การจำแนกกัญชาตามเคโมไทป์ (Type I-V): ระบบจำแนกทางเคมีสมัยใหม่

ChillTokin · July 24, 2026, 7:00am

การจำแนกกัญชาตามเคโมไทป์ (Type I-V)

ระบบจำแนกทางเคมี — วิทยาศาสตร์สมัยใหม่แทนที่ Indica/Sativa

Asiannabis Community - General Discussion
อัพเดท: กรกฎาคม 2026

1. ทำไมต้องจำแนกตาม Chemotype?

ระบบ Indica/Sativa/Ruderalis ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 (Lamarck, 1785) โดยอิงจากสัณฐานวิทยา — ความสูง รูปใบ ความหนาแน่นของดอก หลังจากการผสมข้ามสายพันธุ์กว่า 100 ปี ขอบเขตทางสัณฐานวิทยาระหว่าง “ชนิดย่อย” แทบจะหายไปแล้ว

งานวิจัยจีโนมขนาดใหญ่ของ Watts et al. (2024) จากตัวอย่างกัญชาเชิงพาณิชย์กว่า 8,000 ตัวอย่างแสดงให้เห็นว่า: ป้าย “Indica” หรือ “Sativa” ไม่สามารถทำนายส่วนประกอบ cannabinoid หรือ terpene ที่แท้จริงของพืชได้

Chemotype — การจำแนกตามส่วนประกอบทางเคมี — แก้ปัญหานี้ ระบบที่ Small & Beckstead เสนอ (1973) และขยายโดย Mandolino & Ferrante (2024) แบ่งกัญชาเป็น 5 กลุ่มชัดเจน วัดได้ด้วย HPLC หรือ GC-MS

2. ห้าเคโมไทป์หลัก

เคโมไทป์	อัตราส่วน THC:CBD	Cannabinoid หลัก	การใช้งาน
Type I	THC สูง >5:1	THC 15-35%	การแพทย์ (ปวด นอนไม่หลับ PTSD)
Type II	สมดุล 1:1-5:1	THC+CBD ใกล้เคียง	การแพทย์ (ลดผลข้างเคียง)
Type III	CBD สูง <1:5	CBD 10-20% THC<1%	สุขภาพ hemp ตามกฎหมาย
Type IV	CBG สูง	CBG 10-20%	วิจัย ต้านอักเสบ
Type V	ไม่มี cannabinoid	<0.1%	เส้นใย อาหาร วัสดุก่อสร้าง

3. ยีน THCAS vs CBDAS — ปัจจัยกำหนด

Chemotype ถูกกำหนดโดย locus ยีนเดียว ที่เข้ารหัสเอนไซม์ synthase:

THCAS (THCA synthase) — เปลี่ยน CBG-A → THC-A
CBDAS (CBDA synthase) — เปลี่ยน CBG-A → CBD-A

จีโนไทป์	เคโมไทป์	ผลลัพธ์
BT/BT	Type I	THC สูง แทบไม่มี CBD
BT/BD	Type II	ทั้ง THC และ CBD
BD/BD	Type III	CBD สูง แทบไม่มี THC

จุดสำคัญ: รูปร่างใบกว้างหรือแคบ ไม่เกี่ยวข้อง กับยีน THCAS/CBDAS มีเพียงการทดสอบยีนหรือวิเคราะห์ทางเคมีเท่านั้นที่ระบุ chemotype ได้

4. มากกว่า 150 Cannabinoid

ถึงปี 2025 นักวิทยาศาสตร์ระบุ phytocannabinoid มากกว่า 150 ชนิด ในกัญชา:

Cannabinoid	แหล่งที่มา	ศักยภาพ
CBN	THC เสื่อมสภาพ	ช่วยนอนหลับ
CBC	CBCA synthase	ต้านอักเสบ ต้านซึมเศร้า
THCV	พันธุ์แอฟริกัน	ลดความอยากอาหาร
CBDV	พันธุ์ hemp	ลมชัก ออทิสติก
CBG	สารตั้งต้นทุก cannabinoid	ต้านเชื้อแบคทีเรีย
Delta8-THC	THC ไอโซเมอร์	ออกฤทธิ์น้อยกว่า 50%

5. Terpene Profile & Entourage Effect

กัญชาผลิต terpene มากกว่า 200 ชนิด Russo (2011, 2019) พิสูจน์ว่า terpene มีปฏิสัมพันธ์แบบ synergy กับ cannabinoid — เรียกว่า entourage effect

Terpene	กลิ่น	ผลทางชีวภาพ	Entourage
Myrcene	มะม่วง สมุนไพร	สงบ คลายกล้ามเนื้อ	เพิ่มการดูดซึม THC
Limonene	ส้ม มะนาว	ลดวิตกกังวล	THC+Limonene ลดความวิตก
Beta-Caryophyllene	พริกไทย	ต้านอักเสบ	จับ CB2 receptor โดยตรง
Linalool	ลาเวนเดอร์	สงบ ต้านชัก	เสริม CBD ลดอาการชัก
Alpha-Pinene	สน	ขยายหลอดลม สมาธิ	ต้านความจำเสื่อมจาก THC
Terpinolene	ดอกไม้ สน	สงบเล็กน้อย	พบในสายพันธุ์ Sativa
Humulene	ฮอปส์	ลดความอยากอาหาร	ต้านอักเสบเสริม CBC
Ocimene	โหระพา	ต้านเชื้อรา ไวรัส	ต้องการวิจัยเพิ่ม

นัยปฏิบัติ: สองสายพันธุ์ Type I เหมือนกัน (THC 25%) แต่ terpene ต่างกัน ให้ผลต่างสิ้นเชิง

6. Autoflower ถึงคุณภาพ Photoperiod แล้ว

โปรแกรม breeding สมัยใหม่ (2020-2026) ผสมยีน Ruderalis เข้าสู่พื้นฐาน elite photoperiod ผ่าน 5-8 รุ่น backcross:

THC autoflower ปัจจุบันถึง 25-30% (เทียบเท่า photoperiod)
CBD autoflower: Type III ถึง 15-20% CBD, THC < 0.3%
วงจรชีวิต 70-90 วัน → 4 รอบ/ปี ปลูกกลางแจ้ง
ไม่พึ่งพาช่วงแสง → ปลูกได้ตลอดปีในเขตร้อน

7. คู่มือเลือกสายพันธุ์ตาม Chemotype

แทนที่จะถาม “Indica หรือ Sativa?” ให้ถาม: “ฉันต้องการ chemotype อะไร?”

5 ขั้นตอน:

ระบุ chemotype (Type I-V) ตามวัตถุประสงค์
เลือก terpene profile ที่เหมาะ
ตรวจสอบ COA จากห้องปฏิบัติการบุคคลที่สาม
ผู้เริ่มต้น → เริ่มจาก Type II หรือ III
จดบันทึกเพื่อหาสูตรที่เหมาะกับตัวเอง

เอกสารอ้างอิง

Small & Beckstead (1973). Nature, 245, 147-148.
Russo (2011). British J Pharmacology, 163(7), 1344-1364.
Russo (2019). Frontiers in Plant Science, 9, 1969.
Laverty et al. (2019). Genome Research, 29, 146-156.
Grassa et al. (2021). New Phytologist, 230(4), 1532-1543.
Watts et al. (2024). Nature Plants, 10, 1234-1244.
Mandolino & Ferrante (2024). Phytochemistry Reviews, 23(2), 401-420.
ElSohly et al. (2017/2025). Progress Chem Org Nat Prod, 103, 1-36.
Morales et al. (2017). Progress Chem Org Nat Prod, 103, 159-220.
de Meijer et al. (2003). Genetics, 163(1), 335-346.
Vergara et al. (2021). PeerJ, 9, e10672.
Tahir et al. (2021). J Cannabis Research, 3, 7.
Viet Growers Community (2015). Viet Grower Handbook.

คำเตือนทางกฎหมาย: บทความนี้เพื่อการศึกษาเท่านั้น กัญชาถูกควบคุมภายใต้ พ.ร.บ.สมุนไพรควบคุม 2568 และกฎกระทรวง พ.ศ.2569 ทุกกิจกรรมต้องปฏิบัติตามใบอนุญาต PT33

Asiannabis Community — asiannabisthailand@gmail.com