อาการช็อคจากการย้ายปลูกคือความเครียดที่ต้นแสดงหลังถูกย้ายไปกระถางใหม่หรือลงดิน รากยังส่งน้ำไปเลี้ยงใบได้ไม่พอ ต้นจึงห่อเหี่ยว โตช้าลง หรือเหลืองไปสองสามวัน จนกว่ารากใหม่จะงอก
ทำไมจึงเกิดขึ้น
การย้ายปลูกทุกครั้งรบกวนราก ขนรากเล็ก ๆ ซึ่งเป็นส่วนที่ดูดน้ำส่วนใหญ่ ขาดง่ายเมื่อก้อนรากแตก หน่วยส่งเสริมของมหาวิทยาลัยเพอร์ดู (สหรัฐอเมริกา) เขียนเรื่องนี้สำหรับไม้ยืนต้นและไม้พุ่ม แต่สาเหตุที่ให้ไว้ใช้ได้กับต้นกล้าหรือกิ่งโคลนกัญชาด้วย ต้นที่เพิ่งย้ายปลูกยังไม่มีระบบรากที่กว้างขวาง และมักขาดน้ำ
อาการที่พบบ่อยคือเหี่ยว เหลือง และใบม้วนหรืองอ ในต้นที่แข็งแรงและย้ายอย่างระมัดระวัง อาการจะเบาและหายไปภายในไม่กี่วัน ในต้นที่รากเสียหายหรือปล่อยให้แห้ง อาการอาจอยู่นานกว่ามาก
อะไรทำให้แย่ลง
- ทำก้อนรากแตก รดน้ำกระถางประมาณหนึ่งชั่วโมงก่อนย้าย เพื่อให้วัสดุปลูกเกาะกันเป็นก้อน
- ปล่อยให้รากโดนอากาศและแดด รากฝอยที่แห้ง แม้เพียงครู่เดียว อาจตายได้
- ให้น้ำมากเกินไปหลังย้าย เพอร์ดูเตือนว่าการให้น้ำมากเกินไปอันตรายพอ ๆ กับการให้น้ำน้อยเกินไปหลังย้ายปลูก ระบบรากเล็กในกระถางใหญ่ที่เปียกจะขาดอากาศ
- ย้ายออกไปกลางแดดจัดในคราวเดียวกัน เปลี่ยนทีละอย่าง ต้นที่ย้ายออกกลางแจ้งยังต้องผ่านการปรับสภาพต้นกล้าก่อนย้ายออกด้วย
ในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ความร้อนเร่งการเสียน้ำจากใบขณะที่รากยังอ่อนแอ ให้ย้ายปลูกตอนเย็นหรือในวันที่มีเมฆ และพรางแสงเล็กน้อยให้ต้นที่เพิ่งย้ายในช่วงวันแรก ๆ กลางแจ้ง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ให้ปุ๋ยหนัก ๆ เพื่อ “ช่วย” ฟื้นตัว ระบบรากที่เสียหายใช้ไม่ได้ และปุ๋ยเข้มข้นเพิ่มความเครียดจากเกลือให้รากใหม่
- ย้ายไปกระถางที่ใหญ่เกินไปมาก วัสดุปลูกรอบรากจะเปียกนานเกินไป
- รอจนรากวนรอบกระถาง ต้นที่รากอัดแน่นจะทรมานมากกว่าเมื่อถูกย้าย ให้ย้ายปลูกเมื่อรากถึงขอบวัสดุปลูกแต่ก่อนที่จะพันรอบ
ครั้งหน้าที่ย้ายปลูก ให้จดวันที่และเวลา และบันทึกว่าต้นใช้กี่วันจึงกลับมาดูปกติ
คำที่เกี่ยวข้อง
ต้นรากอัดแน่นในกระถาง (root-bound) · การปรับสภาพต้นกล้าก่อนย้ายออก (hardening off) · การให้น้ำมากเกินไป · บริเวณราก · กระถางผ้า · ความเครียดจากสิ่งไม่มีชีวิต
อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis
- การย้ายปลูกกัญชา: เมื่อใดควรเปลี่ยนกระถาง การรักษาก้อนรากให้สมบูรณ์ และการช่วยต้นฟื้นจากอาการช็อคจากการย้ายปลูก
- กัญชารากอัดแน่น: วิธีสังเกตต้นที่รากเต็มกระถางและการคลายราก
- การปรับสภาพต้นกล้าและกิ่งโคลนกัญชาก่อนย้ายออก: ตารางสองสัปดาห์ก่อนปลูกกลางแจ้ง