pH คือค่าที่บอกว่าของเหลวเป็นกรดหรือด่างมากแค่ไหน วัดบนสเกล 0 ถึง 14 โดย 7 คือเป็นกลาง สำหรับผู้ปลูก ค่านี้สำคัญเพราะ pH ในบริเวณรากเป็นตัวควบคุมว่าต้นดูดธาตุอาหารแต่ละตัวได้ง่ายแค่ไหน
สเกล pH ทำงานอย่างไร
ตัวเลขยิ่งต่ำยิ่งเป็นกรด ตัวเลขยิ่งสูงยิ่งเป็นด่าง สเกลนี้เป็นแบบลอการิทึม คือเปลี่ยนไปหนึ่งหน่วยเต็มเท่ากับความเป็นกรดเปลี่ยนไปสิบเท่า ดังนั้นการเปลี่ยนจาก 6.0 เป็น 5.0 จึงเป็นการเปลี่ยนแปลงที่มาก ไม่ใช่เล็กน้อย
ธาตุอาหารอาจมีอยู่ในถังแต่รากยังดึงไปใช้ไม่ได้ เมื่อ pH ไม่เหมาะ ธาตุบางตัวจะถูกรากนำไปใช้ได้น้อยลง ขณะที่บางตัวกลับถูกดูดได้มากเกินไป
ค่าเป้าหมายในการปลูกแบบไม่ใช้ดิน
การศึกษาปี 2567 เกี่ยวกับกัญชาทางการแพทย์ใน Frontiers in Plant Science สรุปคำแนะนำทั่วไปสำหรับการปลูกแบบไฮโดรโปนิกส์ไว้ดังนี้:
- ช่วงที่แนะนำโดยทั่วไปคือ 5.5–6.0
- ต่ำกว่า 5.5 มีความเสี่ยงที่แมงกานีสจะเป็นพิษต่อพืช
- สูงกว่า 6.5 ฟอสฟอรัส เหล็ก และแมงกานีสอาจถูกรากนำไปใช้ได้น้อยลง
ในการศึกษานั้น ระบบแบบปล่อยน้ำทิ้ง (drain-to-waste) รักษา pH ไว้ที่ 5.9 ส่วนระบบแบบหมุนเวียนมีค่า pH เลื่อน (pH drift) ไปมาระหว่าง 5.9 ถึง 6.95 ด้วยเหตุนี้ น้ำที่ใช้หมุนเวียนจึงต้องตรวจบ่อยกว่า
ในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
น้ำประปา น้ำบาดาล และน้ำฝนในภูมิภาคนี้ต่างกันมาก ค่าความเป็นด่าง (alkalinity) ของน้ำเป็นตัวกำหนดว่าคุณต้องใช้กรดมากแค่ไหน และ pH จะเลื่อนเร็วเพียงใด ให้ตรวจน้ำต้นทางของคุณหนึ่งครั้งก่อนตั้งกิจวัตร และตรวจอีกครั้งเมื่อเปลี่ยนแหล่งน้ำหรือเมื่อเปลี่ยนฤดู
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ปรับ pH ก่อนใส่ปุ๋ย ปุ๋ยทำให้ pH เปลี่ยน จึงต้องผสมปุ๋ยก่อน แล้วปรับ pH เป็นขั้นสุดท้าย
- เชื่อเครื่องวัดที่ยังไม่ได้คาลิเบรต หัววัด pH ค่าเพี้ยนได้ตามเวลา ให้คาลิเบรตด้วยน้ำยาบัฟเฟอร์ใหม่
- ไล่ตามค่าที่อ่านได้ครั้งเดียว ดูแนวโน้มทั้งในถังและในน้ำไหลออก (runoff) ต่อเนื่องหลายวัน
วัด pH ของสารละลายธาตุอาหารหลังผสมทุกครั้ง และจดบันทึกพร้อมวันที่และค่า EC
คำที่เกี่ยวข้อง
ค่า pH เลื่อน (pH drift) · EC (ค่าการนำไฟฟ้า) · ธาตุอาหารถูกล็อค · สารละลายธาตุอาหาร · น้ำไหลออก (runoff) · การคาลิเบรต · จุลธาตุ (micronutrient)
อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis
- ค่า pH และ EC สำหรับกัญชา: วัดอะไร และค่าเป้าหมายสำหรับวัสดุปลูกแต่ละแบบ (ตอนที่ 1)
- ค่า pH และ EC สำหรับกัญชา: เครื่องวัด การคาลิเบรต การปรับ pH และการตรวจน้ำไหลออก (ตอนที่ 2)
- ธาตุอาหารถูกล็อคในกัญชา: วิธียืนยันด้วยค่า pH และ EC
แหล่งอ้างอิง
- Velechovský J., Malík M., Šenkyřík J.B., Tlustoš P. (2024). Effect of augmented nutrient composition and fertigation system on biomass yield and cannabinoid content of medicinal cannabis (Cannabis sativa L.) cultivation. Frontiers in Plant Science 15: 1322824
- Penn State Extension, A Water Quality Toolkit for Greenhouse and Nursery Production