ระบบเปิด / ระบบปิด (open / closed system) คือสองทางเลือกในการจัดการน้ำไหลออก (runoff) เมื่อปลูกแบบไม่ใช้ดิน ในระบบเปิด น้ำที่ไหลออกจะถูกทิ้งไปหลังการให้น้ำแต่ละครั้ง ในระบบปิด น้ำนี้จะถูกเก็บรวบรวม เติมน้ำและธาตุอาหาร แล้วนำกลับไปให้ต้นพืชอีกครั้ง
ต่างกันอย่างไร
คู่มือการปลูกพืชไม่ใช้ดินในโรงเรือนขององค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) อธิบายข้อได้ข้อเสียของทั้งสองระบบไว้ ในระบบเปิด ผู้ปลูกจะให้สารละลายมากกว่าที่ต้นพืชต้องการ ทุกต้นจึงได้รับอย่างเพียงพอ และเกลืออย่างโซเดียมก็ไม่สะสมรอบราก ส่วนที่เกินจะไหลออกเป็นน้ำทิ้ง คู่มือระบุว่าน้ำส่วนนี้มักถูกปล่อยออกสู่สิ่งแวดล้อม
ในระบบปิด น้ำที่ไหลออกจะถูกเก็บกลับมา เติมให้ครบ แล้วหมุนเวียนใช้ใหม่ วิธีนี้ช่วยประหยัดน้ำและปุ๋ย คู่มือระบุข้อจำกัดไว้สองข้อ:
- การสะสมของเกลือ ไอออนที่มากับน้ำดิบเร็วกว่าที่พืชดูดไปใช้ เช่น โซเดียม จะสะสมอยู่ในสารละลายที่หมุนเวียน น้ำดิบคุณภาพดีคือด่านป้องกันหลัก
- การแพร่กระจายของโรค น้ำที่หมุนเวียนกลับมาอาจพาเชื้อโรครากจากต้นหนึ่งไปอีกต้นหนึ่ง ระบบปิดจึงต้องมีขั้นตอนฆ่าเชื้อ
บางระบบออกแบบมาเป็นระบบปิดตั้งแต่แรก ในรางเทคนิคฟิล์มธาตุอาหาร (NFT) สารละลายจะไหลลงท่อที่พากลับไปยังถัง ส่วนแผ่นวัสดุปลูก (slab) และกระถางที่ให้น้ำด้วยหัวน้ำหยดใช้ได้ทั้งสองแบบ
เกี่ยวข้องกับระบบให้น้ำแบบไหลทิ้งอย่างไร
ระบบให้น้ำแบบไหลทิ้ง (run-to-waste) คือชื่อเรียกทั่วไปของระบบน้ำหยดแบบเปิด หน้าระบบให้น้ำแบบไหลทิ้งอธิบายวิธีใช้ระบบนี้ให้คุ้มค่า ส่วนหน้านี้เปรียบเทียบระบบนั้นกับทางเลือกแบบระบบปิด
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- นำน้ำที่ไหลออกกลับมาใช้โดยไม่ตรวจน้ำดิบ น้ำที่มีโซเดียมสูงทำให้ระบบปิดดูแลยาก เพราะโซเดียมจะวนกลับมาและสะสมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ
- ปรับสารละลายโดยดูแค่ค่า EC ค่าการนำไฟฟ้า (EC) บอกปริมาณเกลือรวม แต่ไม่ได้บอกว่าเป็นเกลือชนิดใด คู่มือของ FAO แนะนำให้วิเคราะห์สารละลายในแผ่นร็อควูลอย่างน้อยเดือนละครั้ง
- เทน้ำทิ้งจากระบบเปิดลงคูหรือคลอง น้ำนี้พาปุ๋ยลงสู่แหล่งน้ำ ควรเก็บรวบรวมไว้และกำจัดอย่างรับผิดชอบ
ก่อนเลือกระหว่างระบบเปิดกับระบบปิด ให้ส่งน้ำดิบไปตรวจที่แล็บเพื่อวัดโซเดียมและค่า EC
คำที่เกี่ยวข้อง
run-to-waste · runoff · nutrient-film-technique · deep-water-culture · ec · root-rot · รางแขวน (hanging gutter)
อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis
- เปรียบเทียบระบบปลูกกัญชาแบบไฮโดรโปนิกส์: แช่รากในน้ำลึก (DWC), NFT, น้ำขึ้น-น้ำลง (Ebb and Flow), น้ำหยด, แอโรโปนิกส์ และวิธี Kratky (ตอนที่ 1 จาก 2)
- ระบบให้น้ำแบบไหลทิ้ง (run-to-waste) คืออะไร? การให้น้ำโดยไม่นำน้ำที่ไหลออกกลับมาใช้