ไรแดง และ เพลี้ยไฟ: การระบุชนิด วงจรชีวิต และการควบคุม ทางชีวภาพ สำหรับกัญชา

AZ_Growshop_Asia · July 26, 2026, 10:18am

Spider Mites & Thrips: Identification, Life Cycle, and Biological Control for Cannabis

ศัตรูพืชดูดน้ำเลี้ยงที่พบ2อันดับแรกในการปลูกกัญชา — และอาวุธทางชีวภาพที่จัดการพวกมันได้โดยไม่ต้องใช้สารเคมี

Asiannabis Community | โรค, แมลง, และไร › ไร › อัปเดต: กรกฎาคม 2026

Part A: Spider Mites (Tetranychus urticae)

1. Identification

อาการ	ระยะการระบาด
จุดสีขาว/เหลืองเล็กๆ (รอยขูดขีด) บนผิวใบด้านบน	เริ่มต้น
ลักษณะมีฝุ่นจางๆ เกาะบนใบ	เริ่มต้นถึงปานกลาง
จุดเล็กๆ ที่กำลังเคลื่อนที่ (0.3-0.5 มม.) ใต้ใบ เมื่อส่องด้วยกล้อง 30x	กำลังกัดกิน
ใยไหมละเอียดระหว่างใบ	ขั้นสูง
ใบลามเป็นสีเหลือง, ม้วนงอ, ร่วงหล่น	รุนแรง
ใยหนาแน่นปกคลุมดอก	วิกฤต

2. Life Cycle

ระยะ	ระยะเวลาที่ 25°C
ไข่	3-5 วัน
ตัวอ่อน (6 ขา)	2-3 วัน
โปรโตนิมฟ์ (Protonymph)	2-3 วัน
ดิวโทนิมฟ์ (Deutonymph)	2-3 วัน
ตัวเต็มวัย	มีชีวิต 2-4 สัปดาห์
จากไข่สู่ตัวเต็มวัย	7-14 วัน

ตัวเมียตัวเดียววางไข่ได้ 100-200 ฟอง ประชากรจะเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าทุกๆ 3-5 วัน ที่อุณหภูมิ 25°C และ 40% RH การแพร่พันธุ์เร็วที่สุดอยู่ที่อุณหภูมิ 27-30°C และความชื้นต่ำ (<50% RH) ภาวะจำศีล (Diapause) จะเกิดขึ้นเมื่อสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม — ไรจะเปลี่ยนเป็นสีส้ม/แดงและหลบซ่อนตัวอยู่นานหลายเดือน

3. Pesticide Resistance

ไรแดงพัฒนาความต้านทานได้เร็วกว่าศัตรูพืชทางการเกษตรเกือบทุกชนิด มีการบันทึกการดื้อยาต่อสารไพรีทรอยด์ (pyrethroids), อะบาเมกติน (abamectin), สไปโรเมซิเฟน (spiromesifen), และอีทอกซาโซล (etoxazole) กลยุทธ์ที่ใช้แต่สารเคมีถือเป็นเกมที่แพ้ — ความต้านทานจะพัฒนาขึ้นภายใน 5-10 ชั่วอายุ (2-3 เดือน)

4. Biological Control: Predatory Mites

ตัวห้ำ	สภาพแวดล้อมที่เหมาะสม	อัตราการกิน	การใช้งานที่ดีที่สุด
Phytoseiulus persimilis	20-30°C, >60% RH	5-7 ตัวเต็มวัย/วัน + ไข่ 20 ฟอง	การระบาดที่กำลังเกิดขึ้น
Amblyseius californicus	8-35°C, ทุกระดับความชื้น	2-5 ตัว/วัน	การป้องกัน — รอดชีวิตได้แม้ไม่มีเหยื่อ
Amblyseius andersoni	6-40°C, ทุกระดับความชื้น	2-5 ตัว/วัน	การปลูกกลางแจ้งในไทย

กลยุทธ์: ป้องกันด้วย A. californicus (5-10 ตัว/ต้น), กำจัดเมื่อพบการระบาดด้วย P. persimilis (20-50 ตัว/ต้น)

5. Non-Biological Management

ฉีดพ่นน้ำแรงดันสูงใต้ใบทุกๆ 3 วัน เป็นเวลา 2 สัปดาห์
น้ำมันสะเดา (Neem oil): 5 มล./ลิตร + สบู่ 2 มล./ลิตร, ฉีดพ่นตอนปิดไฟ ห้ามใช้หลังจากสัปดาห์ที่ 3 ของช่วงทำดอก
สบู่กำจัดแมลง (Insecticidal soap): กำจัดด้วยการสัมผัส, ไม่มีสารตกค้าง
เพิ่มความชื้นให้สูงกว่า 65%

Part B: Thrips (Frankliniella occidentalis)

6. Identification

อาการ	รายละเอียด
รอยขีดสีเงิน/ทองแดงบนใบ	เพลี้ยไฟขูดเซลล์ผิวใบ
จุดสีดำเล็กๆ	มูลของเพลี้ยไฟ (Frass)
แมลงตัวยาว 1-1.5 มม.	เคลื่อนที่เร็ว, สีเหลืองซีดถึงน้ำตาล
ยอดใหม่อม้วนงอ/ผิดรูป	การกัดกินอย่างหนักบนเนื้อเยื่ออ่อน
รอยแผลเป็นสีเข้มบนดอก	ข้อบกพร่องด้านคุณภาพ

7. Life Cycle

ระยะ	ระยะเวลาที่ 25°C	สถานที่
ไข่	2-4 วัน	ภายในเนื้อเยื่อใบ
ตัวอ่อนระยะ 1-2	4-6 วัน	บนผิวใบ
ระยะก่อนดักแด้ + ดักแด้ (Prepupa + Pupa)	3-5 วัน	ในดิน/วัสดุปลูก
ตัวเต็มวัย	30-45 วัน	บนใบ/ดอก
จากไข่สู่ตัวเต็มวัย	9-15 วัน

ระยะก่อนดักแด้และดักแด้จะอยู่ในดิน — การฉีดพ่นทางใบเพียงอย่างเดียวไม่สามารถตัดวงจรชีวิตได้

8. Thrips as Virus Vectors

เพลี้ยไฟเป็นพาหะนำโรค Tomato Spotted Wilt Virus (TSWV) และไวรัสกลุ่ม tospovirus ที่เกี่ยวข้อง ตัวอ่อนจะรับเชื้อไวรัสขณะกัดกิน และตัวเต็มวัยจะส่งต่อเชื้อ ไม่มีวิธีรักษาสำหรับพืชที่ติดเชื้อ

9. Biological Control for Thrips

ตัวห้ำทางใบ:

Amblyseius cucumeris — นิยมใช้มากที่สุด, กินตัวอ่อนเพลี้ยไฟระยะที่ 1
Amblyseius swirskii — ทำงานได้ดีที่อุณหภูมิ >20°C, กินไข่แมลงหวี่ขาวด้วย
Orius insidiosus — มวนพิฆาตตัวจิ๋ว, กินเพลี้ยไฟทุกระยะการเจริญเติบโต

ตัวห้ำในดิน:

Hypoaspis miles — กินดักแด้เพลี้ยไฟ + ตัวอ่อนยุงเห็ด
Steinernema feltiae — ไส้ฝอยเจาะราดดิน, กำจัดดักแด้

10. Non-Biological Thrips Management

สปินูซัด (Spinosad): ได้รับการรับรองแบบออร์แกนิก, มีประสิทธิภาพสูง เป็นพิษต่อผึ้งเมื่อใช้นอกอาคาร สลับใช้เพื่อป้องกันการดื้อยา
กาวดักแมลงสีฟ้า: 1 แผ่น ต่อ 10 ตร.ม. สำหรับการตรวจติดตาม
ติดตั้งมุ้งกันแมลง 150-micron ที่ช่องลมเข้า

11. IPM Combined Strategy

ชั้นตอน	การปฏิบัติ	ช่วงเวลา
Prevention	กักโรคโคลนต้นพืช 7 วัน ติดตั้งมุ้งกันแมลงที่ช่องลม	ตลอดเวลา
Monitoring	ตรวจสอบทุกสัปดาห์ด้วยแว่นขยาย ใช้กาวดักแมลง	ทุกสัปดาห์
Biological baseline	A. californicus + A. cucumeris + Hypoaspis	เมื่อย้ายปลูก
Early response	ฉีดพ่นจุดเฉพาะที่มีน้ำมันสะเดา/สบู่บริเวณที่ระบาด	เมื่อพบสัญญาณแรก
Curative	P. persimilis (ไร) หรือ Orius (เพลี้ยไฟ)	หากเกินขีดจำกัดความเสียหาย

คุณเคยต่อสู้กับศัตรูพืชตัวไหนมาบ้าง? การควบคุมทางชีวภาพได้ผลหรือไม่? แบ่งปันประสบการณ์การรบของคุณด้านล่างนี้ได้เลย

ส่วนหนึ่งของชุดความรู้ Asiannabis Community เกี่ยวกับการจัดการศัตรูพืชและโรค