Hiệu chuẩn (calibration) là việc kiểm tra xem một thiết bị có cho kết quả nằm trong giới hạn đặt ra hay không, bằng cách so nó với một chất chuẩn đối chiếu đã biết giá trị. Với máy đo pH, chất chuẩn là dung dịch đệm. Với thiết bị phòng thí nghiệm, chất chuẩn là mẫu chuẩn được chứng nhận.
Cách làm
Bạn đo một thứ đã biết sẵn giá trị thật, rồi so sánh. Nếu số đọc bị lệch, bạn chỉnh thiết bị hoặc ghi lại mức hiệu chỉnh. ICH Q7, hướng dẫn quốc tế dành cho nhà sản xuất hoạt chất làm thuốc, định nghĩa hiệu chuẩn đúng theo cách này. Hướng dẫn yêu cầu có quy trình bằng văn bản, lịch cố định và hồ sơ cho mọi lần hiệu chuẩn. Chất chuẩn nên truy nguyên được tới chuẩn đã được chứng nhận, nếu có chuẩn đó.
Hiệu chuẩn cho người trồng
Penn State Extension cho biết máy đo pH điện tử cần dung dịch đệm chuẩn để hiệu chuẩn định kỳ. Người ta dùng dung dịch đệm pH 4, 7 hoặc 10, tuỳ mức pH dự kiến sẽ đo. Máy đo EC cũng được kiểm theo cách đó, bằng dung dịch hiệu chuẩn có độ dẫn điện đã biết.
Điện cực bị lão hoá, bị khô và bị bẩn. Máy đo chưa hiệu chuẩn có thể trôi số mà màn hình không báo gì.
Hiệu chuẩn trong phòng thí nghiệm
ICH Q7 nêu rõ thiết bị không đạt hiệu chuẩn thì không nên dùng. Nếu phát hiện một thiết bị quan trọng đã lệch hiệu chuẩn, cần điều tra các lô sản xuất đã kiểm bằng nó kể từ lần hiệu chuẩn đạt gần nhất. Phiếu kết quả của phòng thí nghiệm chỉ đáng tin bằng việc hiệu chuẩn đứng sau nó.
Ở các farm đang hướng tới GACP
Farm xuất khẩu cũng cần việc hiệu chuẩn có hồ sơ giấy tờ. Hướng dẫn GACP của châu Âu nói thiết bị bón phân và phun thuốc bảo vệ thực vật nên được hiệu chuẩn thường xuyên. Với trồng trong nhà, hướng dẫn yêu cầu hiệu chuẩn theo quy trình và lịch đã xác lập. Giữ chai dung dịch đệm đóng kín, tránh nắng, và thay mới khi tới hạn dùng.
Lỗi hay gặp
- Dùng lại dung dịch đệm. Rót một ít ra cốc sạch, dùng xong thì đổ bỏ.
- Hiệu chuẩn chỉ với một dung dịch đệm. Dùng ít nhất hai điểm nằm hai bên mức bạn thường đo.
- Không ghi hồ sơ. Không có ngày và kết quả thì không ai chứng minh được máy đo đã chính xác.
Hiệu chuẩn máy đo pH và EC vào một ngày cố định mỗi tuần và ghi kết quả vào sổ.
Thuật ngữ liên quan
pH · EC (độ dẫn điện) · ISO/IEC 17025 · Thẩm định (validation) và thẩm định thiết bị (qualification) · SOP (quy trình thao tác chuẩn) · Kiểm soát chất lượng (QC)
Đọc thêm trên Asiannabis
- pH và EC cho cần sa: máy đo, hiệu chuẩn, chỉnh pH và đo nước thoát (Phần 2)
- pH và EC cho cần sa: hai chỉ số đo gì và mức mục tiêu cho từng loại giá thể (Phần 1)
Tài liệu tham khảo
- ICH Q7, Good Manufacturing Practice Guidance for Active Pharmaceutical Ingredients (US FDA edition, 2016), sections 5.3 and Glossary
- European Medicines Agency, Guideline on Good Agricultural and Collection Practice (GACP) for starting materials of herbal origin, EMA/HMPC/246816/2005 Rev. 1 (adopted 9 July 2025)
- Penn State Extension, A Water Quality Toolkit for Greenhouse and Nursery Production