จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์คืออะไร? แบคทีเรียและเชื้อราที่ช่วยราก

จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์คือแบคทีเรียและเชื้อราที่อาศัยอยู่บนหรือในรากพืชและช่วยเหลือพืช พวกมันอาจทำให้ธาตุอาหารดูดซึมได้ง่ายขึ้น ผลิตฮอร์โมนการเจริญเติบโต หรือยับยั้งสิ่งมีชีวิตที่ก่อโรค หลายชนิดจำหน่ายเป็นหัวเชื้อสำหรับเติมลงในดิน เส้นใยมะพร้าว หรือถังสารละลายธาตุอาหาร

พวกมันทำอะไร

บทความทบทวนปี 2569 ใน International Journal of Molecular Sciences สรุปงานวิจัยเกี่ยวกับแบคทีเรียที่อาศัยอยู่กับรากกัญชง โดยอธิบายผลสองแบบ:

  • ช่วยโดยตรง: ตรึงไนโตรเจนจากอากาศ ทำให้ฟอสเฟตใช้ได้มากขึ้น ผลิตสารที่จับเหล็ก (ไซเดอโรฟอร์) และสร้างฮอร์โมนพืช เช่น ออกซินและไซโทไคนิน
  • ช่วยโดยอ้อม: ผลิตสารที่ยับยั้งเชื้อก่อโรค และทำให้พืชทนต่อความเครียด เช่น ความเค็มหรือความแห้งแล้ง ได้มากขึ้น

เชื้อราที่มีประโยชน์ได้แก่ Trichoderma และเชื้อราไมคอร์ไรซา งานวิจัยปี 2568 ใน PLOS ONE พบว่ากัญชงที่มี Trichoderma harzianum และเชื้อราอาศัยในรากอีกสองชนิดเข้าอยู่อาศัย โตได้ดีกว่าต้นที่ไม่มีเชื้อเหล่านี้ภายใต้ความเครียดจากความเค็ม

ผลลัพธ์ไม่ได้ง่ายเสมอไป

จุลินทรีย์เปลี่ยนแปลงได้มากกว่าการเจริญเติบโต งานวิจัยปี 2569 ใน Physiologia Plantarum ใส่แบคทีเรียรากสี่ชนิดให้กัญชาประเภทให้สารออกฤทธิ์ (drug-type) สองพันธุ์ปลูกในระบบไฮโดรโปนิกส์ ลักษณะภายนอกของต้นไม่เปลี่ยน แต่สมดุลของแคนนาบินอยด์เปลี่ยน สารตั้งต้น CBGA เพิ่มขึ้นราว 27% และ THC ลดลงราว 16%

ผลในแปลงก็แปรผัน งานวิจัยกลางแจ้งปี 2567 ที่ทดสอบน้ำหมักมูลสัตว์และผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์พบว่าได้ผลเพิ่มขึ้นมากในฤดูหนึ่ง และเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยในอีกฤดู ผู้เขียนสรุปว่าผลิตภัณฑ์ลักษณะนี้ได้ผลดีที่สุดเมื่อพืชอยู่ภายใต้ความเครียด

ในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ความร้อนส่งผลต่อจุลินทรีย์ด้วย หลายผลิตภัณฑ์เป็นสิ่งมีชีวิตที่อาจตายในโกดังที่ร้อนหรือในถังสารละลายที่อุ่น ตรวจสอบวิธีเก็บรักษาและวันหมดอายุ และเก็บผลิตภัณฑ์ไว้ในที่เย็น

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • ผสมจุลินทรีย์กับสารฆ่าเชื้อ ผลิตภัณฑ์อย่างไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์หรือคลอรีนถูกทำมาเพื่อฆ่าจุลินทรีย์ รวมถึงตัวที่มีประโยชน์
  • คาดหวังให้จุลินทรีย์แก้บริเวณรากที่ไม่ดี มันทดแทนการระบายน้ำ การระบายอากาศ และรากที่เย็นไม่ได้
  • ใช้หลายผลิตภัณฑ์พร้อมกัน คุณจะบอกไม่ได้ว่าตัวไหนช่วย หรือมีตัวไหนช่วยหรือไม่

ถ้าคุณลองใช้หัวเชื้อ ให้ใส่ให้ต้นกลุ่มหนึ่งและปล่อยอีกกลุ่มไว้โดยไม่ใส่ แล้วเปรียบเทียบสีราก การเจริญเติบโต และผลผลิต

คำที่เกี่ยวข้อง

ไรโซสเฟียร์ (rhizosphere) · สารกระตุ้นชีวภาพ (biostimulant) · ดินมีชีวิต · น้ำหมักปุ๋ยหมัก (compost tea) · โรครากเน่า · การควบคุมโดยชีววิธี

อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis

แหล่งอ้างอิง