เทนซิโอมิเตอร์ (tensiometer) คือเครื่องมือวัดแรงตึงความชื้นในดิน หมายถึงแรงที่ดินหรือวัสดุปลูกยึดน้ำไว้ ค่าที่อ่านได้สูงขึ้นแปลว่าสภาพแห้งขึ้น รากจึงต้องออกแรงมากขึ้นในการดูดน้ำ
หลักการทำงาน
UC Agriculture and Natural Resources (UCANR) หน่วยงานส่งเสริมการเกษตรของมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย อธิบายโครงสร้างของเครื่องนี้ไว้ ตัวเครื่องเป็นท่อปิดสนิทที่บรรจุน้ำเต็มอยู่ตลอด ด้านล่างมีถ้วยเซรามิกพรุน ด้านบนมีมาตรวัดสุญญากาศ เมื่อดินรอบถ้วยแห้งลง ดินจะดึงน้ำออกผ่านเซรามิก ทำให้เกิดสุญญากาศในท่อ และมาตรวัดแสดงตัวเลขสูงขึ้น หลังให้น้ำ น้ำจะไหลกลับเข้าท่อและค่าที่อ่านได้จะลดลง
การอ่านมาตรวัด
- ค่าที่อ่านมีหน่วยเป็นกิโลปาสคาล (kPa) หรือเซนติบาร์ (cbar) โดย 1 kPa เท่ากับ 1 cbar
- ค่า 0 หมายถึงดินอิ่มตัวด้วยน้ำ
- เอกสารแนะนำของมหาวิทยาลัยฮาวายระบุว่าหน้าปัดมีสเกล 0 ถึง 100 แต่เครื่องทำงานได้แค่ช่วง 0 ถึง 85 เกินกว่านั้นอากาศจะเข้าไปในท่อและค่าที่อ่านจะใช้ไม่ได้
- เอกสารฉบับเดียวกันระบุความจุความชื้นสนาม (field capacity) ของดินทรายไว้ที่ราว 10 เซนติบาร์
ในกระถางและวัสดุปลูกแบบไม่ใช้ดิน
การปลูกในภาชนะใช้งานที่ช่วงต่ำของสเกล การทดลองปี 2561 ที่ตีพิมพ์ในวารสาร HortScience เป็นผลงานของมหาวิทยาลัยออเบิร์นร่วมกับกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา นักวิจัยให้น้ำต้นไม้ในกระถางจนวัสดุปลูกกลับมาอยู่ที่ 2 หรือ 10 kPa ต้นที่ให้น้ำกลับถึง 2 kPa โตกว่าและออกดอกมากกว่า
UCANR เพิ่มข้อจำกัดสำคัญไว้ข้อหนึ่ง เทนซิโอมิเตอร์บอกว่าควรให้น้ำเมื่อไร แต่ไม่ได้บอกว่าควรให้เท่าไร และไม่ได้วัดว่าวัสดุปลูกมีน้ำอยู่มากแค่ไหน
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- เติมน้ำประปาตรงจากก๊อก UCANR แนะนำให้ใช้น้ำที่ไล่อากาศออกแล้ว คือน้ำต้มสุกที่ปล่อยให้เย็น และให้แช่ถ้วยเซรามิกไว้ข้ามคืนก่อน
- ถ้วยสัมผัสวัสดุปลูกไม่ดี วางถ้วยลงในดินผสมน้ำที่เหลวข้น เพื่อให้ถ้วยแนบกับวัสดุปลูกโดยรอบ
- ไม่เคยเติมน้ำเพิ่ม ค่า 0 ในดินแห้งมักแปลว่าน้ำในท่อเหลือน้อยหรือมีอากาศรั่วเข้า
ติดตั้งเทนซิโอมิเตอร์หนึ่งตัวที่ระดับความลึกของราก ในแปลงทดลองหรือกระถางใบใหญ่ แล้วจดค่าที่อ่านได้ก่อนให้น้ำทุกครั้งเป็นเวลาสองสัปดาห์
คำที่เกี่ยวข้อง
field-capacity · ศักย์น้ำ (water potential) · จุดเหี่ยวถาวร (permanent wilting point) · water-holding-capacity · overwatering · crop-steering
อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis
- ความจุความชื้นสนาม (field capacity) คืออะไร? น้ำที่วัสดุปลูกเก็บไว้หลังหยุดระบายน้ำ
- ครอปสเตียริ่งด้วยตัวเลข: ค่าเป้าหมาย EC และการลดความชื้นวัสดุปลูก (dryback) มาจากไหน และผลการทดลองบอกอะไร (ตอนที่ 1 จาก 2)
แหล่งอ้างอิง
- Berris H. Soil Moisture Monitoring with Tensiometers. UC Agriculture and Natural Resources
- University of Hawaii, College of Tropical Agriculture and Human Resources (1999). Using Tensiometers, L-10
- Newby A.F. et al. (2018). Integrating moisture characteristic curves with gravimetric data in the management of substrate moisture content for annual vinca. HortScience 53(8): 1197–1202