Terpene và flavonoid: mùi thơm của cần sa đến từ đâu và cách giữ mùi sau thu hoạch

Mục này bàn về các hợp chất tạo nên mùi và vị của cần sa. Nội dung xoay quanh ba câu hỏi. Thứ nhất, cây tạo ra những loại terpene nào. Thứ hai, điều gì quyết định lượng terpene còn lại khi hoa đã vào hũ. Thứ ba, có bao nhiêu bằng chứng cho quan niệm phổ biến rằng terpene quyết định tác dụng của một giống. Giống ở đây là cultivar, tức một dòng cây đã được chọn lọc và đặt tên, thường gọi là “strain”.

Phần lớn mùi thơm mất đi sau thu hoạch, không phải trong lúc trồng

Terpene là các loại tinh dầu tạo mùi của cây. Chúng rất dễ bay hơi. Vì vậy terpene rất khó giữ.

Có ba yếu tố làm terpene thoát khỏi hoa: nhiệt, thời gian và thao tác mạnh tay. Vì thế, nếu hai hũ cùng một giống có mùi khác nhau thì nguyên nhân thường không nằm ở khâu trồng. Phần lớn khác biệt đã được quyết định ở các khâu làm khô và ủ hoa (curing), cắt tỉa hoa (trimming) và bảo quản.

Việc cần làm: chọn một mẻ hoa, rồi mỗi ngày ghi nhiệt độ và độ ẩm của phòng làm khô và nơi bảo quản. Số liệu này cho bạn biết khâu nào đang làm mất mùi nhiều nhất.

Flavonoid: nhóm hợp chất tạo màu và vị đắng

Flavonoid là một nhóm hợp chất khác của cây. Nhóm này ít được chú ý hơn terpene rất nhiều.

Trong cần sa, flavonoid tạo nên một phần màu sắc và một phần vị đắng. Terpene dễ bay hơi, còn flavonoid thì không. Vì vậy flavonoid không bị hao hụt trong lúc làm khô và bảo quản như terpene.

Ghi chú của người dịch: Nhiều bạn đọc muốn biết nghiên cứu đã tìm ra gì về flavonoid trong cần sa. Bài gốc không đề cập phần này. Các nhà khoa học đã tách được bốn chất cannflavin từ cần sa: cannflavin A, cannflavin B, cannflavin C và isocannflavin B. Các tác dụng đã được báo cáo, chủ yếu là chống viêm, đều đến từ thí nghiệm trên tế bào, trên động vật và trên mô hình máy tính. Năm 2020, một bài tổng quan của Erridge và cộng sự trên tạp chí Fitoterapia cho biết lượng chất chiết được rất thấp. Do đó, nghiên cứu mới dừng ở các thử nghiệm tiền lâm sàng nhỏ, tức chưa thử trên người. Nếu nhãn sản phẩm ghi flavonoid có “tác dụng” gì đó, bạn đừng coi đó là điều đã được chứng minh.

Mùi “skunk” và mùi “xăng”: không chỉ do terpene

Ghi chú của người dịch: Bạn đọc cũng hỏi mùi “skunk” (mùi hôi nồng như chồn hôi) và mùi “gas” (mùi như xăng dầu) đến từ đâu. Bài gốc cũng không nói tới phần này. Năm 2021, Oswald và cộng sự công bố một nghiên cứu trên tạp chí ACS Omega. Theo nghiên cứu này, mùi skunk chủ yếu đến từ một nhóm nhỏ hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi, không phải từ terpene. Các chất này chỉ có với lượng rất nhỏ. Chất chính là 3-methyl-2-butene-1-thiol. Cũng theo nghiên cứu này, lượng các chất đó tăng mạnh trong vài tuần cuối giai đoạn ra hoa và cao nhất trong lúc ủ. Chỉ sau một tuần bảo quản, lượng chất đã giảm xuống.

Vì vậy, bạn giữ mùi skunk theo đúng cách giữ terpene. Để hoa ở nơi mát, hạn chế chạm vào và bảo quản trong hũ kín.

Hai nhận định cần thận trọng

Một terpene cụ thể có gây ra một tác dụng cụ thể không?

Quảng cáo hay nói rằng một loại terpene nhất định luôn tạo ra một tác dụng nhất định ở người dùng. Thực tế, bằng chứng cho điều này yếu hơn nhiều so với lời quảng cáo.

Nói đúng hơn thì mùi thơm thường đi kèm với kiểu hoá học (chemotype) của cây. Kiểu hoá học là cách xếp nhóm cây, chủ yếu dựa trên tỷ lệ giữa các cannabinoid. Vì vậy, mùi có thể gợi ý cây thuộc kiểu hoá học nào. Nhưng điều đó không có nghĩa mùi gây ra một tác dụng cụ thể ở người dùng.

Việc cần làm: khi chọn giống hoặc mô tả một giống, hãy dựa vào số liệu cannabinoid do phòng thí nghiệm đo. Chỉ dùng mùi để mô tả, đừng dùng để hứa hẹn tác dụng.

Kết quả terpene trên phiếu kiểm nghiệm chỉ phản ánh một mẫu vào một ngày

Phiếu kết quả phân tích (COA – certificate of analysis) là báo cáo của phòng thí nghiệm, liệt kê các thành phần có trong mẫu. Phiếu này có thể kèm bảng thành phần terpene. Bảng đó chỉ mô tả một mẫu, đo tại một thời điểm.

Sau khi kiểm nghiệm, terpene vẫn tiếp tục bay hơi. Nếu đo lại chính lô hoa đó sau ba tháng, kết quả thường thấp hơn.

Việc cần làm: khi đọc bảng terpene trên COA, hãy xem ngày mẫu được kiểm nghiệm. Sau đó hỏi xem từ ngày đó hoa được bảo quản ra sao. Như vậy bạn biết con số trên giấy còn khớp với hoa trong hũ hay không.

Ghi chú của người dịch: giữ mùi trong cái nóng, mùa mưa và những lần mất điện ở Thái Lan

Phần lớn lời khuyên về làm khô và bảo quản đến từ người trồng ở các nước mát hơn. Ở Thái Lan và phần lớn Đông Nam Á, có ba điều kiện khiến terpene mất nhiều hơn.

  • Nóng. Nhiệt độ trong phòng 30–35 °C là chuyện thường gặp. Nhiệt là một trong ba yếu tố làm terpene thoát khỏi hoa. Hãy cất hũ ở chỗ mát và tối nhất mà bạn có. Đừng để hũ trong xe hơi, cạnh cửa sổ hay ngay dưới mái nhà nóng. Những chỗ này nóng hơn trong phòng rất nhiều.
  • Độ ẩm mùa mưa. Không khí ẩm làm hoa khô chậm và dễ bị mốc. Người trồng hay xử lý bằng cách sấy nóng hơn hoặc làm khô nhanh hơn, và như vậy sẽ mất mùi. Trước khi vào mùa mưa, hãy đọc làm khô hoa khi độ ẩm không khí 85–95% và chọn công suất máy hút ẩm và máy lạnh. Về nguy cơ nấm mốc, xem độc tố nấm mốc (mycotoxin) trên hoa cần sa.
  • Mất điện. Khi máy lạnh hoặc máy hút ẩm ngừng chạy, phòng làm khô nóng lên và ẩm lên rất nhanh. Hãy đặt trong phòng một nhiệt ẩm kế có lưu giá trị cao nhất và thấp nhất (min/max). Xem nhiệt ẩm kế mỗi sáng trong hai tuần. Nhờ đó bạn biết phòng thực sự nóng và ẩm tới mức nào vào ban ngày và sau khi mất điện, chứ không chỉ ở lúc bạn tình cờ nhìn vào.

Một phép thử đơn giản cho nơi bảo quản của bạn: khi cho một mẻ hoa vào hũ, ghi ngày và vài dòng mô tả mùi. Sau một tháng và sau ba tháng, ngửi lại một hũ và ghi tiếp. Như vậy bạn biết nơi bảo quản đang giữ được mùi hay đang làm mất mùi.

Ghi chú của người dịch về luật Thái Lan: hoa cần sa (ช่อดอกกัญชา) là thảo dược kiểm soát theo Thông báo của Bộ Y tế Công cộng Thái Lan về thảo dược kiểm soát (cần sa), năm Phật lịch 2568. Thông báo này có hiệu lực từ ngày 26/6/2025. Luật cấm quảng cáo hoa và cấm bán hoa qua mạng. Bạn có thể đăng kết quả terpene và ghi chú về mùi ở đây để trao đổi về trồng, làm khô và bảo quản. Đừng dùng các thông tin này để chào bán hoa. Xem những gì được và không được đăng trên Asiannabis.

Đọc tiếp ở đâu

Mục này chưa có bài tham khảo riêng. Trong lúc chờ, những tài liệu gần nhất nằm trong các topic về thu hoạch và sau thu hoạch:

Đặt câu hỏi tại đây

Bạn đã đo xem hoa mất bao nhiêu mùi trong ba tháng từ lúc thu hoạch tới khi nằm trong hũ chưa? Hãy trả lời ngay dưới topic này và ghi điều kiện làm khô, bảo quản của bạn. Nhớ ghi cả nhiệt độ, độ ẩm và thời gian làm khô. Bạn cũng có thể hỏi ở đây về terpene, flavonoid hoặc cách giữ mùi hoa trong khí hậu nóng.