Bệnh phấn trắng trên cần sa: Cách phân biệt với các vết trắng khác và kiểm soát bằng điều kiện phòng trồng

Bệnh phấn trắng trông như thế nào

Phấn trắng là bệnh do nấm. Trên mặt lá, bệnh trông như một lớp bụi trắng. Bạn có thể dùng ngón tay quẹt sạch lớp bụi này. Nhưng chỉ vài ngày sau, nó lại xuất hiện.

Ngoài phấn trắng, còn có những thứ khác cũng để lại vết trắng trên lá cần sa. Vì vậy, việc đầu tiên là xác định đúng vết trắng trên cây của bạn là gì. Mục “Phân biệt với các vết trắng khác” ở dưới hướng dẫn cách làm.

Bệnh này phải xử lý cho cả phòng trồng. Chữa riêng một cây là không đủ. Khi một cây bị bệnh, nghĩa là điều kiện trong phòng đang thuận lợi cho nấm. Lúc đó mọi cây trong phòng đều có nguy cơ nhiễm bệnh.

Vì sao bệnh vẫn xuất hiện trong phòng trông có vẻ khô

Phần lớn bệnh nấm trên lá chỉ phát triển được khi có màng nước đọng trên lá. Phấn trắng thì không cần điều này. Vì vậy, bệnh vẫn xuất hiện trong những phòng khô ráo. Đây cũng là lý do nhiều người đã chỉnh lại cách tưới mà vẫn bất ngờ khi thấy cây bị bệnh.

Bệnh thường xuất hiện khi có ba điều kiện cùng lúc:

  • Độ ẩm ban đêm cao.
  • Không khí lưu thông kém trong tán lá dày (tán là lớp lá và cành ở phần trên cùng của cây).
  • Nhiệt độ ngày và đêm chênh lệch lớn.

Điều kiện thứ ba làm điều kiện thứ nhất nặng thêm. Ban đêm không khí nguội đi nên độ ẩm tương đối tăng lên, dù không có thêm chút nước nào. Vì thế, khi nhiệt độ tụt mạnh sau giờ tắt đèn, độ ẩm quanh lá có thể tăng cao.

Việc cần làm:

  • Đo ngay tại tầng lá. Treo một nhiệt ẩm kế có chức năng lưu min/max ngang tầm tán, ở giữa các cây, không treo trên tường. (Nhiệt ẩm kế đo nhiệt độ và độ ẩm. Chức năng min/max ghi lại số đo cao nhất và thấp nhất.) Đọc số mỗi sáng trong 2 tuần. Làm vậy bạn sẽ biết độ ẩm và nhiệt độ ban đêm thực tế trong tán. Máy đo treo tường thường không phản ánh được con số này.
  • Kiểm soát độ ẩm ban đêm. Giữ độ ẩm ban đêm càng thấp và càng ổn định càng tốt, trong giới hạn thiết bị của bạn. Cho máy hút ẩm và quạt chạy suốt thời gian tắt đèn, không chỉ chạy ban ngày. Độ ẩm thường cao nhất vào ban đêm, nên đó là lúc nấm dễ phát triển nhất.
  • Giảm chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm. Giữ mức chênh càng nhỏ càng tốt, trong khả năng của hệ thống bạn đang có. Trong phòng trồng trong nhà, đèn ngừng toả nhiệt ngay khi tắt. Nếu máy lạnh vẫn giữ nguyên cài đặt, phòng sẽ lạnh đi rất nhanh. Vào giờ tắt đèn, hãy tăng nhiệt độ cài đặt hoặc giảm công suất máy lạnh. Sáng hôm sau xem số min/max để biết mức chênh đã giảm chưa.
  • Làm thoáng tán cây. Cắt bỏ các chồi nhỏ và lá ở tầng dưới, những chỗ gần như không nhận được ánh sáng (xem tỉa lá). Để khoảng cách giữa các cây. Chỉnh hướng quạt sao cho lá bên trong tán khẽ lay động. Gió sẽ thổi đi lớp không khí ẩm bao quanh từng chiếc lá.

Ghi chú của người dịch: Ở Thái Lan và phần lớn Đông Nam Á, mùa mưa làm không khí ngoài trời rất ẩm. Mỗi lần mở cửa hay đưa gió tươi vào, độ ẩm trong phòng có thể tăng vọt. Vào mùa lạnh, cây trồng ngoài trời và trong nhà kính ở miền Bắc và Đông Bắc thường gặp cảnh ngày nóng, đêm lạnh. Đó chính là mức chênh nhiệt ngày – đêm lớn như mô tả ở trên. Mất điện ban đêm làm quạt và máy hút ẩm dừng đúng lúc rủi ro cao nhất. Sau mỗi lần mất điện, hãy xem số min/max để biết độ ẩm đã lên cao tới đâu. Nếu nơi bạn trồng hay mất điện, hãy cân nhắc dùng UPS (bộ lưu điện, tức pin dự phòng giữ thiết bị chạy khi cúp điện) hoặc máy phát điện cho quạt và máy hút ẩm. Để chọn công suất thiết bị cho phù hợp, xem Chọn công suất máy hút ẩm và máy lạnh cho phòng ra hoa ở Thái Lan.

Phân biệt với các vết trắng khác

Phấn trắng mọc thành hệ sợi nấm (mycelium, tức những sợi rất mảnh tạo nên cơ thể của nấm). Hệ sợi này nằm trên bề mặt lá, không ăn vào bên trong lá. Vì thế bạn dễ nhìn thấy và dễ kiểm tra bằng cách quẹt.

Có ba thứ khác cũng tạo ra vết trắng trông giống như vậy:

  • Cặn thuốc phun lá (cặn của bất kỳ sản phẩm nào được phun lên lá).
  • Vết đốm do nước cứng, tức nước chứa nhiều khoáng chất hoà tan. Khi giọt nước khô đi, khoáng chất đọng lại trên lá.
  • Trichome, tức các tuyến nhựa li ti trên hoa và trên những lá nhỏ quanh hoa.

Kiểm tra theo thứ tự sau:

  1. Thử quẹt. Chà nhẹ lên vết trắng bằng đầu ngón tay sạch hoặc tăm bông. Nếu là phấn trắng, nó sẽ bong ra thành bột rời.
  2. Kiểm tra lại sau vài ngày. Dán một mẩu băng keo lên cuống chiếc lá vừa quẹt để đánh dấu. Vài ngày sau xem lại lá đó. Nếu vết trắng mọc lại đúng chỗ cũ, nhiều khả năng đó là phấn trắng. Cặn thuốc và vết nước không tự mọc lại, trừ khi bạn phun thuốc hoặc làm ướt lá lần nữa.
  3. Đối chiếu với sổ ghi phun thuốc. Có trường hợp vết trắng xuất hiện ngay sau lần phun và chỉ nằm ở chỗ giọt thuốc rơi xuống. Khi đó nhiều khả năng là cặn thuốc hoặc vết nước cứng, không phải nấm.
  4. Soi bằng kính lúp. Dùng kính lúp soi đá quý hoặc ống kính macro gắn điện thoại. Trichome dựng đứng trên bề mặt như những cuống nhỏ li ti và sờ vào thấy dính. Khi quẹt, trichome không bong ra thành bột.

Các bước kiểm tra này giúp bạn không phun thuốc oan cho cây không bị bệnh. Chúng cũng giúp bạn phát hiện sớm khi cây bị bệnh thật. Sau khi chạm vào lá bệnh, hãy rửa tay hoặc thay găng để không mang nấm sang cây khác.

Vì sao phun thuốc sát ngày thu hoạch không phải là giải pháp

Mọi thứ phun lên hoa sẽ bám lại trên hoa suốt quá trình phơi sấy. Sau đó hoa được dùng bằng cách hít qua đường hô hấp, và có thể được gửi đi kiểm nghiệm. Vì vậy, phun muộn không chỉ là chuyện kỹ thuật trồng mà còn là vấn đề pháp lý và kiểm nghiệm.

Việc cần làm:

  • Lên kế hoạch trước khi vào giai đoạn ra hoa. Khi hoa đã hình thành, bạn chủ yếu phải dựa vào kiểm soát khí hậu trong phòng. Hãy thiết lập sẵn các biện pháp về độ ẩm, lưu thông gió và nhiệt độ trước khi chuyển sang giai đoạn ra hoa.
  • Chỉ dùng sản phẩm đã đăng ký và làm đúng theo nhãn. Chỉ dùng sản phẩm đã đăng ký với Cục Nông nghiệp Thái Lan (กรมวิชาการเกษตร). Làm đúng hướng dẫn trên nhãn về liều lượng, cây trồng và thời điểm dùng. Nếu nhãn có ghi thời gian cách ly trước thu hoạch thì phải tuân theo. Đây là số ngày tối thiểu từ lần phun cuối tới lúc thu hoạch. Để biết điều này áp dụng thế nào theo tiêu chuẩn của Thái, xem Những gì bạn được phép phun theo GACP Thái Lan (GACP là tiêu chuẩn thực hành tốt trong trồng trọt và thu hái cây dược liệu).
  • Nếu phấn trắng xuất hiện vào cuối giai đoạn ra hoa, hãy nhẹ tay ngắt các lá bị bệnh và cho vào túi kín, để bào tử không bay vào không khí. Sau đó điều chỉnh lại điều kiện phòng như hướng dẫn ở trên.
  • Ghi lại mọi lần phun. Ghi tên sản phẩm, liều lượng và ngày phun. Khi kết quả kiểm nghiệm hoặc đợt thanh tra đặt ra câu hỏi, sổ ghi này chính là câu trả lời của bạn. Để biết phòng kiểm nghiệm kiểm tra những gì và loại dư lượng nào không thể loại bỏ về sau, xem Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên cần sa.

Ghi chú của người dịch: Tại Thái Lan, hoa cần sa là thảo dược kiểm soát theo Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về thảo dược kiểm soát (cần sa), năm B.E. 2568. Nếu hoa của bạn được gửi đi kiểm nghiệm, cặn thuốc từ lần phun muộn có thể hiện lên trong kết quả. Để biết cách đọc kết quả, xem Cách đọc phiếu kết quả phân tích (COA) của cần sa.

Bắt đầu từ đâu

Bài liên quan ở mục khác trên diễn đàn: Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) cho cần sa, trong mục Bệnh, côn trùng và nhện hại.

Đăng trường hợp của bạn

Nếu nghi cây bị phấn trắng, hãy mở một topic mới trong chuyên mục này. Bạn nên gửi kèm ảnh chụp cận cảnh và kết quả thử quẹt, kiểm tra lại. Ghi thêm số đo độ ẩm và nhiệt độ ban đêm, giai đoạn sinh trưởng của cây và mọi thứ bạn đã phun trong vài tuần gần đây. Có đủ thông tin này, những người trồng khác có thể giúp bạn xác định có phải nấm hay không và nguyên nhân nằm ở đâu trong phòng trồng.