เพลี้ยแป้ง (mealybug) คืออะไร? แมลงดูดน้ำเลี้ยงเคลือบไขที่ซ่อนตัวเก่ง

เพลี้ยแป้ง (mealybug) คือแมลงตัวเล็ก ลำตัวนิ่ม รูปไข่ ปกคลุมด้วยไขสีขาว และดูดกินน้ำเลี้ยงพืช เพลี้ยแป้งมักซ่อนตัวตามส่วนที่มิดชิดของต้น และบางชนิดกินที่ราก

วิธีสังเกต

โครงการจัดการศัตรูพืชของมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย (UC IPM สหรัฐฯ) อธิบายว่าเพลี้ยแป้งเป็นแมลงที่มีไขปกคลุม ทำลายพืชในสวน ไม้ภูมิทัศน์ และพืชในร่มได้หลายชนิด มักมองเห็นได้ยากเพราะอาศัยอยู่ในจุดที่มีที่กำบัง ให้มองหากลุ่มไข่สีขาวที่ดูเหมือนปุยฝ้าย

สัญญาณอื่นมาจากการกินของมัน เพลี้ยแป้งมักขับน้ำหวาน (honeydew) ที่เหนียวออกมา และราดำ (sooty mould) อาจขึ้นบนน้ำหวานนั้น มดที่มากินน้ำหวานก็เป็นอีกเบาะแสหนึ่ง

เพลี้ยแป้งเคลื่อนที่น้อยและอยู่นิ่งใต้ไข ต่างจากเพลี้ยอ่อน (aphid) ที่จับกลุ่มบนยอดอ่อน และแมลงหวี่ขาว (whitefly) ที่บินขึ้นเมื่อคุณเขย่าต้น

ทำไมจึงควบคุมยาก

UC IPM อธิบายว่าชั้นไขและนิสัยชอบซ่อนตัวทำให้สารฆ่าแมลงแบบสัมผัสได้ผลน้อยลง สบู่กำจัดแมลง น้ำมันพืชสวน (horticultural oil) และน้ำมันสะเดา (neem oil) ช่วยลดจำนวนได้เมื่อพ่นโดนตัวอ่อนโดยตรง เพลี้ยแป้งวัยอ่อนมีไขน้อยกว่า จึงเป็นเป้าที่จัดการได้ง่ายกว่า

ศัตรูธรรมชาติช่วยได้ ตัวต่อปรสิตหลายชนิดวางไข่ในเพลี้ยแป้งที่กำลังเจริญเติบโต เต่าทองชนิดหนึ่งที่ได้ชื่อว่า “นักล่าเพลี้ยแป้ง” (Cryptolaemus montrouzieri) เป็นตัวห้ำสำคัญในหลายพื้นที่ มดปกป้องเพลี้ยแป้งจากศัตรูเหล่านี้ UC IPM จึงแนะนำให้กันมดออกจากต้นที่มีเพลี้ยแป้งระบาด

ในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ประเทศไทยมีตัวอย่างใหญ่ของการควบคุมเพลี้ยแป้งอยู่แล้ว เพลี้ยแป้งมันสำปะหลัง ซึ่งเป็นศัตรูของมันสำปะหลังไม่ใช่กัญชา เข้ามาในประเทศไทยในปี 2551 การศึกษาปี 2561 ในวารสาร PeerJ เชื่อมโยงมันกับผลผลิตมันสำปะหลังของประเทศที่ลดลง 27% จากนั้นมีการนำเข้าตัวต่อปรสิตขนาดเล็กชนิดหนึ่งในปี 2552 และปล่อยทั่วประเทศในปี 2553 ตัวต่อชนิดนี้กดเพลี้ยแป้งให้ต่ำกว่าระดับที่สร้างความเสียหายได้ในพื้นที่กว้าง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • พ่นแค่ตัวเต็มวัย ไขช่วยปกป้องพวกมัน ให้กำหนดเวลาพ่นตอนที่มีเพลี้ยแป้งวัยอ่อน
  • ไม่สนใจมด มดคอยคุ้มกันเพลี้ยแป้งจากตัวห้ำและตัวต่อปรสิต
  • ลืมตรวจราก ถ้าต้นชะงักการเติบโตโดยไม่มีศัตรูพืชบนใบ ให้ตรวจก้อนรากว่ามีไขสีขาวหรือไม่

ใช้เฉพาะผลิตภัณฑ์สำหรับพ่นที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตร และทำตามฉลาก ตรวจซอกใบ ร่องตามลำต้น และก้อนรากของกิ่งปักชำหรือต้นแม่พันธุ์ใหม่ทุกต้นก่อนนำเข้าห้องปลูก

คำที่เกี่ยวข้อง

น้ำหวาน (honeydew) · ราดำ (sooty mould) · aphid · whitefly · น้ำมันพืชสวน (horticultural oil) · biological-control

อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis

แหล่งอ้างอิง