รากแช่น้ำ (wet feet) เป็นคำเรียกสั้น ๆ ของผู้ปลูก หมายถึงรากที่อยู่ในดินหรือวัสดุปลูกที่มีน้ำขังนานเกินไป น้ำเข้าไปแทนที่ช่องอากาศ ออกซิเจนหมดลง และรากเริ่มเสียหาย
ทำไมน้ำจึงทำให้รากขาดออกซิเจน
รากต้องใช้ออกซิเจนในการหายใจ ซึ่งเป็นกระบวนการที่ให้พลังงานแก่ราก ในวัสดุปลูกที่ระบายน้ำดี ช่องว่างจำนวนมากมีอากาศอยู่ เมื่อน้ำเข้าไปเต็มช่องว่างเหล่านั้น ออกซิเจนต้องเคลื่อนผ่านน้ำแทน บทความปริทัศน์ปี 2564 ของ Ejiri และคณะในวารสาร Breeding Science ระบุว่าออกซิเจนเคลื่อนที่ในน้ำช้ากว่าในอากาศประมาณ 10,000 เท่า
เมื่อขาดออกซิเจน รากจะหันไปใช้การหมัก ซึ่งรักษาการสร้างพลังงานไว้ได้เพียงบางส่วน บทความปริทัศน์ปี 2564 ของ Pan และคณะในวารสาร Frontiers in Plant Science อธิบายสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อภาวะนี้ยืดเยื้อ สารพลอยได้ที่เป็นพิษ เช่น เอทานอล จะสะสม และเซลล์รากจะตาย ส่วนเหนือดิน ปากใบจะปิดและใบจะเหลือง
ความเกี่ยวข้องกับปัญหาใกล้เคียง
คำเหล่านี้อธิบายคนละช่วงของปัญหาเดียวกัน การให้น้ำมากเกินไปคือสาเหตุ และโรครากเน่าคือผลที่พบบ่อย ความจุความชื้นสนาม (field capacity) คือระดับความชื้นสูงสุดที่ยังดีต่อพืชหลังน้ำระบายออกแล้ว รากแช่น้ำคือภาวะที่อยู่ตรงกลาง คือบริเวณรากที่เปียกกว่าความจุความชื้นสนามเป็นเวลานานเกินไป
กัญชาและกัญชง
นักวิจัยกัญชงที่มหาวิทยาลัยเพอร์ดู (สหรัฐฯ) เขียนไว้ในปี 2562 หลังการทดลองสี่ปีว่า กัญชงไม่ชอบสภาพรากแช่น้ำ พวกเขาเสริมว่าดินที่อิ่มน้ำและแน่นทึบเอื้อต่อโรคที่โจมตีต้นอ่อน นักโรคพืชที่มหาวิทยาลัยแอริโซนา (สหรัฐฯ) ศึกษาโรคโคนเน่าและรากเน่าจาก Pythium ในกัญชง พวกเขาพบว่าโรคนี้เชื่อมโยงกับดินหนักที่อิ่มน้ำ การให้น้ำมากเกิน การระบายน้ำไม่ดี และอุณหภูมิสูง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ปล่อยให้จานรองกระถางมีน้ำขัง ก้นกระถางจะอิ่มน้ำตลอด เทน้ำในจานรองทิ้งหลังให้น้ำทุกครั้ง
- ปลูกกลางแจ้งในดินเหนียวหนักโดยไม่ยกแปลง ดินเหนียวระบายน้ำช้า คู่มือของแอริโซนาแนะนำให้ยกแปลงสูงและใช้ดินที่ระบายน้ำดี
- คลุมพลาสติกไว้ต่อหลังต้นตั้งตัวแล้ว คู่มือเดียวกันแนะนำให้เอาพลาสติกออก เพื่อให้ดินแห้งได้บ้างระหว่างการให้น้ำแต่ละครั้ง
เช้าวันหลังฝนตกหนักหรือหลังให้น้ำปริมาณมาก ให้ตรวจทุกกระถางและทุกแปลงว่ามีน้ำขังหรือไม่ แล้วแก้การระบายน้ำตรงนั้นก่อน
คำที่เกี่ยวข้อง
overwatering · root-rot · field-capacity · aeration · damping-off · root-zone · ค่าการนำของปากใบ (stomatal conductance)
อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis
- การปลูกกัญชากลางแจ้งในเขตร้อนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้: การเลือกสายพันธุ์ ปฏิทินการปลูก ดินและการระบายน้ำหน้าฝน ศัตรูพืช และการตากแห้งในอากาศชื้น
- โรครากเน่า Pythium และ Fusarium ในกัญชา: เชื้อก่อโรค อาการ และวิธียืนยันชนิดเชื้อ (ตอนที่ 1 จาก 2)
- การให้น้ำมากเกินไปคืออะไร? เมื่อน้ำที่มากเกินทำให้รากขาดอากาศ
แหล่งอ้างอิง
- Ejiri M. et al. (2021). A barrier to radial oxygen loss helps the root system cope with waterlogging-induced hypoxia. Breeding Science 71(1)
- Pan J. et al. (2021). Mechanisms of Waterlogging Tolerance in Plants: Research Progress and Prospects. Frontiers in Plant Science 11: 627331
- Bolt M. (2019). Increased Rain Hinders Hemp Production. Pest and Crop Newsletter, Purdue University
- Hu J., Masson R. (2021). Pythium Crown and Root Rot of Industrial Hemp (AZ1868). University of Arizona Cooperative Extension