn”?
Bản trước của bài này cho rằng chế phẩm kích thích an toàn hơn sản phẩm PK, nhưng không đưa ra căn cứ nào. Sản phẩm đậm đặc nào cũng có thể hại cây nếu dùng quá liều. Vì vậy hãy dùng đúng liều ghi trên nhãn.
Cách biết sản phẩm có hiệu quả với bạn không
Rất khó thấy tác dụng của chế phẩm kích thích khi chỉ nhìn một cây. Thay vào đó, hãy làm một thử nghiệm nhỏ với hai nhóm cây đặt cạnh nhau. Chọn cây cùng giống, cùng lô hạt hoặc cùng cây mẹ, và cho tất cả cùng một điều kiện trồng. Một nửa dùng chế phẩm, nửa còn lại không dùng. Ghi lại khối lượng khô và số ngày tới khi thu hoạch của từng nhóm.
Việc cần làm: Trước khi mua chế phẩm kích thích cho cả phòng trồng, hãy thử trên 4–6 cây và so với một nhóm không dùng. Kết quả cho bạn biết sản phẩm có đáng tiền trong điều kiện trồng của bạn hay không.
So sánh hai loại
| Sản phẩm PK | Chế phẩm kích thích | |
|---|---|---|
| Là gì | Phụ gia pha thêm vào phân nền | Chất bổ trợ, không trực tiếp nuôi cây |
| Việc chính | Cung cấp lân và kali | Hỗ trợ phân chia tế bào, hấp thu dinh dưỡng và khả năng chịu stress |
| Khi nào dùng | Từ giữa đến cuối giai đoạn ra hoa (khoảng tuần 3–6, điều chỉnh theo giống) | Suốt vòng đời cây, tùy loại sản phẩm |
| Rủi ro khi dùng quá liều | Có thể cháy rễ do muối tích tụ | Cũng có thể gây hại nếu quá liều; nhận định “an toàn hơn” không có căn cứ |
| Có thay được loại kia không? | Không | Không |
Cách dùng kết hợp cho đúng
- Bắt đầu với một loại phân nền đầy đủ. Cả hai loại phụ gia đều chỉ là phần pha thêm vào phân nền.
- Dùng chế phẩm kích thích trước và trong vụ, tùy theo loại sản phẩm. Mục đích là giúp cây sẵn sàng hút dinh dưỡng và chịu stress tốt hơn.
- Thêm sản phẩm PK trong giai đoạn ra hoa. Mục đích là hỗ trợ trọng lượng và chất lượng hoa trong lúc bông đang lớn.
- Không dùng loại này thay cho loại kia. Chế phẩm kích thích không bù được lượng lân hay kali bị thiếu. Sản phẩm PK cũng không làm được việc của chế phẩm kích thích.
- Mỗi lần chỉ thêm một sản phẩm mới. Nếu cây có vấn đề, bạn sẽ biết sản phẩm nào gây ra.
Điều kiện ở Thái Lan và Đông Nam Á
Ghi chú của người dịch: Khi nhiệt độ trong phòng hay ngoài trời ở mức 30–35 °C, cây thoát hơi nước mạnh hơn và uống nhiều nước hơn. Giá thể khô nhanh hơn, và muối có thể tích tụ giữa các lần tưới. Trong giai đoạn ra hoa, hãy đo EC của nước thoát (nước chảy ra từ đáy chậu) mỗi tuần một lần. Nếu EC nước thoát cứ tăng dần, hãy giảm liều PK trước khi chóp lá bị cháy.
Ghi chú của người dịch: Vào mùa mưa, độ ẩm cao làm cây thoát hơi nước chậm hơn nên cây dùng ít nước hơn. Giá thể vì thế ướt lâu hơn. Đừng tăng liều phụ gia để bù cho việc cây lớn chậm. Hãy kiểm tra nhiệt độ và độ ẩm phòng trồng trước.
Ghi chú của người dịch: Nước máy và nước giếng ở nhiều nơi là nước cứng, tức là có sẵn canxi và magie. Các khoáng chất này đã làm tăng EC của nước. Hãy đo EC của nước chưa pha trước khi cho bất cứ thứ gì vào. Con số này cho biết bạn còn bao nhiêu khoảng trống để thêm phân nền và phụ gia.
Ghi chú của người dịch: Quy định về phân bón ở Thái dựa trên Luật Phân bón B.E. 2518 (1975), được sửa đổi bằng Luật Phân bón (số 2) B.E. 2550 (2007). Một chế phẩm kích thích hay chế phẩm kích thích sinh học có bị coi là phân bón theo luật này hay không là tùy vào thành phần của nó. Nếu chưa chắc về một sản phẩm, hãy hỏi Cục Nông nghiệp Thái Lan (กรมวิชาการเกษตร). Muốn biết cách kiểm tra số đăng ký và nhãn của sản phẩm, xem kiểm tra một loại phân bón có hợp pháp tại Thái Lan hay không.
Ghi chú của người dịch: Không phải sản phẩm nào kể trên cũng đang được bán ở Thái Lan. Muốn tìm một sản phẩm, hãy hỏi nhà phân phối chính thức của hãng tại Thái. Bạn cũng có thể hỏi kinh nghiệm của những người trồng khác trong mục Dinh dưỡng chung (General Nutrients). Hãy tránh chai không nhãn hoặc chai đã sang chiết, vì bạn không thể kiểm chứng thành phần hay liều lượng bên trong.
Việc cần làm ở vụ tới
- Đo EC và pH của nước chưa pha. Bạn sẽ biết điểm xuất phát của mình trước khi cho phân vào.
- Đánh dấu từng chai là phân nền hay phụ gia. Bạn sẽ thấy rõ sản phẩm nào chỉ là tùy chọn.
- Tìm bảng lịch bón phân chính thức của hãng và ghi lại liều của từng tuần. Nhờ vậy bạn làm theo số liệu của nhà sản xuất thay vì đoán.
- Chọn thời điểm thêm PK theo thời gian ra hoa của giống, không theo một số tuần cố định. Như vậy PK được thêm vào đúng lúc bông đang lớn.
- Thử chế phẩm kích thích trên một nhóm nhỏ và so với nhóm không dùng. Bạn sẽ biết sản phẩm có đáng tiền trong phòng trồng của mình hay không.
- Ghi EC của dung dịch và của nước thoát mỗi tuần trong giai đoạn ra hoa. Bạn sẽ phát hiện muối tích tụ trước khi nó làm cháy rễ.
Nếu bạn có câu hỏi về chương trình bón phân của mình, hãy đăng ngay bên dưới topic này. Ghi rõ loại phân nền, các phụ gia bạn đang dùng, EC của nước và nhiệt độ phòng trồng. Những người trồng khác sẽ trả lời sát hơn với điều kiện trồng của bạn.
MONSTER BLOOM & HEAVY BUD PRO – CẶP ĐÔI VÀNG GIAI ĐOẠN RA HOA & CHÍN TRÁI 
MONSTER BLOOM – Phân PK chuyên sâu
NPK 0‑50‑30 – Giàu lân & kali
Tăng kích thước và mật độ hoa
Gợi ý sử dụng:
Kết hợp hoàn hảo cho nông dân GACP & indoor chuyên nghiệp.
Liên hệ để nhận lịch feeding chi tiết & tư vấn kỹ thuật miễn phí!
