Gro-Silic เป็นอาหารเสริมของ Grotek บริษัทผู้ผลิตปุ๋ยจากแคนาดา ใช้เติมซิลิคอน (สัญลักษณ์ทางเคมี Si) ลงในน้ำที่คุณให้ต้นไม้ ผู้ปลูกมักเรียกกันว่า “ซิลิกา” ซึ่งก็คือซิลิคอนในรูปแร่ โพสต์ต้นฉบับบอกว่าระบบปลูกจำนวนมากขาดซิลิคอน และบอกด้วยว่ากัญชาใช้ซิลิคอนสร้างลำต้นให้แข็งแรง ต้านทานศัตรูพืชและโรค และรับมือกับความเครียดจากความร้อน ความแห้งแล้ง และแสงจัด
หมายเหตุผู้แปล: โพสต์ต้นฉบับเรียกซิลิคอนว่าเป็น “จุลธาตุ (micronutrient) ที่ขาดไม่ได้” ซึ่งไม่ถูกต้อง ซิลิคอนไม่ได้อยู่ในกลุ่มธาตุอาหารจำเป็นของพืช ธาตุอาหารจำเป็นคือธาตุที่พืชต้องได้รับจึงจะเติบโตจนครบวงจรชีวิตได้ นักวิทยาศาสตร์ด้านพืชจัดซิลิคอนเป็น “ธาตุที่เป็นประโยชน์” (beneficial element) หมายความว่าพืชโตได้แม้ไม่มีซิลิคอน แต่พืชบางชนิดจะโตดีขึ้นเมื่อได้รับ อ่านกระทู้ 1453 ที่ลิงก์ไว้ข้างบน เพื่อดูว่าข้ออ้างเรื่องซิลิคอนข้อไหนใช้ได้จริงกับกัญชา
ภาพ: บรรจุภัณฑ์ Gro-Silic จากกระทู้นี้ฉบับดั้งเดิม
โพสต์ต้นฉบับบอกว่า Gro-Silic ช่วยอะไรได้บ้าง
โพสต์ต้นฉบับระบุประโยชน์ไว้ 5 ข้อ:
- ผนังเซลล์แข็งแรงขึ้น ผนังเซลล์คือชั้นนอกที่แข็งซึ่งห่อหุ้มเซลล์พืชแต่ละเซลล์ไว้ โพสต์บอกว่าผนังเซลล์ที่แข็งแรงขึ้นทำให้ลำต้นแข็งขึ้นและหักยากขึ้น
- พืชต้านทานโรคและศัตรูพืชได้เองดีขึ้น
- การสังเคราะห์แสงและการดูดธาตุอาหารดีขึ้น การสังเคราะห์แสงคือการที่ใบเปลี่ยนแสงเป็นน้ำตาลไว้ใช้เติบโต ส่วนการดูดธาตุอาหารหมายถึงรากดูดปุ๋ยไปใช้ได้ดีแค่ไหน
- ทนอุณหภูมิสูง ความแห้งแล้ง และแสงจัดได้ดีขึ้น ทั้งหมดนี้คือความเครียดจากปัจจัยที่ไม่มีชีวิต (abiotic stress) หมายถึงความเครียดที่มาจากสภาพแวดล้อม ไม่ได้มาจากศัตรูพืชหรือโรค
- ใบหนาขึ้นและเป็นมันเงา โพสต์เชื่อมโยงใบแบบนี้กับดอกที่หนักขึ้นและมีเรซินมากขึ้นในช่วงท้ายของรอบปลูก
ต้นฉบับไม่ได้ให้ผลการทดลองเป็นตัวเลข และไม่ได้อธิบายกลไกของข้ออ้างเหล่านี้เลย ให้ถือว่าเป็นคำบรรยายของผู้ผลิตเอง ไม่ใช่ผลที่วัดได้จริง ก่อนจะคาดหวังผลข้อใด ให้ทำการทดสอบเล็ก ๆ ตามที่อธิบายไว้ในหัวข้อสุดท้ายของบทความนี้
หมายเหตุผู้แปล: Gro-Silic วางขายในฐานะอาหารเสริมสำหรับพืช ไม่ใช่สารกำจัดศัตรูพืช อย่าใช้แทนการควบคุมศัตรูพืชหรือโรค ในประเทศไทย ให้ใช้เฉพาะวัตถุอันตรายทางการเกษตรที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตร และใช้ตามที่ฉลากระบุเท่านั้น ถ้าจะวางแผนจัดการศัตรูพืช ให้เริ่มจากการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (IPM)
เริ่มจากฉลากบนขวดที่คุณมีอยู่
ใช้อัตราที่พิมพ์อยู่บนขวดที่คุณซื้อมาจริง ๆ อาหารเสริมซิลิคอนแต่ละตัวมีความเข้มข้นไม่เท่ากัน อัตราของผลิตภัณฑ์อื่นจึงใช้กับ Gro-Silic ไม่ได้ และอัตราจากฉลาก Gro-Silic รุ่นเก่าหรือรุ่นใหม่กว่าก็อาจใช้ไม่ได้เช่นกัน
ก่อนผสมครั้งแรก ให้จดอัตราตามฉลากลงในบันทึกการให้อาหาร ทุกคนที่ผสมถังจะได้ใช้ตัวเลขเดียวกัน
ลำดับการผสม: ใส่ซิลิเกตก่อน ปรับ pH ทีหลังสุด
อาหารเสริมซิลิเกตมีฤทธิ์เป็นด่าง จึงทำให้ค่า pH ของน้ำสูงขึ้น ค่า pH คือมาตรวัดว่าสารละลายเป็นกรดหรือด่างมากแค่ไหน รากจะดูดธาตุอาหารได้ดีเฉพาะในช่วง pH ช่วงหนึ่ง ถ้า pH พุ่งขึ้นมากก็อาจกระทบการให้อาหารได้
โพสต์ต้นฉบับยกคำแนะนำของ Grotek สำหรับ Pro-Silicate ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ซิลิเกตอีกตัวของ Grotek คำแนะนำนั้นบอกว่า Pro-Silicate เป็นเบสแก่ (สารเคมีที่เป็นด่างจัด) และห้ามเติมลงในปุ๋ยน้ำเข้มข้นเด็ดขาด ปุ๋ยน้ำเข้มข้นในที่นี้หมายถึงปุ๋ยที่เทออกมาจากขวดโดยยังไม่ได้เจือจาง โพสต์ต้นฉบับให้ใช้วิธีจัดการแบบเดียวกันกับ Gro-Silic ฉลาก Gro-Silic เองก็มีคำเตือนเดียวกัน คือ Gro-Silic เป็นเบสแก่ และไม่ควรเติมลงในปุ๋ยน้ำเข้มข้นเด็ดขาด
ให้ผสมตามลำดับนี้:
- เติมน้ำเปล่าลงถัง แล้ววัด pH ไว้ จะได้รู้ค่าตั้งต้น
- นำ Gro-Silic ในปริมาณที่จะใช้ ไปเจือจางในเหยือกน้ำเปล่าอีกใบก่อน วิธีนี้ทำให้ซิลิเกตเข้มข้นไม่สัมผัสกับผลิตภัณฑ์ที่เป็นกรดเลย
- เทซิลิเกตที่เจือจางแล้วลงถัง แล้วคนให้เข้ากัน
- เติมปุ๋ยทีละตัวตามที่ฉลากของแต่ละตัวระบุ
- วัด pH อีกครั้งและปรับเป็นขั้นตอนสุดท้าย ทั้งซิลิเกตและปุ๋ยต่างทำให้ pH เปลี่ยน ค่าที่วัดก่อนขั้นตอนนี้จึงไม่ถูกต้อง
โพสต์ต้นฉบับยังบอกอีกว่า อย่าผสม Gro-Silic กับผลิตภัณฑ์ที่มี pH ต่ำ (เป็นกรด) ให้ผสมแยกกัน และปรับ pH ทีหลังสุด ซึ่งตรงกับขั้นตอนข้างบน คำว่า “ผสมแยกกัน” หมายถึง ห้ามเท Gro-Silic ลงในขวด ถ้วย หรือเหยือกที่มีปุ๋ยน้ำเข้มข้นหรือสารปรับลด pH (pH-down) อยู่ ไม่ได้หมายความว่าต้องมีถังแยกอีกใบ ล้างถ้วยตวงทุกครั้งก่อนตวงผลิตภัณฑ์ตัวถัดไป เพื่อไม่ให้มีปุ๋ยเข้มข้นค้างอยู่
ต้นฉบับไม่ได้บอกว่าถ้าข้ามขั้นตอนเหล่านี้จะเกิดอะไรขึ้น ฉลาก Gro-Silic บอกว่าลำดับนี้มีไว้เพื่อป้องกันการตกตะกอนของธาตุอาหาร คือธาตุอาหารจับตัวเป็นอนุภาคของแข็งอยู่ในถัง แทนที่จะละลายอยู่ในน้ำ คำแนะนำ Pro-Silicate ของ Grotek ก็เตือนไว้เช่นกันว่า ถ้า pH แกว่งมากเกินไปอาจเกิดตะกอนได้
เขียน 5 ขั้นตอนนี้ลงบนการ์ดแล้วติดไว้ข้างถังผสม ใครมาผสมก็จะทำตามลำดับเดียวกัน
การรดราก
การรดราก (root drench) คือการรดสารละลายที่ผสมแล้วลงในวัสดุปลูก เพื่อให้รากดูดไปใช้
- อัตรา: ตามที่ระบุบนขวดของคุณ
- ความถี่: โพสต์ต้นฉบับแนะนำสัปดาห์ละ 1–2 ครั้ง ฉลากไม่ได้ระบุความถี่ในการรดราก
- ช่วงไหนของรอบปลูก (ตามโพสต์ต้นฉบับ): ตั้งแต่ระยะเจริญเติบโตทางลำต้น ซึ่งเป็นช่วงเติบโตก่อนออกดอก ไปจนถึงสัปดาห์ที่ 3 ของระยะออกดอก
ต้นฉบับไม่ได้บอกว่าทำไมต้องหยุดรดรากที่สัปดาห์ที่ 3 ของระยะออกดอก และฉลากก็ไม่ได้กำหนดช่วงเวลานี้ไว้ ให้ถือเป็นข้อแนะนำ ไม่ใช่กฎตายตัว และทำตามฉลากของคุณเอง จดวันเริ่มและวันหยุดที่คุณเลือกไว้ในบันทึกการให้อาหาร
การฉีดพ่นทางใบ
การฉีดพ่นทางใบ (foliar spray) คือการพ่นผลิตภัณฑ์ที่เจือจางแล้วลงบนใบ
- ความถี่: โพสต์ต้นฉบับแนะนำสัปดาห์ละ 1 ครั้ง (ฉลากระบุเดือนละครั้ง ดูด้านล่าง)
- ช่วงไหนของรอบปลูก: เฉพาะระยะเจริญเติบโตทางลำต้น ห้ามพ่นในระยะออกดอก
- ช่วงเวลาของวัน: เช้าตรู่หรือบ่ายแก่ ห้ามพ่นตอนแดดส่องโดยตรง
ต้นฉบับไม่ได้ให้อัตราเจือจางสำหรับการพ่น อย่าคำนวณอัตราพ่นเองจากอัตรารดราก ให้ใช้อัตราพ่นทางใบตามฉลาก ฉลาก Gro-Silic ระบุให้เจือจางในอัตรา 1:500 หรือเจือจางกว่านั้น พ่นในระยะที่ต้นมี 3–8 ใบ จากนั้นพ่นเดือนละครั้งตามความจำเป็น ซึ่งห่างกว่าการพ่นทุกสัปดาห์ตามโพสต์ต้นฉบับ จึงให้ยึดฉลากบนขวดของคุณเป็นหลัก ถ้าฉลากของคุณไม่มีอัตราพ่นทางใบ ให้สอบถามตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการก่อนพ่น
ผสมน้ำสำหรับพ่นตามลำดับเดียวกับการผสมถัง: น้ำเปล่าก่อน ตามด้วยซิลิเกตที่เจือจางไว้แล้ว แล้วจึงวัด pH เป็นขั้นตอนสุดท้าย
หมายเหตุผู้แปล: ในประเทศไทย อุณหภูมิช่วงบ่ายมักขึ้นถึง 30–35 °C ทั้งกลางแจ้งและในโรงเรือน ในหน้าร้อน ช่วงเช้าตรู่มักเป็นช่วงที่อากาศเย็นกว่าและเหมาะกับการพ่น ส่วนหน้าฝน อากาศชื้นทำให้ใบเปียกอยู่นานขึ้น ถ้าพ่นตอนบ่ายแก่ ใบอาจยังเปียกไปจนถึงกลางคืน ใบที่เปียกอยู่หลายชั่วโมงเสี่ยงติดเชื้อราได้ง่ายกว่า ในหน้าฝนจึงควรพ่นตอนเช้าตรู่ เพื่อให้ใบแห้งก่อนเที่ยง
หมายเหตุผู้แปล: ต้นฉบับไม่ได้อธิบายว่าทำไมต้องหยุดพ่นเมื่อเข้าระยะออกดอก ในสภาพอากาศแบบไทยมีเหตุผลในทางปฏิบัติ 2 ข้อ ข้อแรก ดอกที่เปียกในอากาศชื้นเพิ่มความเสี่ยงโรคเน่าช่อดอก ข้อสอง อะไรก็ตามที่พ่นลงบนดอกอาจตกค้างอยู่ในผลผลิตที่เก็บเกี่ยว หลังพ่นทุกครั้ง ให้ตรวจดูว่าใบแห้งภายในไม่กี่ชั่วโมง ถ้าถึงเที่ยงแล้วใบยังเปียก ให้ลดปริมาณน้ำที่พ่นหรือพ่นให้เช้าขึ้น
หมายเหตุผู้แปล: น้ำและความร้อนในประเทศไทย
ค่า pH ของน้ำประปาและน้ำบาดาลในไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ต่างกันได้มากในแต่ละพื้นที่ ถ้าน้ำของคุณมี pH สูงอยู่แล้ว ซิลิเกตจะดัน pH ให้สูงขึ้นไปอีก และคุณจะต้องใช้สารปรับลด pH มากขึ้น ให้วัด pH ของน้ำเปล่าที่ใช้สัปดาห์ละครั้ง คุณจะรู้ว่าค่า pH ที่เปลี่ยนไปนั้นมาจากน้ำเท่าไร และมาจากซิลิเกตเท่าไร กระทู้ 1403 อธิบายไว้ว่าทำไมคุณควรตรวจวัดค่าน้ำที่ใช้รดด้วยตัวเอง
เรื่องที่ว่าช่วยให้ทนร้อนเป็นประเด็นสำคัญสำหรับห้องปลูกในไทยที่ร้อนถึง 30–35 °C แต่ไม่มีอาหารเสริมตัวไหนใช้แทนการทำความเย็นหรือการระบายอากาศได้ ให้คุมอุณหภูมิห้องให้อยู่ก่อนด้วยการควบคุมสภาพอากาศที่เหมาะสม แล้วค่อยประเมินว่าซิลิคอนช่วยอะไรเพิ่มได้หรือไม่
โพสต์ต้นฉบับบอกว่าเหมาะกับใคร
- กัญชาทางการแพทย์ที่ปลูกตามมาตรฐาน GACP (การปฏิบัติทางการเกษตรและการเก็บเกี่ยวที่ดี ซึ่งเป็นมาตรฐานคุณภาพสำหรับการปลูกและเก็บเกี่ยวพืชสมุนไพร)
- พืชมูลค่าสูง เช่น ผลไม้ ไม้ประดับ และผักอินทรีย์
- ระบบปลูกทุกแบบ: กลางแจ้ง โรงเรือน ไฮโดรโปนิกส์ (การปลูกโดยให้รากอยู่ในสารละลายธาตุอาหาร หรือในวัสดุปลูกที่ไม่ทำปฏิกิริยา) และระบบอัตโนมัติ
หมายเหตุผู้แปล: ถ้าคุณปลูกตามมาตรฐาน GACP ให้จดปัจจัยการผลิตทุกตัวลงในบันทึกฟาร์ม ได้แก่ ชื่อผลิตภัณฑ์ หมายเลขรุ่นการผลิต อัตราที่ใช้ วันที่ และต้นไหนที่ได้รับ การจดบันทึกปัจจัยการผลิตไว้เป็นลายลักษณ์อักษรคือส่วนหนึ่งของ GACP และยังช่วยให้คุณสืบย้อนหาต้นเหตุเมื่อเกิดปัญหาได้ด้วย
หมายเหตุผู้แปล: ก่อนใช้ Gro-Silic กับผลผลิตที่ขายในฐานะเกษตรอินทรีย์ ให้สอบถามหน่วยรับรองเกษตรอินทรีย์ของคุณว่ายอมรับผลิตภัณฑ์นี้หรือไม่ และแจ้งหน่วยรับรองว่าตามฉลาก ซิลิคอนใน Gro-Silic มาจากโซเดียมซิลิเกต
หมายเหตุผู้แปล: ในระบบจ่ายปุ๋ยอัตโนมัติ ใช้หลักการผสมเดียวกัน ให้ตั้งระบบจ่ายซิลิเกตลงในน้ำเปล่าก่อน และห้ามจ่ายเข้าท่อหรือห้องผสมที่มีปุ๋ยน้ำเข้มข้นไหลผ่านเด็ดขาด หน้าผลิตภัณฑ์ไม่ได้ให้คำแนะนำแยกสำหรับอุปกรณ์ดูดปุ๋ยเข้าระบบน้ำ (injector) หรือระบบจ่ายปุ๋ย จึงควรอ่านคู่มือของระบบจ่ายปุ๋ยที่คุณใช้ประกอบด้วย
การซื้อและการตรวจสอบว่าถูกกฎหมาย
หมายเหตุผู้แปล: ถ้าต้องการซื้อ Gro-Silic ให้สอบถามตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการในประเทศไทย หรือถามประสบการณ์จากผู้ปลูกคนอื่นในหมวดถาม-ตอบเรื่องธาตุอาหารทั่วไปของฟอรัมนี้
ในประเทศไทย ปุ๋ยอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติปุ๋ย พ.ศ. 2518 (ค.ศ. 1975) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติปุ๋ย (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550 (ค.ศ. 2007) ก่อนซื้อ ให้ตรวจขวดตามขั้นตอนในวิธีตรวจสอบว่าปุ๋ยวางขายในประเทศไทยอย่างถูกกฎหมายหรือไม่ เพื่อยืนยันว่าขวดที่อยู่ในมือคุณคือผลิตภัณฑ์ตามที่ฉลากระบุจริง
ลองใช้กับต้นจำนวนน้อย ๆ ก่อน
สิ่งที่คุณอาจได้: ตามโพสต์ต้นฉบับ คือ ลำต้นแข็งแรงขึ้น ปัญหาศัตรูพืชและโรคน้อยลง และทนความเครียดได้ดีขึ้น แต่ไม่มีข้อใดรับประกันได้
วิธีนำมาใช้ในไทย: ทดสอบให้ครบหนึ่งรอบปลูกเต็ม ๆ ภายใต้ความร้อน ความชื้น และน้ำที่คุณใช้จริง
จุดเริ่มต้น:
- เลือกต้นสายพันธุ์เดียวกัน อายุเท่ากัน ปลูกในห้องเดียวกัน เช่น ต้นที่ให้ Gro-Silic 4 ต้น และต้นที่ไม่ให้ 4 ต้น
- ให้ Gro-Silic กับกลุ่มหนึ่งตามอัตราบนฉลาก อีกกลุ่มไม่ให้เลย ส่วนอย่างอื่นให้เหมือนกันทุกอย่าง
- ทุกสัปดาห์ ให้จดจำนวนกิ่งหรือลำต้นที่หักหรืองอ สัญญาณของศัตรูพืชหรือโรค และสภาพใบ เมื่อเก็บเกี่ยว ให้จดน้ำหนักผลผลิตแห้งของแต่ละกลุ่ม
- จดค่า pH ของถังก่อนและหลังเติมซิลิเกต คุณจะรู้ว่าผลิตภัณฑ์นี้ทำให้ต้องใช้สารปรับลด pH เพิ่มขึ้นเท่าไร
ครบหนึ่งรอบแล้วให้เทียบสองกลุ่มกัน ผลที่ได้จะบอกคุณว่า Gro-Silic คุ้มค่าเงินในสภาพการปลูกของคุณหรือไม่
คำถามและผลการใช้
คุณเคยใช้ Gro-Silic หรืออาหารเสริมซิลิคอนตัวอื่นในอากาศร้อนแบบไทยไหม โพสต์อัตราตามฉลาก ลำดับการผสม และสิ่งที่คุณสังเกตเห็นไว้ใต้กระทู้นี้ได้เลย มีคำถามเรื่องการผสมหรือค่า pH ก็ถามไว้ที่นี่ได้เช่นกัน
เอกสารอ้างอิง
- Grotek. หน้าผลิตภัณฑ์และวิธีใช้ Pro-Silicate. https://www.hydrofarm.com/p/grotek-pro-silicate/gtpros1l
- Grotek. หน้าผลิตภัณฑ์และวิธีใช้ตามฉลาก Gro-Silic. https://www.hydrofarm.com/p/grotek-gro-silic/gtgs1l