การสังเคราะห์แสงคือกระบวนการที่ใบสีเขียวใช้พลังงานจากแสงเปลี่ยนคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) จากอากาศและน้ำจากรากให้เป็นน้ำตาล และปล่อยออกซิเจนออกมา น้ำตาลเหล่านั้นคือวัตถุดิบของทุกใบ ทุกราก และทุกช่อดอกที่พืชสร้างขึ้น
ต้องการอะไรบ้าง
การสังเคราะห์แสงต้องการสี่อย่างพร้อมกัน คือ แสง CO2 น้ำ และอุณหภูมิที่เหมาะสม เมื่ออย่างใดอย่างหนึ่งไม่พอ กระบวนการทั้งหมดจะช้าลง แม้อย่างอื่นจะมีเหลือเฟือ
- แสง ให้พลังงาน ผู้ปลูกเรียกส่วนของแสงที่พืชใช้ในกระบวนการนี้ว่า รังสีที่ใช้ในการสังเคราะห์แสง (PAR)
- CO2 เข้าทางรูเล็ก ๆ บนใบ คือปากใบ
- น้ำ ทำให้รูเหล่านั้นเปิดอยู่ พืชที่ขาดน้ำจะปิดปากใบเพื่อประหยัดน้ำ และการรับ CO2 ก็ลดลงตามไปด้วย
งานวิจัยปี 2568 ใน Plants กับกัญชาสองจีโนไทป์ภายใต้ภาวะแล้งพบว่าการสังเคราะห์แสงลดลงในทั้งสองแบบ ในแบบหนึ่ง การลดลงมาจากการปิดปากใบเป็นหลัก ในอีกแบบหนึ่ง กลไกภายในใบเองก็เสียหายด้วย
แสงมากขึ้น เติบโตมากขึ้น จนถึงจุดหนึ่ง
ใบแต่ละใบมีระดับแสงที่เกินกว่านั้นแล้วใช้เพิ่มไม่ได้ งานวิจัยปี 2564 ใน Frontiers in Plant Science พบว่าใบกัญชาแต่ละใบถึงจุดนี้ที่ระดับต่ำกว่า 1,800 µmol/m²/s มาก แต่ผลผลิตของทั้งต้นยังเพิ่มขึ้นตามแสงที่มากขึ้นไปจนถึง 1,800 การวัดที่ใบอย่างเดียวจึงบอกระดับแสงที่ดีที่สุดสำหรับแปลงปลูกไม่ได้
ในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ที่นี่ความร้อนมักเป็นปัจจัยจำกัด ในบ่ายที่ร้อน พืชอาจปิดปากใบเพื่อประหยัดน้ำ และการสังเคราะห์แสงช้าลงแม้แดดจะจ้า การไหลเวียนอากาศที่ดีและน้ำที่เพียงพอในบริเวณรากช่วยให้พืชเปิดปากใบไว้ได้
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- เพิ่มแสงเมื่อปัจจัยอื่นยังขาด ถ้ารากแห้งหรือห้องร้อนมาก แสงที่เพิ่มขึ้นแทบไม่ช่วย
- ตัดสินแสงด้วยตา ตาคนปรับตัวได้ ให้วัดแสงด้วยเครื่องวัด
- เด็ดใบมากเกินไป การเด็ดใบที่แข็งแรงมากเกินไปทำให้น้ำตาลที่พืชได้รับลดลง
ในวันที่ร้อน ให้ตรวจต้นตอนกลางบ่าย ใบที่ห่อลงแล้วฟื้นตอนเย็นแสดงว่าน้ำหรือความร้อนกำลังจำกัดการสังเคราะห์แสง
คำที่เกี่ยวข้อง
รังสีที่ใช้ในการสังเคราะห์แสง (PAR) · PPFD · ปากใบ · การคายน้ำ · การเสริม CO2 · ปริมาณแสงรวมต่อวัน (DLI) · ทรงพุ่ม
อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis
- แสงสำหรับกัญชา: การวัดความเข้มแสงที่ทรงพุ่ม ปริมาณแสงรายวัน สี และความมืดตอนกลางคืน
- ความต้องการพื้นฐานของกัญชา: แสง น้ำ ธาตุอาหาร และอากาศในภูมิอากาศไทย
แหล่งอ้างอิง
- Rodriguez-Morrison V., Llewellyn D., Zheng Y. (2021). Cannabis yield, potency, and leaf photosynthesis respond differently to increasing light levels in an indoor environment. Frontiers in Plant Science 12: 646020
- Pena M.M. et al. (2025). Genotypic variation in photosynthesis and biomass partitioning underlies agronomic performance and cannabinoid profile in Cannabis sativa under drought. Plants