ร้านกัญชาในไทยที่ทำผิดข้อห้ามโฆษณา ส่วนใหญ่ไม่ได้ผิดเพราะเจ้าของร้าน แต่ผิดจากโพสต์ของพนักงาน การตอบรีวิว การให้สัมภาษณ์สื่อ และการตอบแชตในแอปส่งข้อความ คู่มือนี้พูดถึงเรื่องที่ต้องตัดสินใจทุกวันเหล่านี้ รวมถึงการร่วมงานกับคลินิก และสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อเจ้าหน้าที่เข้าตรวจร้าน
หลักสำคัญมีสั้น ๆ ตั้งแต่วันที่ 26 มิถุนายน 2568 ช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพรควบคุม ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 ร้านขายช่อดอกได้เฉพาะแบบพบหน้าผู้ซื้อโดยตรง ผู้ซื้อต้องมีใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 และใบสั่งจ่ายครอบคลุมได้ไม่เกิน 30 วัน กฎหมายห้ามทั้งการโฆษณาช่อดอกและการขายทางออนไลน์
บทความนี้คือตอนที่ 2 อ่านตอนที่ 1 ได้ที่: https://asiannabis.com/t/1297
อบรมพนักงานว่าโพสต์อะไรได้บ้าง
การทำผิดที่พบบ่อยที่สุดไม่ได้มาจากการจงใจฝ่าฝืนกฎหมาย แต่มาจากพนักงานที่ตัดสินใจเรื่องการตลาดอย่างรีบ ๆ โดยไม่รู้ว่ากฎหมายขีดเส้นไว้ตรงไหน
ตัวอย่างเช่น พนักงานใหม่โพสต์ในอินสตาแกรมของร้านว่า “Gelato ล็อตใหม่เพิ่งเข้า เด็ดมาก นุ่มสุด ๆ แวะมาเลย!” โพสต์นี้ผิดกฎหมาย และคนที่ต้องรับผิดตามกฎหมายคือเจ้าของร้าน
การอบรมควรครอบคลุม 3 เรื่อง
- บัญชีส่วนตัว ถ้าคนอื่นดูออกว่าพนักงานทำงานที่ร้าน เขาโพสต์อะไรในบัญชีตัวเองได้บ้าง คำตอบคือห้ามโพสต์ถึงสินค้าตัวใดตัวหนึ่ง ห้ามบอกว่ามีอะไรในสต็อก และห้ามเล่าว่าลูกค้าคนไหนรู้สึกอย่างไรกับสายพันธุ์ใด
- แอปแชตกับการคุยต่อหน้า สมมติลูกค้าทักมาทาง LINE ว่า “ซาติวา (sativa) ตัวไหนดีสุด” ถ้าตอบกลับด้วยชื่อสินค้าและราคา จะถือว่าเป็นการเสนอขายทางออนไลน์ แต่ถ้าตอบแบบเดียวกันต่อหน้าลูกค้าในสถานที่ที่ได้รับอนุญาต ก็เป็นแค่การพูดคุยตามปกติ
- ใครโพสต์ในบัญชีทางการของร้านได้ กำหนดตัวคนไว้ 1–2 คน และคนเหล่านี้ควรอ่านข้อห้ามโฆษณาจากตัวบทภาษาไทยฉบับจริงมาแล้ว
ให้พนักงานทุกคนเซ็นชื่อในบันทึกการอบรม บันทึกนี้ช่วยให้พนักงานเข้าใจกฎจริง ๆ ถ้าวันหนึ่งโพสต์ของพนักงานถูกตรวจสอบ บันทึกนี้ยังเป็นหลักฐานว่าคุณได้ป้องกันการทำผิดตามสมควรแล้ว
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้: ทำรายชื่อบัญชีทุกบัญชีที่เชื่อมโยงกับร้าน จดว่าใครโพสต์ได้ในแต่ละบัญชี และให้พนักงานเซ็นบันทึกการอบรมให้ครบภายในเดือนนี้
ตรวจทุกโพสต์ในโซเชียลมีเดียก่อนเผยแพร่
ตรวจทุกโพสต์ด้วยคำถาม 5 ข้อนี้:
- โพสต์ระบุชื่อสินค้าตัวใดตัวหนึ่งพร้อมราคาหรือไม่
- ใช้เปอร์เซ็นต์ THC, CBD หรือเทอร์ปีน เพื่อบอกว่าของดี หรือเพื่อจูงใจให้ซื้อหรือไม่
- เสนอบริการจัดส่ง การสั่งซื้อออนไลน์ หรือใส่ลิงก์ชำระเงินหรือไม่
- อ้างว่าสินค้ารักษาโรค ทำให้หายขาด หรือบรรเทาอาการใดอาการหนึ่งหรือไม่
- พูดถึงประเทศที่กัญชายังผิดกฎหมาย และชี้ชวนให้คนในประเทศนั้นซื้อจากร้านคุณหรือไม่
ถ้ามีข้อไหนตอบว่า “ใช่” ให้แก้โพสต์จนทุกข้อตอบว่า “ไม่” ถ้าแก้ไม่ได้ก็อย่าโพสต์
ต้องตรวจโพสต์ในทุกบัญชีที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ คือบัญชีทางการของร้าน บัญชีส่วนตัวของเจ้าของที่นำเสนอร้านอย่างเด่นชัด บัญชี “แอมบาสเดอร์” ที่ผูกกับร้าน และกลุ่มหรือคอมมูนิตี้ที่ร้านเป็นผู้ดูแล
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้: พิมพ์คำถาม 5 ข้อนี้ออกมา แล้วแปะไว้ข้างคอมพิวเตอร์หรือโทรศัพท์ที่ใช้โพสต์
การตอบรีวิวของลูกค้า
คุณควบคุมไม่ได้ว่าลูกค้าจะเขียนอะไร ถ้ามีรีวิวว่า “White Widow เยี่ยมมาก THC 28% ราคาถูกสุดในเมือง” คุณไม่ต้องรับผิดตามกฎหมายจากรีวิวนั้น แต่ต้องรับผิดจากสิ่งที่คุณเขียนตอบ
คำตอบที่ถูกกฎหมายคือขอบคุณลูกค้าที่มาใช้บริการ โดยไม่พูดถึงรายละเอียดสินค้าซ้ำ เช่น “ขอบคุณที่แวะมาที่ร้าน หวังว่าจะได้พบกันอีก”
คำตอบที่ผิดกฎหมายคือคำตอบที่ทวนหรือรับรองสิ่งที่ลูกค้าพูดถึงสินค้า เช่น “ดีใจที่ชอบ White Widow! สินค้าพรีเมียมของเราเริ่มต้นที่…” คำตอบแบบนี้ทำให้รีวิวของลูกค้ากลายเป็นโฆษณาของร้านคุณ
รีวิวเชิงลบที่ระบุชื่อสินค้าหรือราคาก็ต้องตอบตามหลักเดียวกัน คือตอบถึงประสบการณ์ของลูกค้า ไม่ใช่ตัวสินค้า อย่าตอบในที่สาธารณะโดยใส่ราคา เปรียบเทียบสินค้า หรือบอกตัวเลข THC
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้: เปิดคำตอบรีวิว 20 รายการล่าสุดมาอ่านใหม่ แล้วแก้คำตอบที่มีชื่อสายพันธุ์ ราคา หรือเปอร์เซ็นต์
การทำงานกับสื่อมวลชนและนักข่าวไทย
การทำข่าวเกี่ยวกับธุรกิจกัญชายังอยู่ในพื้นที่สีเทา ถ้าคุณให้สื่อข่าวอิสระสัมภาษณ์เรื่องธุรกิจ ก็ไม่นับเป็นการโปรโมตแบบจ่ายเงิน แต่ราคาและรายละเอียดสินค้าในบทสัมภาษณ์ยังอาจกลายเป็นโฆษณาได้ จึงไม่ควรให้ข้อมูลเหล่านี้
ในทางปฏิบัติ ให้แยกงานข่าวออกจาก “แอดเวอร์ทอเรียล” (advertorial) ให้ชัด แอดเวอร์ทอเรียลคือเนื้อหาแบบจ่ายเงินที่เขียนให้ดูเหมือนข่าว ถ้าเนื้อหาแบบจ่ายเงินโปรโมตช่อดอกของคุณ ก็ถือเป็นโฆษณา
เนื้อหาที่เสี่ยงที่สุดมี 3 แบบ:
- ข่าวประชาสัมพันธ์ที่แนบรายการราคาสินค้า
- เนื้อหาแบบมีผู้สนับสนุน (sponsored content) บนเว็บข่าวที่บอกผู้อ่านว่าซื้อได้อย่างไร
- วิดีโอพาชมร้านในช่อง YouTube ที่มีลิงก์ให้กดซื้อ
ทั้ง 3 แบบมีจุดร่วมกัน คือไม่ว่าจะเรียกว่าอะไร เนื้อหาเหล่านี้ก็ทำหน้าที่ขายของโดยตรง
สิ่งที่พูดกับสื่อได้ คุณพูดได้เต็มที่เรื่องกฎระเบียบ ความเป็นมาของธุรกิจ ประเภทสินค้าที่ร้านมีโดยรวม และวิธีที่ร้านปฏิบัติตามกฎหมาย
สิ่งที่ไม่ควรพูด อย่าบอกราคาสินค้า เปอร์เซ็นต์ THC หรือสายพันธุ์ที่มีในสต็อก หากข้อมูลนั้นจะถูกนำไปเผยแพร่ไม่ว่าในรูปแบบใด นักข่าวที่ทำข่าววงการนี้เข้าใจเรื่องนี้อยู่แล้ว และโดยทั่วไปสื่อไทยที่เป็นมืออาชีพก็เคารพข้อนี้
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้: ก่อนให้สัมภาษณ์ทุกครั้ง ให้แจ้งนักข่าวเป็นลายลักษณ์อักษรว่าคุณจะไม่ให้ข้อมูลราคา เปอร์เซ็นต์ หรือสต็อก
การร่วมงานกับคลินิกและผู้ประกอบวิชาชีพ
ร้านบางแห่งร่วมงานกับคลินิกการแพทย์แผนไทยหรือกับผู้ประกอบวิชาชีพเป็นรายบุคคล เพื่อให้ผู้ป่วยขอใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 ได้ง่ายขึ้น การร่วมงานแบบนี้ไม่ได้ถูกห้าม แต่มีกฎควบคุม และเป็นกฎคนละชุดกับกฎเรื่องโฆษณา
การใช้สถานที่ร่วมกัน ถ้าร้านของคุณอยู่ในอาคารเดียวกับคลินิกการแพทย์แผนไทยที่ได้รับอนุญาต ต้องแยกจุดจ่ายช่อดอกออกเป็นสัดส่วนจริง และแสดงให้เห็นชัดว่าในอาคารนี้มี 2 ธุรกิจที่ได้รับอนุญาตแยกกัน ก่อนเปิดร้าน ให้ตรวจสอบผังร้านกับกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก หรือทนายความไทย
ห้ามจ่ายเงินแลกกับใบสั่งจ่าย ถ้าผู้ประกอบวิชาชีพออกใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 แล้วผู้ป่วยนำมาซื้อที่ร้านคุณ ห้ามให้ผลตอบแทนใด ๆ กับผู้ประกอบวิชาชีพคนนั้น ทั้งการแบ่งรายได้และค่าแนะนำลูกค้า การจ่ายเงินแลกใบสั่งจ่ายทำให้ผู้ประกอบวิชาชีพเสี่ยงผิดจรรยาบรรณวิชาชีพอย่างร้ายแรง และทำให้ร้านของคุณมีความเสี่ยงทางกฎหมาย
การแนะนำโดยสุจริตทำได้ ผู้ประกอบวิชาชีพแนะนำผู้ป่วยไปยังร้านที่ตนไว้ใจได้ เช่น เพราะร้านมีคุณภาพหรืออยู่ใกล้ ตราบใดที่ไม่มีการจ่ายเงินตอบแทนกัน ถ้าคุณทำข้อตกลงแบบนี้เป็นลายลักษณ์อักษร ให้ทนายความไทยช่วยตรวจรูปแบบข้อตกลงก่อน เพื่อให้แน่ใจว่าข้อตกลงนั้นไม่ทำให้ร้านต้องรับผิดโดยไม่ตั้งใจ
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้: ทำรายการเงินทุกรายการที่จ่ายระหว่างร้านกับผู้ประกอบวิชาชีพทุกคน แล้วนำไปให้ทนายความของคุณดู
เกิดอะไรขึ้นระหว่างการตรวจร้าน และเตรียมตัวอย่างไร
กรมการแพทย์แผนไทยฯ และเจ้าหน้าที่สาธารณสุขจังหวัดเข้าตรวจร้าน ทั้งแบบตามกำหนดและแบบไม่แจ้งล่วงหน้า สิ่งที่มักตรวจในร้านที่ได้รับอนุญาต ได้แก่
- ใบอนุญาต: ยังไม่หมดอายุ และติดแสดงไว้
- ผู้ประกอบวิชาชีพ: คุณวุฒิ และอยู่ปฏิบัติหน้าที่ในขณะนั้นหรือไม่
- บันทึกสต็อก
- สมุดบันทึกใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33
- ป้ายต่าง ๆ ว่ามีป้ายต้องห้ามหรือไม่
ถ้าเป็นร้านสาขาเดียว การตรวจมักใช้เวลา 30–90 นาที
บัตรประจำตัวพนักงานเจ้าหน้าที่ มาตรา 74 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 กำหนดให้พนักงานเจ้าหน้าที่แสดงบัตรประจำตัวขณะปฏิบัติหน้าที่ ถ้าเจ้าหน้าที่ไม่แสดง คุณขอดูบัตรอย่างสุภาพก่อนเปิดพื้นที่เก็บสต็อกได้ การขอดูบัตรเป็นสิทธิตามกฎหมาย ไม่ใช่การท้าทายเจ้าหน้าที่ ส่วนมาตรา 73 ให้อำนาจเจ้าหน้าที่เข้าตรวจสถานที่ในเวลาทำการได้ เจ้าหน้าที่จึงไม่ต้องมีคำสั่งเป็นลายลักษณ์อักษร
แฟ้มเอกสารแฟ้มเดียว รวมเอกสารไว้ในแฟ้มเดียว จะเป็นแฟ้มกระดาษหรือไฟล์ดิจิทัลก็ได้ โดยมี:
- ใบอนุญาต
- ใบรับรองของผู้ประกอบวิชาชีพ
- หลักฐานตารางเวรปฏิบัติหน้าที่ของผู้ประกอบวิชาชีพ
- ผลการนับสต็อกครั้งล่าสุด
- สมุดบันทึกใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 เรียงตามวันที่
แฟ้มนี้ช่วยให้การตรวจจบเร็ว ถ้าเจ้าหน้าที่ได้เอกสารครบภายใน 5 นาที มักจะตรวจเสร็จใน 30 นาที แทนที่จะเป็น 90 นาที
ถ้าเจ้าหน้าที่บันทึกว่าร้านอาจทำผิด เจ้าหน้าที่จะบันทึกสิ่งที่พบเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนออกจากร้าน และคุณจะมีโอกาสชี้แจงหรืออธิบายในตอนนั้นเลย อย่าโต้เถียงกับเจ้าหน้าที่ที่ร้าน ให้เซ็นบันทึกเพื่อยืนยันว่าได้รับบันทึกแล้วเท่านั้น ไม่ใช่เพื่อยอมรับว่าทำผิด จากนั้นให้ปรึกษาทนายความไทยก่อนส่งคำชี้แจงเป็นลายลักษณ์อักษรใด ๆ
หมายเหตุผู้แปล: ถ้าต่อมามีคำสั่งพักใช้หรือเพิกถอนใบอนุญาต มาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 ให้คุณอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยได้ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้ง การอุทธรณ์ไม่ได้ทำให้คำสั่งหยุดมีผล ร้านจึงต้องปิดระหว่างรอพิจารณา ตามมาตรา 71 คำวินิจฉัยของคณะกรรมการถือเป็นที่สุด ถ้าเปิดกิจการระหว่างถูกพักใช้ใบอนุญาต ก็เป็นความผิดในตัวเองตามมาตรา 52 วรรคสอง โดยมาตรา 78 กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้: จัดแฟ้มให้เสร็จภายในสัปดาห์นี้ แล้วจับเวลาดูว่าพนักงานใช้เวลาหาเอกสารแต่ละฉบับนานเท่าไร
ให้ร้านเติบโตด้วยการบอกต่ออย่างถูกกฎหมาย
ร้านกัญชาในไทยที่ทำตามกฎหมายเติบโตด้วยการบอกต่อเป็นหลัก การบอกต่อเกิดจากการพูดคุยกันเอง ไม่ใช่การโฆษณา ถ้าผู้ป่วยคนหนึ่งเล่าให้อีกคนฟังถึงร้านที่ตัวเองไว้ใจ ก็ไม่ถือเป็นโฆษณาและไม่ผิดกฎหมาย
สิ่งที่ช่วยให้คนบอกต่อร้านคุณมากขึ้น:
- คุณภาพสินค้าคงที่
- ขั้นตอนขอใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 ชัดเจน เป็นมืออาชีพ และไม่ทำให้ผู้ป่วยเสียเวลา
- พนักงานอธิบายลักษณะของแต่ละสายพันธุ์ต่อหน้าลูกค้าได้ โดยไม่พูดเกินจริงเรื่องฤทธิ์ของสายพันธุ์
- บรรยากาศร้านทำให้ผู้ป่วยสบายใจที่จะกลับมาอีก
ชุมชนออนไลน์ที่ผู้ป่วยมาเล่าประสบการณ์กันก็ใช้หลักเดียวกัน รวมถึงหมวดกัญชาทางการแพทย์ของฟอรัมนี้ด้วย ถ้าผู้ป่วยเขียนว่า “ไปร้านจำหน่ายกัญชา (dispensary) X มา 4 เดือนแล้ว และไว้ใจแหล่งที่มาของสินค้าร้านนี้” ก็ไม่ถือเป็นโฆษณา แต่ถ้าร้านแชร์หรือตอบโพสต์นั้นโดยเพิ่มราคาหรือสรรพคุณสินค้าเข้าไป โพสต์นั้นจะกลายเป็นโฆษณา
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้: ถ้าผู้ป่วยชมร้านของคุณทางออนไลน์ ไม่ต้องตอบ หรือตอบแค่คำขอบคุณ
เช็กลิสต์สรุปสำหรับเจ้าของร้าน
สถานที่
- ติดใบอนุญาตไว้ในร้าน ในจุดที่เจ้าหน้าที่มองเห็นได้
- มีผู้ประกอบวิชาชีพอยู่ปฏิบัติหน้าที่ทุกครั้งที่จ่ายช่อดอก
- คนข้างนอกมองไม่เห็นอะไรที่เกี่ยวกับช่อดอก ราคา หรือสินค้า
- เก็บสต็อกไว้ในพื้นที่แยกที่ล็อกกุญแจ
บันทึก
- สมุดบันทึกใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 เป็นปัจจุบันและเก็บไว้ที่ร้าน
- อัปเดตบัญชีสต็อกทุกวัน
- บันทึกเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ (บันทึกอาการผิดปกติทุกครั้งที่ลูกค้าแจ้ง) เป็นปัจจุบัน
ออนไลน์
- ไม่มีรายการราคาในช่องทางสาธารณะใด ๆ
- ไม่มีระบบสั่งซื้อออนไลน์
- ไม่อ้างเปอร์เซ็นต์ THC ในโพสต์หรือคำตอบ
- พนักงานผ่านการอบรมแล้วว่าโพสต์อะไรในบัญชีส่วนตัวได้และไม่ได้
การตรวจร้าน
- เตรียมแฟ้มเอกสารแฟ้มเดียวไว้ให้พร้อมตลอดเวลา
- พนักงานรู้ว่าต้องขอดูบัตรประจำตัวเจ้าหน้าที่
- อย่ายอมรับด้วยวาจาว่าทำผิด ขอผลการตรวจเป็นลายลักษณ์อักษร และให้ทนายความช่วยร่างคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษร
เช็กลิสต์นี้ใช้แทนการให้ทนายความไทยตรวจความถูกต้องตามกฎหมายไม่ได้ แต่เป็นจุดเริ่มต้นของนิสัยที่ควรทำเป็นประจำทุกวัน เพื่อให้ร้านผ่านการตรวจตามปกติส่วนใหญ่ได้โดยไม่มีปัญหา
เอกสารอ้างอิง
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 — ราชกิจจานุเบกษา 25 มิถุนายน 2568 มีผลใช้บังคับ 26 มิถุนายน 2568
- กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก แนวทางปฏิบัติทางปกครองเรื่องการพักใช้และการเพิกถอนใบอนุญาต มิถุนายน 2569
- พระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 มาตรา 52, 70, 71 และ 78
- กฎกระทรวงว่าด้วยสมุนไพรควบคุม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 — มีผลใช้บังคับ 30 เมษายน 2569
- พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 บทบัญญัติว่าด้วยการโฆษณาและข้อความทางการค้าที่ทำให้เข้าใจผิด
- พระราชบัญญัติวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 2525 บทบัญญัติว่าด้วยการประพฤติตามจรรยาบรรณวิชาชีพ
- พระราชบัญญัติวิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2556 ข้อกำหนดเรื่องใบอนุญาตและการประพฤติตามจรรยาบรรณ
ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย เรื่องร้านของคุณเอง ควรปรึกษาทนายความไทย ถ้ามีคำถามเกี่ยวกับโพสต์หรือสถานการณ์ใดโดยเฉพาะ ถามไว้ในช่องตอบกลับด้านล่างได้เลย