Nhiều thương vụ xuất khẩu giữa người bán ở Thái và người mua nước ngoài đổ vỡ vì hai bên hiểu chữ khác nhau, chứ không phải vì giá. Có ba trường hợp gặp đi gặp lại:
- Người mua hỏi “hoa đạt EU-GMP”. Tức là hoa được xử lý theo tiêu chuẩn sản xuất thuốc của Liên minh châu Âu (EU). Người bán lại gửi chứng nhận GACP. GACP là tiêu chuẩn cho khâu trồng trọt, nên người mua không dùng được giấy này.
- Người bán chào hàng “gai dầu 0,2% THC”. Phòng thí nghiệm ở nước người mua lại đo ra 1,8%. Mục 2 giải thích vì sao cùng một lô hàng lại cho ra cả hai con số.
- Hoá đơn ghi “hoa CBD”. Hàng tới một nước cho phép CBD nhưng cấm hoa cần sa. Lô hàng bị giữ lại.
Bảng thuật ngữ này giải thích những từ có giá trị pháp lý. Với mỗi loại giấy tờ, bài ghi rõ cơ quan nào cấp. Bài cũng chỉ ra những từ mà hai thị trường hiểu theo hai nghĩa khác nhau.
Phần 1 nói về cây và các bộ phận của cây, các con số THC trên phiếu kết quả xét nghiệm, và thuật ngữ pháp lý của Thái. Phần 2 nói về tiêu chuẩn chất lượng, giấy tờ thương mại – hải quan, và những từ đổi nghĩa khi sang nước khác.
Một số số liệu dưới đây lấy từ bài phân tích đã công bố của các công ty luật, không phải từ chính văn bản luật. Những chỗ này được ghi chú “bình luận của công ty luật”. Gặp ghi chú này, bạn cần kiểm tra lại trước khi dựa vào số liệu đó.
1. Cây và các bộ phận của cây
Cần sa (กัญชา) và gai dầu (กัญชง) theo luật Thái. Luật Thái phân biệt hai loại chủ yếu dựa trên hàm lượng THC. THC (tetrahydrocannabinol) là hợp chất gây tác động lên thần kinh. Gai dầu là cây có lá và cụm hoa chứa không quá 1,0% THC tính trên trọng lượng khô.
Mốc 1,0% này đến từ khung quy định về gai dầu theo Quy định cấp Bộ về gai dầu B.E. 2563 (B.E. là năm Phật lịch, tức năm 2020). Nguồn là công ty luật Tilleke & Gibbins, trong Cannabis and Hemp Business Guide – Thailand (ấn bản 2025, cập nhật tháng 11/2025, bình luận của công ty luật). So với chuẩn quốc tế, 1,0% là mức cao bất thường. Phần 2 so sánh mốc này với EU, Thuỵ Sĩ và Cộng hoà Séc.
Các văn bản cũ còn tách hai loại theo phân loài: subsp. sativa là gai dầu, subsp. indica là cần sa. Giới thực vật học vẫn tranh cãi về cách chia này. Bạn nên coi cách gọi đó là cách gọi cũ, không phải tiêu chí pháp lý hiện hành.
Điểm mấu chốt: theo Thông báo B.E. 2568, cụm hoa gai dầu là thảo dược bị kiểm soát, dù hàm lượng THC là bao nhiêu. Mốc 1,0% không đưa hoa gai dầu ra khỏi các quy định về thảo dược bị kiểm soát. Mục 3 giải thích “thảo dược bị kiểm soát” là gì.
Định nghĩa năm 2563 có thể đã bị thay đổi bởi thông báo năm 2568 và các quy định cấp Bộ năm 2569. Trước khi dựa vào định nghĩa này, hãy kiểm tra nội dung hiện hành với Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Thái Lan (Thai FDA, อย.).
Việc cần làm: Trên mọi báo giá và hợp đồng, ghi rõ bộ phận cây (hoa, lá, hạt hay sợi) bên cạnh con số THC. Luật Thái phân loại sản phẩm theo bộ phận cây trước tiên. Ghi rõ bộ phận cây giúp bạn biết quy định nào áp dụng trước khi giao hàng.
Cụm hoa / hoa / bông (ช่อดอก). Đây là phần hoa ở ngọn cây cái, đã sấy khô. Đây là từ quan trọng nhất trong bảng thuật ngữ này. Luật Thái hiện quản lý hoa theo bộ phận cây, không theo độ mạnh (xem “Thảo dược bị kiểm soát” ở Mục 3).
Thân già, sợi và hạt. Phần lớn luật về ma tuý trên thế giới loại các bộ phận này ra khỏi định nghĩa pháp lý của cần sa. Hoa và lá vẫn nằm trong định nghĩa. Ví dụ rõ nhất là Đạo luật Lạm dụng Ma tuý 1971 của Anh (Misuse of Drugs Act 1971). Nguồn: tài liệu hướng dẫn cấp phép chất ma tuý của Bộ Nội vụ Anh (UK Home Office).
Vì vậy, một thị trường “cho phép gai dầu” có thể chỉ cho phép thân, sợi và hạt. Hoa có thể vẫn bị cấm ở đó.
Việc cần làm: Trước khi chào bán “gai dầu” cho người mua nước ngoài, hãy hỏi họ bằng văn bản xem luật nước họ cho phép những bộ phận cây nào. Câu trả lời cho bạn biết hoa có được phép nhập hay không, trước khi bạn tốn tiền xét nghiệm và làm giấy tờ.
Ghi chú của người dịch: Về các sản phẩm gai dầu được xuất khỏi Thái Lan hợp pháp (chiết xuất, hạt, sợi và mỹ phẩm), xem topic Những sản phẩm gai dầu thực sự được phép xuất khỏi Thái Lan trên diễn đàn.
2. Ba con số THC khác nhau trên phiếu kết quả xét nghiệm
Một phiếu kết quả xét nghiệm có thể ghi ba con số THC. Mỗi con số đo một thứ khác nhau.
- Δ9-THC (delta-9-THC) là phân tử gây tác động lên thần kinh.
- THCA (axit tetrahydrocannabinolic) là dạng axit mà cây thực sự tạo ra. Trong hoa vừa sấy khô, phần lớn hàm lượng liên quan tới THC nằm ở dạng THCA.
- THC tổng (total THC) là con số gộp theo chuẩn chung, tính bằng công thức:
THC tổng = Δ9-THC + (0,877 × THCA)
Khi bị đun nóng, THCA mất một phân tử carbon dioxide (CO₂) và trở thành Δ9-THC. Bước này gọi là khử carboxyl (decarboxylation). Phân tử THC tạo ra nhẹ hơn phân tử THCA ban đầu. Hệ số 0,877 chính là tỉ lệ giữa hai khối lượng phân tử này (quy ước phân tích chuẩn).
Vì sao phương pháp xét nghiệm làm thay đổi con số. Các phòng thí nghiệm dùng hai phương pháp chính:
- HPLC (sắc ký lỏng hiệu năng cao) tách các hợp chất trong môi trường lỏng, ở nhiệt độ gần bằng nhiệt độ phòng. THCA vẫn giữ nguyên là THCA. Phiếu kết quả ghi THCA và Δ9-THC thành hai kết quả riêng.
- GC (sắc ký khí) đưa mẫu vào máy ở 250–300 °C. Nhiệt độ cao biến THCA thành THC ngay trong máy. Vì vậy, một phần kết quả “THC” là do chính phép đo tạo ra.
Quá trình chuyển hoá trong máy GC không diễn ra hết, và mỗi lần đo một khác. Vì thế, kết quả GC không phải lượng THC thực có trong mẫu, cũng không phải con số THC tổng đáng tin cậy. Điều này dựa trên nghiên cứu của NIST (Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ) về quá trình khử carboxyl của THCA khi đo bằng GC-MS. GC-MS là sắc ký khí kết hợp với đầu dò khối phổ.
Chỗ người xuất khẩu dễ vấp. Phương pháp chính thức của EU để kiểm tra các giống gai dầu hiện nằm ở Phụ lục I của Quy định Uỷ quyền của Uỷ ban châu Âu (EU) 2022/126, áp dụng cho giai đoạn 2023–2027. Phương pháp này dùng sắc ký khí, nên trên thực tế nó đo ra THC tổng. Phòng thí nghiệm hải quan và phòng kiểm nghiệm ma tuý của từng nước có thể dùng phương pháp khác. Vì vậy, hãy hỏi phòng thí nghiệm bên nước nhập khẩu xem họ báo cáo THC theo cách nào.
Ví dụ cụ thể: một phiếu phân tích của Thái (COA, phiếu kết quả xét nghiệm của một lô hàng) ghi Δ9-THC 0,2% và THCA 1,8%. THC tổng = 0,2 + (0,877 × 1,8) = khoảng 1,78%. Bạn nên tính trước rằng phòng thí nghiệm châu Âu sẽ coi lô này có khoảng 1,8% THC, không phải 0,2%. Đó chính là trường hợp “gai dầu 0,2%” ở đầu bài.
Mỹ cũng đang chuyển sang chuẩn THC tổng ghi rõ trong luật, có tính cả THCA. Một sửa đổi tháng 11/2025 đối với định nghĩa gai dầu của liên bang ban đầu đặt ngày hiệu lực là 12/11/2026 (theo DLA Piper, bình luận của công ty luật, tháng 11/2025). Một đạo luật ký ngày 2/9/2026 (H.R. 6500) đã lùi ngày đó sang 11/12/2026 (theo Foley Hoag, bình luận của công ty luật, tháng 9/2026).
Việc cần làm: Hãy mặc định thị trường nào cũng tính THC tổng, trừ khi cơ quan quản lý xác nhận khác bằng văn bản. Yêu cầu phòng thí nghiệm ghi riêng THCA và Δ9-THC. Sau đó tự tính THC tổng theo công thức trên. Con số này cho bạn biết phòng thí nghiệm nước ngoài nhiều khả năng sẽ đo ra bao nhiêu, trước khi bạn ký hợp đồng.
Ghi chú của người dịch: Phiếu kết quả của các phòng thí nghiệm ở Thái đôi khi chỉ ghi một con số “THC %”. Hãy hỏi phòng thí nghiệm đã dùng phương pháp nào. Hỏi thêm xem con số đó là Δ9-THC hay THC tổng. Nếu phiếu không ghi rõ, hãy xin bản sửa lại trước khi đưa con số vào thư chào hàng.
3. Thuật ngữ pháp lý và quản lý của Thái Lan
Thảo dược bị kiểm soát (สมุนไพรควบคุม). Đây là một tư cách pháp lý theo Đạo luật Bảo vệ và Phát huy Tri thức Y học Cổ truyền Thái B.E. 2542 (1999). Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về Thảo dược bị kiểm soát (Cần sa) B.E. 2568 đã xếp cụm hoa cần sa vào nhóm này. Thông báo có hiệu lực từ 26/6/2025.
Có hai lỗi hay gặp về quy định này:
- Đây là một thông báo (ประกาศ), không phải một đạo luật.
- Không hề có “Đạo luật Thảo dược bị kiểm soát” (Controlled Herbs Act). Cái tên này cứ xuất hiện trong các bài viết tiếng Anh, nhưng nó sai.
Thông báo áp dụng cho cây theo chi (Cannabis) và theo bộ phận cây. Vì vậy, hoa gai dầu cũng chịu sự điều chỉnh từ cùng ngày đó (theo Tilleke & Gibbins, bình luận của công ty luật).
Theo thông báo này:
- không được bán hay quảng cáo hoa trên mạng;
- không được cung cấp hoa để dùng giải trí;
- hoa được bán hoặc xuất khẩu phải đến từ cơ sở trồng có chứng nhận GACP.
Giấy phép theo Điều 46. Đây là giấy phép theo Đạo luật 1999 để học tập, nghiên cứu, xuất khẩu, bán hoặc chế biến thảo dược bị kiểm soát. Doanh nghiệp xuất khẩu hoa ở Thái phải có giấy phép này.
Việc cần làm: Kiểm tra xem giấy phép Điều 46 của bạn có bao gồm xuất khẩu không, hay chỉ cho phép bán hoặc chế biến. Bộ phận kiểm tra tuân thủ pháp lý của người mua thường hỏi giấy này đầu tiên.
Ghi chú của người dịch: Điều 78 của Đạo luật 1999 quy định mức phạt tới 1 năm tù, phạt tiền tới 20.000 baht, hoặc cả hai. Ví dụ, mức phạt này áp dụng khi học tập, xuất khẩu, bán hoặc chế biến thảo dược bị kiểm soát vì mục đích thương mại mà không có giấy phép Điều 46.
DTAM. DTAM là Cục Y học Cổ truyền Thái và Y học Thay thế (กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก), thuộc Bộ Y tế Công cộng. Cục này cấp chứng nhận GACP. Theo bình luận của công ty luật dẫn bên dưới, DTAM cũng tổ chức khoá đào tạo nhân viên mà Quy định số 2 yêu cầu phải có tại cơ sở.
Quy định cấp Bộ (Số 2) B.E. 2569. Tên đầy đủ là Quy định cấp Bộ về việc cấp phép học tập, nghiên cứu hoặc xuất khẩu thảo dược bị kiểm soát, hoặc bán, chế biến thảo dược bị kiểm soát vì mục đích thương mại (Số 2) B.E. 2569. Quy định có hiệu lực từ 30/4/2026 (nguồn: văn bản đăng trên Công báo Hoàng gia, do DTAM công bố). Quy định này siết chặt việc cấp phép xuất khẩu, bán và chế biến hoa.
Các điều kiện được nêu gồm (theo Juslaws & Consult, bình luận của công ty luật):
- giấy tờ chứng minh bạn có quyền sử dụng mặt bằng;
- kho chứa riêng, tách khỏi hàng hoá khác và kê cao khỏi sàn;
- một tư cách đủ điều kiện: giấy phép bệnh viện, giấy phép sản phẩm thảo dược, giấy phép sản xuất thuốc hoặc giấy phép ma tuý nhóm 5, chứng nhận thầy thuốc dân gian, hoặc là cơ sở trồng cung cấp hàng cho người mua có giấy phép;
- ít nhất một nhân viên đã qua đào tạo của DTAM có mặt trong giờ hoạt động;
- hệ thống khử mùi và khói.
Quy định này không thay đổi quy tắc kê đơn PT 33 (xem bên dưới).
Việc cần làm: Dùng danh sách trên để tự kiểm tra cơ sở của bạn. Thiếu sót nào bạn thấy bây giờ thì nhiều khả năng cũng sẽ bị chỉ ra khi thanh tra cấp phép.
Ma tuý nhóm 5. Theo Bộ luật Ma tuý của Thái, chiết xuất cần sa hoặc gai dầu có trên 0,2% THC tính theo trọng lượng là ma tuý nhóm 5. Các chiết xuất này cần giấy phép của Thai FDA.
Văn bản áp dụng là Quy định cấp Bộ về việc cấp phép sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, bán hoặc tàng trữ ma tuý nhóm 5, cụ thể là chiết xuất cần sa hoặc gai dầu, B.E. 2569. Quy định có hiệu lực từ 26/4/2026 (nguồn: Phòng Kiểm soát Ma tuý, Thai FDA).
Với doanh nghiệp thương mại, quy định chỉ cấp loại giấy phép này cho pháp nhân Thái, tức công ty và các tổ chức có đăng ký pháp lý khác. Pháp nhân đó không được bị coi là “nước ngoài” theo Đạo luật Kinh doanh của Người nước ngoài B.E. 2542. Cơ quan nhà nước và Hội Chữ thập đỏ Thái Lan cũng đủ điều kiện (theo Mahanakorn Partners, bình luận của công ty luật).
Như vậy, có hai cơ quan cùng tham gia. DTAM quản lý hoa với tư cách thảo dược bị kiểm soát. Thai FDA quản lý chiết xuất trên 0,2% THC với tư cách ma tuý.
Việc cần làm: Công ty bạn có thể có cổ đông nước ngoài và định xuất khẩu chiết xuất trên 0,2% THC. Khi đó, hãy hỏi một luật sư Thái có chuyên môn xem công ty có bị coi là “nước ngoài” theo Đạo luật Kinh doanh của Người nước ngoài hay không. Câu trả lời quyết định công ty bạn có được cấp giấy phép này hay không.
PT 33 (ภ.ท. 33). Đây là mẫu đơn kê thảo dược bị kiểm soát (PT 33 hoạt động thế nào). Hoa chỉ được cấp phát theo đơn PT 33 do người hành nghề được cấp quyền kê. Mỗi đơn kê tối đa cho 30 ngày.
Vẫn còn là dự thảo: Đạo luật Kiểm soát Cần sa. Dự thảo Đạo luật Kiểm soát Cần sa chưa phải là luật. Nội các đã thông qua dự thảo ngày 22/9/2026 và chuyển sang Hạ viện. Các định nghĩa trong bảng thuật ngữ này có thể thay đổi khi luật được thông qua.
Việc cần làm: Trong mọi hợp đồng dài hạn, hãy ghi nguồn pháp lý bên cạnh từng thuật ngữ, ví dụ “cụm hoa, theo phạm vi của Thông báo B.E. 2568”. Nếu luật thay đổi, hai bên đều biết mình đã thoả thuận theo phiên bản nào.
Chia sẻ kinh nghiệm của bạn
Nếu bạn đã làm xong một thương vụ xuất khẩu hoặc nhập khẩu có giấy phép, hãy kể ngay bên dưới. Thuật ngữ nào gây nhầm lẫn nhiều nhất: THC tổng với Δ9-THC, hay các thuật ngữ về giấy phép của Thái? Bạn chỉ nên kể về các giao dịch hợp pháp, có giấy phép.
Nguồn được dẫn trong Phần 1
- Tilleke & Gibbins, Cannabis and Hemp Business Guide – Thailand, ấn bản 2025, cập nhật tháng 11/2025 (bình luận của công ty luật).
- Bộ Nội vụ Anh (UK Home Office), tài liệu hướng dẫn cấp phép chất ma tuý.
- NIST (Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ), nghiên cứu về quá trình khử carboxyl của THCA khi định lượng bằng GC-MS.
- Quy định Uỷ quyền của Uỷ ban châu Âu (EU) 2022/126, Phụ lục I (phương pháp của EU để kiểm tra THC trong các giống gai dầu).
- DLA Piper, bình luận của công ty luật về định nghĩa gai dầu của liên bang Mỹ, tháng 11/2025.
- Foley Hoag, bình luận của công ty luật về việc lùi thời hạn áp dụng chuẩn THC tổng của Mỹ, tháng 9/2026.
- Văn bản Quy định cấp Bộ (Số 2) B.E. 2569 trên Công báo Hoàng gia, do DTAM công bố.
- Juslaws & Consult, bình luận của công ty luật về Quy định cấp Bộ (Số 2) B.E. 2569.
- Phòng Kiểm soát Ma tuý, Thai FDA, về quy định chiết xuất ma tuý nhóm 5 B.E. 2569.
- Mahanakorn Partners, bình luận của công ty luật về cấp phép chiết xuất.
Bài viết này là thông tin tham khảo dành cho người đọc đang hoạt động hợp pháp theo luật nơi mình ở. Đây không phải tư vấn pháp lý, hải quan hay thuế. Luật được nhắc tới ở đây thay đổi thường xuyên và khác nhau giữa các nước. Một số số liệu lấy từ bình luận chuyên môn chứ không phải từ chính văn bản luật, và đã được ghi chú trong bài. Hãy kiểm tra từng điểm với cơ quan có thẩm quyền và luật sư có chuyên môn ở nước liên quan trước khi bạn tham gia bất kỳ giao dịch nào.