สารลดแรงตึงผิว (สารจับใบ) คืออะไร? สารเสริมที่ช่วยให้ละอองสารพ่นแผ่กระจายบนใบ

สารลดแรงตึงผิว (สารจับใบ) คือสารที่ลดแรงตึงผิวของของเหลว ในสารที่พ่นให้พืช สารนี้ช่วยให้ละอองแผ่แบนและเกาะอยู่บนใบ แทนที่จะค้างเป็นเม็ดกลม

ทำงานอย่างไร

ชื่อภาษาอังกฤษ surfactant ย่อมาจาก “surface acting agent” (สารที่ออกฤทธิ์ที่ผิวหน้า) โครงการให้ความรู้ด้านสารกำจัดศัตรูพืชของ Penn State Extension (มหาวิทยาลัยแห่งรัฐเพนซิลเวเนีย สหรัฐอเมริกา) อธิบายว่าสารลดแรงตึงผิวช่วยลดแรงตึงผิว ทำให้สารพ่นเกิดอิมัลชัน กระจายตัว แผ่ออก และเกาะติดได้ดีขึ้น ละอองที่แผ่แบนบนใบที่มีไขเคลือบจะสัมผัสใบได้นานขึ้น พืชจึงดูดซึมสารได้มากขึ้น

โมเลกุลของสารลดแรงตึงผิวแต่ละตัวมีส่วนหัวที่ชอบน้ำและส่วนหางที่ชอบน้ำมัน สารลดแรงตึงผิวแบ่งตามประจุไฟฟ้าได้เป็นชนิดไม่มีประจุ (nonionic) ชนิดประจุลบ (anionic) และชนิดประจุบวก (cationic) ชนิดไม่มีประจุเป็นชนิดที่ใช้กับสารกำจัดศัตรูพืชมากที่สุด สารลดแรงตึงผิวกลุ่มออร์กาโนซิลิโคน (organosilicone) ช่วยให้ละอองแผ่ได้กว้างขึ้นและช่วยให้สารพ่นทนฝนได้ดีขึ้น

สารเสริมประสิทธิภาพชนิดหนึ่ง

สารลดแรงตึงผิวเป็นสารเสริมประสิทธิภาพ (adjuvant) ชนิดหนึ่ง คือสารที่เติมลงในสารพ่นเพื่อให้ทำงานได้ดีขึ้น สารเสริมประสิทธิภาพอื่น ๆ ได้แก่ น้ำมัน สารช่วยเกาะติด สารลดฟอง และสารลดการปลิว คู่มือของมหาวิทยาลัยแคนซัสสเตตระบุว่าไม่ควรสับสนสารลดการปลิวกับสารลดแรงตึงผิว สารเปียกใบ สารช่วยแผ่ หรือสารช่วยเกาะติด

ทำตามฉลาก

กฎข้อแรกของ Penn State คืออ่านฉลากสารกำจัดศัตรูพืช ฉลากบางฉบับกำหนดให้ใช้สารเสริมประสิทธิภาพชนิดใดชนิดหนึ่ง บางฉบับแนะนำ และบางฉบับระบุว่าไม่ควรใช้เลย การใช้สารลดแรงตึงผิวผิดชนิดอาจลดประสิทธิภาพของสารกำจัดศัตรูพืชและเพิ่มความเสี่ยงที่พืชจะเสียหาย สารเสริมประสิทธิภาพก็มีฤทธิ์ทางเคมีเช่นกัน ฉลากของสารเหล่านี้จึงมีคำเตือนระดับความเป็นพิษ

ในประเทศไทย

ภายใต้พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 สารกำจัดศัตรูพืชทางการเกษตรที่ขายในประเทศไทยต้องขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตร ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียนแล้ว และเติมสารลดแรงตึงผิวเฉพาะเมื่อฉลากของผลิตภัณฑ์นั้นอนุญาต

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • เติมสารลดแรงตึงผิวเพิ่มเผื่อไว้ก่อน สารกำจัดศัตรูพืชหลายชนิดผสมสารนี้มาในสูตรแล้ว ตรวจฉลากก่อนเติมเพิ่ม
  • เลือกชนิดตามการเดา ใช้เฉพาะชนิดที่ฉลากระบุ เช่น สารลดแรงตึงผิวชนิดไม่มีประจุ
  • ข้ามการทดสอบในขวด Penn State อธิบายวิธีผสมแต่ละสารในปริมาณน้อยตามสัดส่วนในขวดใสก่อน รอ 15 นาที แล้วดูว่ามีฝ้า การแยกชั้น การจับตัวเป็นก้อน หรือความร้อนเกิดขึ้นหรือไม่ ก่อนเติมลงถังพ่น

ก่อนเติมสารลดแรงตึงผิวใด ๆ ให้อ่านส่วนสารเสริมประสิทธิภาพบนฉลากสารกำจัดศัตรูพืช แล้วจดชนิดและอัตราที่ฉลากอนุญาตไว้

คำที่เกี่ยวข้อง

foliar-feeding · ละอองสารพ่นปลิว (spray drift) · สูตรอิมัลชันเข้มข้น (EC) · น้ำมันพืชสวน (horticultural oil) · doa-registration-number · integrated-pest-management

อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis

แหล่งอ้างอิง