Năm 2021, Thái Lan đưa kratom (กระท่อม) ra khỏi danh mục ma tuý. Sau đó, Thái Lan ban hành một đạo luật riêng chỉ dành cho loại cây này. Chưa nước nào khác ở Đông Nam Á làm như vậy.
Bài này nói về bốn việc: quy định của Thái, mức phạt, luật ở một số nước láng giềng và những giấy tờ cần có để xuất khẩu. Đây là kiến thức chung, không phải tư vấn pháp lý. Con số nào còn tranh cãi hoặc chưa được xác nhận, bài sẽ nói rõ.
Những điểm chính
- Ở Thái Lan, trồng, cất giữ và bán lá kratom không cần giấy phép. Nhập khẩu và xuất khẩu thì phải có giấy phép.
- Bạn không được bán lá, hoặc thực phẩm có lá kratom, cho người dưới 18 tuổi, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Mọi nơi bán, kể cả bán online, phải đăng thông báo về quy định này.
- Có đủ giấy tờ phía Thái vẫn chưa làm lô hàng xuất khẩu hợp pháp. Nước của người mua cũng phải cho phép sản phẩm đó. Nếu bán sang Mỹ thì bang của người mua cũng phải cho phép.
Luật đã thay đổi thế nào, từ 1943 đến 2024
Người Thái đã dùng kratom từ rất lâu trước khi cây này bị cấm.
- 1943: Đạo luật Kratom B.E. 2486 cấm loại cây này. Theo các tài liệu lịch sử, lý do chính là tiền thuế chứ không phải sức khoẻ. Kratom cạnh tranh với thuốc phiện, mặt hàng mà nhà nước khi đó thu thuế.
- 1979: Luật Ma tuý B.E. 2522 xếp kratom vào Nhóm 5. Đây là nhóm ma tuý bị kiểm soát lỏng nhất, và cần sa cũng nằm trong nhóm này.
- 2019: Kratom dùng cho mục đích y tế không còn bị coi là tội. Các tỉnh miền Nam thử một mô hình để cộng đồng địa phương tự quản lý việc dùng kratom.
- 2021: Luật Ma tuý (sửa đổi lần 8) B.E. 2564 được đăng Công báo Hoàng gia (ราชกิจจานุเบกษา, nơi Thái Lan công bố chính thức luật mới) ngày 26/5/2021. Luật này đưa kratom ra khỏi Nhóm 5 từ ngày 24/8/2021. Từ đó, trồng, tàng trữ và sử dụng kratom không còn là tội.
- 2022: Luật Cây Kratom B.E. 2565 (พ.ร.บ.พืชกระท่อม) được đăng Công báo Hoàng gia ngày 26/8/2022 (Tập 139, Phần 52 Kor). Luật có hiệu lực từ ngày 27/8/2022.
- 2024: Ngày 4/9/2024, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Thái Lan (Thai FDA, อย.) ra hướng dẫn giới hạn lượng mitragynine trong thực phẩm bổ sung từ kratom. Mitragynine là hoạt chất chính trong lá kratom.
Transnational Institute là một viện nghiên cứu chính sách, chuyên theo dõi chính sách ma tuý trong khu vực. Viện này ghi nhận Thái Lan đã bỏ hình sự hoá kratom. Thái Lan cũng đã có các bước để xây dựng một thị trường kratom được quản lý hợp pháp.
Việc cần làm: xem ngày viết của mọi tài liệu về kratom hay bài báo nước ngoài trước khi dựa vào chúng. Tài liệu viết trước ngày 24/8/2021 đều coi kratom là ma tuý ở Thái. Quy định đó không còn hiệu lực.
Việc gì cần giấy phép, việc gì không
Trồng, cất giữ và bán lá
Cả ba việc này đều không cần giấy phép. Luật Cây Kratom chỉ cấp phép cho nhập khẩu và xuất khẩu (Điều 10). Về kỹ thuật trồng, xem bài Trồng và thu hoạch kratom ở vùng khí hậu nhiệt đới.
Sản phẩm chế biến
Theo Điều 3, kratom dùng trong sản phẩm thảo dược, thuốc, thực phẩm hay mỹ phẩm phải theo luật của loại sản phẩm đó. Vì vậy, thực phẩm hay sản phẩm sức khoẻ có kratom phải được Thai FDA phê duyệt. Nhà máy làm thực phẩm có kratom cũng phải đạt GMP (Thực hành sản xuất tốt, tức tiêu chuẩn về vệ sinh và chất lượng trong sản xuất).
Nhập khẩu và xuất khẩu
Bạn cần giấy phép do Tổng thư ký Văn phòng Ủy ban Kiểm soát Ma tuý (ONCB, ป.ป.ส.) cấp theo Điều 10. Mỗi lô hàng còn phải nộp một bản thông báo riêng. Giấy phép có hiệu lực 5 năm.
Mang lá qua biên giới để tự dùng hoặc để chữa bệnh thì được miễn giấy phép. Trường hợp miễn này có giới hạn số lượng, do quy định cấp bộ đặt ra (văn bản bộ trưởng ban hành theo luật). Hãy hỏi ONCB mức giới hạn hiện hành trước khi đi.
Ai được nộp đơn xin giấy phép nhập/xuất khẩu
- công dân Thái trên 20 tuổi, đang sống ở Thái Lan
- pháp nhân (công ty và các tổ chức có tư cách pháp lý) đăng ký theo luật Thái
- doanh nghiệp cộng đồng (nhóm làng hoặc nhóm nông dân đã đăng ký)
- cơ quan nhà nước
Cá nhân người nước ngoài không được đứng tên nộp đơn. Công ty Thái có chủ sở hữu nước ngoài có đủ điều kiện hay không thì phải hỏi luật sư.
Ghi chú của người dịch: nếu bạn là nhà đầu tư nước ngoài và định xuất khẩu qua một công ty Thái, trước hết hãy xin ý kiến bằng văn bản của luật sư Thái. Làm việc này trước khi ký hợp đồng cung cấp hay mua lá số lượng lớn. Nhờ vậy, bạn tránh được cảnh ôm hàng tồn mà không xuất đi được.
Luật cấm những gì
Người bán hay làm sai nhất ở các điểm sau.
- Không bán lá, hoặc thực phẩm có lá kratom, cho người dưới 18 tuổi, phụ nữ mang thai hoặc phụ nữ đang cho con bú (Điều 24). Người bán phải đăng thông báo về quy định này tại nơi bán. Kênh bán online cũng phải có thông báo.
- Không bán lá trong trường học và các cơ sở giáo dục khác, ký túc xá, công viên công cộng, sở thú hay khu vui chơi. Không bán qua máy bán hàng tự động (Điều 25).
- Không quảng cáo hay tiếp thị theo kiểu khuyến khích uống kratom pha với ma tuý hoặc chất hướng thần (Điều 26). Kiểu pha nổi tiếng nhất có tên “4x100”. Uống loại nước pha này là phạm tội (Điều 27), và khiến người khác uống cũng là phạm tội (Điều 28).
Thực phẩm bổ sung từ kratom (hướng dẫn của Thai FDA, tháng 9/2024)
- Thực phẩm bổ sung làm từ bột lá hoặc chiết xuất lá được chứa tối đa 0,2 mg mitragynine mỗi ngày. Loại chiết bằng nước được chứa tối đa 1 mg mỗi ngày.
- Mức tối đa này tính cả lượng 7-OH (7-hydroxymitragynine) có sẵn tự nhiên trong sản phẩm. 7-OH là một hợp chất khác trong kratom, có cấu trúc gần với mitragynine.
- Cấm cho thêm 7-OH vào sản phẩm.
- Nhãn phải cảnh báo không dùng quá 7 ngày liên tục. Nhãn cũng phải cảnh báo không dùng chung với rượu bia hay với sản phẩm kratom khác.
Các quy định này áp dụng cho thực phẩm bổ sung đã đăng ký, không áp dụng cho lá thô. Phần lớn 7-OH hình thành sau thu hoạch, khi các hợp chất trong lá bị oxy hoá (phản ứng với không khí). Vì vậy, sản phẩm được làm giàu 7-OH có tác dụng khác với lá. Bài về hoá học kratom ở link trên giải thích rõ điểm này.
Nếu bạn bán lá ở Thái Lan
- Đăng thông báo theo Điều 24 ở mọi nơi bạn bán. Gồm quầy cửa hàng, sạp chợ, mọi trang web hay tài khoản chat dùng để nhận đơn. Chỉ riêng việc thiếu thông báo cũng có thể bị phạt.
- Không bán ở những nơi nêu trong Điều 25 và không bán qua máy bán hàng tự động. Hãy kiểm tra điểm này trước khi chọn sạp hay điểm giao hàng gần trường học, ký túc xá hay công viên.
- Tuyệt đối không đăng hay nói điều gì khuyến khích pha kratom với ma tuý hay chất khác. Câu đùa hay bài đăng kiểu “công thức” trên trang bán hàng cũng tính.
Ghi chú của người dịch: hãy hỏi giấy tờ tuỳ thân mỗi khi người mua trông còn trẻ. Hướng dẫn mọi nhân viên bán hàng nhận biết ba nhóm người không được mua. Nếu bạn quảng cáo thực phẩm có kratom, hãy đọc thêm bài Tiêu chí quảng cáo thực phẩm của Thái Lan B.E. 2569: quy định tháng 7/2026 về cần sa và kratom.
Mức phạt theo Luật Cây Kratom
| Hành vi vi phạm | Mức phạt tối đa |
|---|---|
| Bán cho người dưới 18 tuổi, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú (Điều 24), hoặc không đăng thông báo bắt buộc | Phạt tiền 30.000 baht (Điều 33) |
| Bán ở nơi bị cấm hoặc qua máy bán hàng tự động (Điều 25) | Phạt tiền 50.000 baht (Điều 34) |
| Uống kratom pha với ma tuý hoặc chất hướng thần, tức “4x100” (Điều 27) | Phạt tiền 50.000 baht (Điều 36) |
| Quảng cáo việc uống kratom pha trộn (Điều 26) | 2 năm tù, phạt 200.000 baht, hoặc cả hai (Điều 35) |
| Rủ rê hoặc ép người khác uống loại nước pha này (Điều 28) | 1 năm tù, phạt 100.000 baht, hoặc cả hai. Tăng gấp đôi lên 2 năm tù / 200.000 baht nếu nạn nhân dưới 18 tuổi, mang thai hoặc đang cho con bú (Điều 37) |
| Nhập khẩu hoặc xuất khẩu không có giấy phép (Điều 10) | 1 năm tù, phạt 100.000 baht, hoặc cả hai (Điều 32) |
Các con số này đáng tin đến đâu
Các con số trên chưa được đối chiếu với chính văn bản đăng trên Công báo Hoàng gia.
- Mức phạt của Điều 33 và 34 lấy từ báo chí Thái.
- Điều 36 lấy từ bản tóm tắt của một văn phòng Thai FDA cấp tỉnh.
- Mức phạt ở ba dòng cuối lấy từ bản tóm tắt của các công ty luật và của ONCB. Số điều luật ở ba dòng này lấy từ một bản tóm tắt luật trên báo Thái.
Lệ phí xin giấy phép nhập/xuất khẩu chưa xác nhận được trong quy định cấp bộ nào, nên bài không đưa con số. Các bài viết bằng tiếng Anh thường chỉ tóm tắt các điều khoản chính và bỏ qua bảng mức phạt.
Việc cần làm: trước khi mở sạp hay cửa hàng online, hãy đọc những dòng trong bảng liên quan tới bạn. Nếu bạn đã tự đối chiếu với văn bản trên Công báo, hãy đăng số điều luật ngay dưới topic này để bảng được sửa cho đúng.
Kratom và cần sa chịu hai loại văn bản pháp luật khác nhau
Kratom có đạo luật riêng do Quốc hội thông qua. Hoa cần sa thì theo Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về Thảo dược kiểm soát (Cần sa) B.E. 2568. Thông báo này được ban hành theo Luật Bảo vệ Y học cổ truyền Thái B.E. 2542. Thông báo do bộ ban hành, không cần Quốc hội biểu quyết, nên dễ thay đổi hơn luật.
Dự thảo Luật Kiểm soát Cần sa chưa phải là luật. Nội các đã thông qua dự thảo ngày 22/9/2026 và gửi sang Hạ viện.
Ghi chú của người dịch: trên thực tế, hai loại cây này được bán theo những quy định rất khác nhau. Bạn có thể bán lá kratom mà không cần giấy phép, miễn là trong các giới hạn nêu trên. Hoa cần sa là thảo dược kiểm soát theo thông báo có hiệu lực từ 26/6/2025. Hoa chỉ được bán khi có đơn kê theo mẫu PT 33 (ภ.ท.33), mỗi đơn tối đa 30 ngày. Cấm quảng cáo và cấm bán hoa cần sa online.
Việc cần làm: không áp quy định của kratom cho cần sa, và ngược lại. Về cần sa, hãy đọc Quy định cần sa ở Thái Lan, 2022–2026 (Phần 1) và Phần 2.
Một số nước láng giềng
Chưa nước nào trong khu vực làm theo cách của Thái Lan. Bảng dưới đây chỉ gồm một số nước. Việt Nam, Lào, Campuchia và Philippines không có trong bảng vì chưa tìm được nguồn gốc đáng tin cậy. Với các nước này, hãy tra trực tiếp luật của từng nước.
| Quốc gia | Tình trạng | Nguồn |
|---|---|---|
| Thái Lan | Được quản lý. Đưa khỏi danh mục ma tuý từ 24/8/2021; Luật Cây Kratom có hiệu lực từ 27/8/2022 | Luật Ma tuý (sửa đổi lần 8) B.E. 2564; Công báo Hoàng gia, 26/8/2022 |
| Myanmar | Bất hợp pháp. Trồng, tàng trữ, phân phối và vận chuyển kratom đều là tội, có thể bị tù nhiều năm. Năm 2013 và 2014 có tin tiêu huỷ vườn kratom ở vùng Tanintharyi, miền Nam Myanmar | Luật Ma tuý và Chất hướng thần năm 1993; Transnational Institute |
| Malaysia | Mitragynine bị kiểm soát theo Luật Chất độc 1952 (Poisons Act 1952). Bán và chế biến là phạm tội. Từ 1/1/2023, mức phạt tối đa theo khoản 30(3) là 100.000 RM, 5 năm tù, hoặc cả hai. Trước đó là 10.000 RM, 4 năm tù, hoặc cả hai. Bản thân cây kratom không bị cấm | Poisons Act 1952, sửa đổi năm 2022; Khalil và cộng sự, UUM Journal of Legal Studies (2020) |
| Indonesia | Không nằm trong danh mục ma tuý. Xuất khẩu được quản lý từ năm 2024. Tình trạng trong nước còn tranh cãi: Cơ quan Phòng chống Ma tuý Quốc gia muốn xếp kratom vào Nhóm I, nhóm ma tuý nghiêm ngặt nhất, còn chính quyền địa phương ở Borneo phản đối | Quy định số 20 và 21 năm 2024 của Bộ Thương mại (ban hành tháng 8/2024); Transnational Institute |
| Singapore | Bất hợp pháp | Transnational Institute |
Hãy đặc biệt cẩn trọng với Indonesia. Đây là nguồn cung lớn cho thị trường thế giới, nhưng tình trạng pháp lý trong nước vẫn còn tranh cãi. Có quy định quản lý xuất khẩu không có nghĩa là sản phẩm hợp pháp trong nước.
Ghi chú của người dịch: lá kratom hợp pháp ở cửa hàng hay vườn của bạn tại Thái vẫn có thể khiến bạn bị bắt khi qua biên giới. Việc cần làm: tuyệt đối không mang hay gửi kratom sang Myanmar, Malaysia hoặc Singapore. Với các nước khác, hãy kiểm tra luật hiện hành của nước đó bằng văn bản trước khi gửi bất cứ thứ gì.
Xuất khẩu: nước của người mua quyết định
Luật Thái chỉ cho bạn biết được gửi gì ra khỏi Thái Lan. Luật Thái không cho biết người mua được phép nhận gì. Câu hỏi thứ hai này mới là lý do thường làm hỏng thương vụ xuất khẩu nhất.
Hoa Kỳ (tính đến tháng 10/2026)
- Lá kratom không nằm trong danh mục của luật ma tuý liên bang Mỹ. Năm 2016, DEA (Cơ quan Phòng chống Ma tuý Mỹ) từng định đưa kratom vào danh mục. Tháng 10/2016, DEA rút lại sau phản đối của công chúng và áp lực từ các nghị sĩ Quốc hội.
- Theo Cảnh báo nhập khẩu 54-15 (Import Alert 54-15), US FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ) có thể áp dụng giữ hàng không cần kiểm tra thực tế (Detention Without Physical Examination). Biện pháp này áp dụng cho thực phẩm chức năng chứa kratom và nguyên liệu kratom dạng rời. Trên thực tế, lô hàng của bạn có thể bị giữ ở cửa khẩu mà không qua xét nghiệm nào.
- Quy định về 7-OH đang bị siết chặt. Ngày 29/7/2025, HHS (Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ) và US FDA đề nghị xếp 7-OH vào Nhóm I (Schedule I), nhóm ma tuý nghiêm ngặt nhất của liên bang. FDA cũng đã gửi thư cảnh báo tới bảy công ty bán sản phẩm 7-OH cô đặc.
- Ngày 6/7/2026, DEA đăng thông báo ý định trên Federal Register (công báo chính thức của chính phủ Mỹ). Thông báo đề xuất một lệnh tạm thời xếp 7-OH ở nồng độ vượt một ngưỡng nhất định vào Nhóm I. Ngày 14/10/2026, DEA rút thông báo đó và đăng thông báo mới. Thông báo mới áp dụng cho 7-OH và mitragynine pseudoindoxyl, một hợp chất gần giống 7-OH. Lệnh áp dụng khi riêng một chất, hoặc cả hai cộng lại, vượt ngưỡng mới mà HHS đề xuất ngày 8/10/2026. Tính đến tháng 10/2026, lệnh tạm thời vẫn chưa được ban hành. Trước khi gửi hàng, hãy kiểm tra lệnh đã có hiệu lực chưa và ngưỡng là bao nhiêu.
- Các bang cấm kratom gồm Alabama, Arkansas, Indiana, Vermont, Wisconsin, Louisiana (cấm từ 1/8/2025) và Tennessee (cấm từ 1/7/2026). Một số bang khác cũng đã hạn chế kratom hoặc 7-OH, nên danh sách này chưa đầy đủ.
- Rhode Island đã thay lệnh cấm bằng Đạo luật Kratom Rhode Island (R.I. Gen. Laws ch. 21-28.12), có hiệu lực từ 1/4/2026. Luật này quy định người mua phải từ 21 tuổi, người bán phải có giấy phép, và có thêm các loại thuế.
- Quy định về kratom và 7-OH ở cấp bang và địa phương thay đổi vài lần mỗi năm. Hãy kiểm tra luật hiện hành của bang nhận hàng ngay trước mỗi lô.
Cơ quan quản lý Mỹ đang đi theo hướng hạn chế 7-OH cô đặc nhưng vẫn cho phép lá. Quy định về thực phẩm bổ sung của Thái cũng đã phân biệt như vậy. Xuất khẩu lá kèm kết quả xét nghiệm cho thấy không có 7-OH thêm vào sẽ phù hợp với cả hai hệ thống. Bán chiết xuất được làm giàu 7-OH thì trái với cả hai.
Danh sách kiểm tra trước mỗi lô hàng xuất khẩu
- Giấy phép nhập/xuất khẩu của ONCB, cộng với thông báo cho từng lô. Bạn phải có cả hai. Giấy phép cho phép bạn kinh doanh; thông báo áp dụng cho riêng lô hàng đó.
- Phê duyệt của Thai FDA nếu sản phẩm là thực phẩm chế biến hoặc sản phẩm sức khoẻ, không phải lá thô. Thiếu phê duyệt này, sản phẩm không được phép rời nhà máy.
- Phiếu kết quả phân tích (COA) (báo cáo xét nghiệm của phòng lab) ghi rõ hàm lượng 7-OH. Phòng lab phải được cơ quan quản lý bên nước người mua chấp nhận. Phiếu này là bằng chứng sản phẩm không có 7-OH thêm vào. Trước khi gửi mẫu, hãy hỏi người mua bằng văn bản xem họ chấp nhận phòng lab và phương pháp xét nghiệm nào.
- Xác nhận bằng văn bản về quy định hiện hành ở nơi nhận. Tức là quy định của quốc gia đó, và nếu là Mỹ thì cả quy định của bang. Người mua ở Alabama không thể nhận hàng hợp pháp, dù giấy tờ Thái của bạn ghi gì.
- Với Mỹ, kiểm tra cảnh báo nhập khẩu và tình trạng 7-OH ở cấp liên bang trước khi gửi hàng, đừng đợi sau. Lô hàng bị giữ sẽ làm kẹt cả hàng lẫn tiền vốn của bạn.
Hợp pháp không có nghĩa là an toàn
Hợp pháp hoá ở Thái Lan không làm kratom trở nên vô hại. Bằng chứng về các rủi ro có trong bài Rủi ro của kratom: báo cáo tử vong cho thấy gì, tổn thương gan, lệ thuộc và hội chứng cai (Phần 1). Hợp pháp hay không và an toàn hay không là hai câu hỏi riêng. Khi viết về loại cây này, lỗi phổ biến nhất là lấy câu trả lời của câu này làm bằng chứng cho câu kia, theo cả hai chiều.
Việc cần làm: đọc bài về rủi ro trước khi bán kratom hay tư vấn cho ai về việc dùng kratom. Ghi trên mọi sản phẩm bạn bán đúng những cảnh báo bắt buộc trên nhãn thực phẩm bổ sung: không dùng quá 7 ngày liên tục, không dùng cùng lúc với rượu bia hay sản phẩm kratom khác.
Nếu bạn có câu hỏi về bán hàng, giấy phép hay xuất khẩu, hãy đăng ngay dưới topic này.
Tài liệu tham khảo
- Công báo Hoàng gia, Luật Cây Kratom B.E. 2565 (Tập 139, Phần 52 Kor, 26/8/2022)
- Tilleke & Gibbins, “Thailand’s New Legal Framework for Kratom” (2022)
- Tilleke & Gibbins, “Thailand Decriminalizes Kratom in Amended Narcotics Act” (2021)
- Tilleke & Gibbins, “Thailand’s Updated Guidelines on Kratom in Food and Herbal Products” (2024)
- Thairath và The Standard, các bài về Điều 24, 25, 33 và 34 (tháng 8/2022)
- Transnational Institute, “Kratom in Myanmar and Southeast Asia: time for legal regulation?”
- Tempo, “Indonesia Implements Regulations for Kratom Export Trade” (2024)
- Khalil và cộng sự, UUM Journal of Legal Studies (2020)
- Utusan Malaysia, “Hukuman baharu jual ketum denda RM100,000, jel lima tahun” (tháng 6/2023)
- Transnational Institute, “Kratom: the creation of a threat”
- Formichella & Sritawat, “Thailand’s Kratom Regulations: A Comprehensive Overview (2026)”
- Congressional Research Service, “Temporary Control of 7-Hydroxymitragynine (7-OH)…”
- Federal Register, 6/7/2026 (thông báo ý định của DEA, 2026-13580) và 14/10/2026 (thông báo ý định của DEA, 2026-20943)
- JS100, tóm tắt các điều về mức phạt trong Luật Cây Kratom B.E. 2565
- FDA Import Alert 54-15
- R.I. Gen. Laws ch. 21-28.12
- Louisiana Act 41 (SB 154) năm 2025
- Metro Nashville Beer Permit Board, thông báo về lệnh cấm kratom ở Tennessee có hiệu lực từ 1/7/2026