Giấy gai dầu là giấy làm hoàn toàn hoặc một phần từ bột của cây gai dầu, chủ yếu từ sợi vỏ (bast fiber) dài ở thân. Loại giấy này đã được thử nghiệm cho các loại giấy đặc biệt như giấy lọc, và để phối trộn với bột gỗ.
Từ thân cây đến tờ giấy
Giấy là một lớp sợi thực vật đan kết với nhau. Để làm giấy, người ta tách sợi khỏi phần còn lại của cây bằng cách nấu bột (pulping), thường là nấu với hoá chất. Sau đó bột được rửa, đánh và tạo thành tờ.
Thân cây gai dầu có hai loại vật liệu: sợi vỏ ở lớp ngoài và phần lõi gỗ, gọi là lõi thân (hurd). Nghiên cứu dưới đây dùng sợi vỏ. Cách xử lý bằng enzyme để loại lignin và pectin trước khi nấu bột cũng đang được nghiên cứu.
Nghiên cứu từ Thái Lan
Các nhà nghiên cứu ở Đại học Kasetsart tại Bangkok, cùng đối tác ở Hoa Kỳ và Trung Quốc, đã thử sợi vỏ của giống gai dầu RPF1 để làm giấy lọc (2024). Kết quả:
- Sợi dài trung bình 5,76 mm, rộng 32,53 µm.
- Sợi có thành tế bào dày và cứng.
- Thành phần hoá học tương tự các loại sợi vỏ khác và sợi gỗ mềm.
- Nấu bột bằng phương pháp soda cho hiệu suất bột 51,36–52,56%.
Họ kết luận rằng sợi vỏ gai dầu có thể dùng làm giấy lọc có tính chất chấp nhận được khi trộn với bột gỗ mềm.
Ủy ban châu Âu (European Commission) cũng mô tả giấy gai dầu là lựa chọn bền vững hơn so với giấy làm từ bột gỗ.
Lỗi hay gặp
- Lặp lại chuyện lịch sử truyền miệng. Những lời kể về các văn kiện nổi tiếng được in trên gai dầu thường không đúng. Hãy kiểm tra tài liệu gốc trước.
- Cho rằng phần nào của thân cũng cho cùng loại bột. Hãy hỏi nhà máy xem họ cần phần nào và chất lượng ra sao.
- Trồng khi chưa có người mua. Nhà máy bột giấy cần sản lượng ổn định và sợi đạt chất lượng theo quy cách.
Trước khi trồng gai dầu để làm giấy, hãy hỏi nhà sản xuất bột giấy hoặc giấy xem họ sẽ mua sợi dài bao nhiêu, sạch đến mức nào và khối lượng bao nhiêu.
Thuật ngữ liên quan
Sợi libe (bast fibre) · Lõi thân (hurd/shive) gai dầu · Ngâm ủ sợi (retting) · Bóc vỏ (decortication) · Vải gai dầu · Cây gai dầu