Mục này dành cho các farm cần sa làm theo chuẩn Thực hành tốt trong trồng trọt và thu hái (GACP). GACP là bộ tiêu chuẩn cho việc trồng, thu hoạch và sấy cây làm thuốc. Mục tiêu là vụ nào cũng cho chất lượng đồng đều. Mỗi lô cũng phải truy được nguồn gốc. Được chứng nhận hay không phụ thuộc phần lớn vào hồ sơ, giấy tờ. Bài này nêu các loại hồ sơ bạn cần, những gì đợt kiểm tra xem xét, và cách để farm có chuyên mục riêng trên diễn đàn.
Bốn loại hồ sơ cần có để được chứng nhận
Để được chứng nhận, bạn cần bốn loại hồ sơ. Loại nào cũng phải rõ ràng. Nhiều năm sau, một người lạ đọc vẫn phải hiểu mà không cần ai đứng cạnh giải thích.
- Quy trình thao tác chuẩn (SOP). Đây là bản hướng dẫn viết sẵn, ghi từng bước của mỗi việc làm thường xuyên, như pha bồn dinh dưỡng hay vệ sinh phòng sấy. Có SOP thì mọi công nhân làm cùng một việc theo cùng một cách. Người đánh giá cũng dựa vào SOP để so việc bạn định làm với việc bạn đã thực sự làm.
- Hồ sơ lô (batch record). Lô là một nhóm cây được trồng và thu hoạch cùng nhau, mang chung một mã lô. Hồ sơ lô ghi lại mọi việc đã làm với lô đó. Nếu kết quả xét nghiệm không đạt, hồ sơ này cho biết lô đó đã dùng nguồn nước, phân bón hay thuốc phun nào.
- Sổ đào tạo. Sổ này ghi ai đã được đào tạo theo SOP nào và vào ngày nào. Nó chứng minh người làm việc đó đã nắm được quy trình.
- Kết quả xét nghiệm. Đây là phiếu kết quả của phòng thí nghiệm (lab) cho từng lô, thường là giấy chứng nhận phân tích (COA). Hãy xếp mỗi phiếu theo đúng mã lô. Như vậy kết quả sẽ khớp với đúng số cây đã được lấy mẫu.
Để bắt đầu, bạn hãy liệt kê mọi việc làm thường xuyên trong farm. Đánh dấu những việc chưa có SOP viết sẵn. Danh sách này cho bạn biết còn phải viết bao nhiêu SOP trước đợt kiểm tra.
Người đánh giá thực sự kiểm tra gì
Đợt kiểm tra này gọi là đánh giá (audit). Một người đánh giá từ bên ngoài sẽ đọc hồ sơ của bạn, rồi đối chiếu với những gì đang diễn ra ở farm. Đợt này chủ yếu kiểm tra cách bạn ghi chép, chứ không chấm tay nghề trồng.
Người đánh giá tìm câu trả lời cho hai câu hỏi. Một là mỗi việc làm trên cây đã được viết thành quy trình trước khi làm chưa. Hai là mỗi việc có truy được về một mã lô không. Vì vậy, farm có cây khỏe vẫn có thể bị đánh trượt nếu thiếu hồ sơ hoặc hồ sơ được viết bù sau.
Ngay từ tuần này, việc nào chưa có SOP thì bạn viết SOP trước rồi mới làm. Ghi mã lô vào mọi phiếu tưới, bón phân và phun thuốc. Nhờ đó, việc nào cũng truy được về lô của nó, và đây chính là điều người đánh giá kiểm tra.
GACP áp dụng cho farm và khâu sơ chế; GMP áp dụng cho khâu sản xuất
GACP áp dụng cho công việc ở farm, tính đến hết khâu sấy. Các bước sản xuất thuộc một tiêu chuẩn khác là Thực hành tốt sản xuất (GMP). GMP áp dụng cho việc làm ra và xử lý sản phẩm. Ở Thái Lan, chứng nhận GACP do Cục Y học cổ truyền và Y học thay thế Thái Lan (DTAM) cấp. Chứng nhận này áp dụng cho trồng trọt, thu hoạch và sơ chế.
Đợt đánh giá GACP của DTAM còn kiểm tra cả hồ sơ đóng gói và nhãn trên thành phẩm. Tài liệu của DTAM không nhắc tên khâu cắt tỉa hoa (trimming) và khâu ủ hoa (curing). Ủ hoa là giai đoạn để hoa đã sấy khô chậm trong hũ kín. Hãy hỏi đơn vị chứng nhận xem đợt đánh giá có xét hai khâu này không.
Nhầm lẫn hai tiêu chuẩn này dễ khiến lần đánh giá đầu tiên không suôn sẻ. Có hai kiểu nhầm. Kiểu thứ nhất là farm chuẩn bị hồ sơ cho các bước sau khâu sấy, dù đợt đánh giá GACP không xét các bước đó. Trong khi đó, những hồ sơ thật sự cần lại bị thiếu. Kiểu thứ hai là farm tưởng chứng nhận GACP áp dụng luôn cho cả các việc làm sau khâu sấy.
Bạn hãy đánh dấu rõ khâu sấy trong hồ sơ. Liệt kê mọi việc và ghi chú việc đó diễn ra trước hay sau khâu sấy. Với mỗi việc sau khâu sấy, hãy hỏi rõ nó thuộc tiêu chuẩn nào trước ngày đánh giá. Nhờ vậy, bạn chuẩn bị đúng hồ sơ cho đúng đợt kiểm tra.
Ghi chú của người dịch: GACP tại Thái Lan
Ai cấp chứng nhận. Farm cần sa ở Bangkok do DTAM đánh giá GACP. Farm ở các tỉnh khác do Văn phòng Y tế công cộng tỉnh đánh giá. Bạn nộp mẫu đơn đăng ký của DTAM, kèm sổ tay SOP và các giấy tờ bổ trợ. Sau đó, cán bộ đến kiểm tra farm và hồ sơ, rồi DTAM quyết định có cấp chứng nhận hay không.
Các điều kiện DTAM công bố không ghi phí chứng nhận. Nếu cán bộ lấy mẫu gửi đi xét nghiệm, farm thường phải trả phí xét nghiệm. Chỉ nộp hồ sơ qua kênh chính thức của DTAM. DTAM đã cảnh báo trang gacpth.com không do cục vận hành. Trước khi bắt đầu, hãy xin đơn vị chứng nhận bảng kiểm (checklist) và biểu phí hiện hành để biết chính xác họ cần những hồ sơ nào.
Luật về hoa cần sa. Hoa cần sa (ช่อดอกกัญชา) là thảo dược kiểm soát. Điều này do Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về thảo dược kiểm soát (cần sa) B.E. 2568 quy định. B.E. là năm Phật lịch, và B.E. 2568 là năm 2025. Thông báo này ban hành theo Luật Bảo vệ y học cổ truyền Thái Lan B.E. 2542 và có hiệu lực từ ngày 26/6/2025. Hoa chỉ được bán khi có đơn thuốc mẫu PT 33 (ภ.ท.33), mỗi lần tối đa đủ dùng 30 ngày. Luật cấm quảng cáo hoa và cấm bán hoa qua mạng.
Điều kiện cấp phép chặt hơn. Quy định cấp Bộ về thảo dược kiểm soát (Số 2) B.E. 2569 có hiệu lực từ ngày 30/4/2026. Quy định này siết tiêu chí cấp phép đối với hoa cần sa. Theo hướng dẫn của DTAM, hoa phải có giấy chứng nhận chất lượng trước khi bạn xin giấy phép bán. Có hai cách để có giấy này. Cách thứ nhất là đạt chứng nhận GACP. Cách thứ hai là có giấy chứng nhận phân tích (COA) từ một phòng lab tư nhân. Hãy đọc văn bản hiện hành trước khi lên kế hoạch hồ sơ cho farm. Xem bài Giấy phép và tuân thủ pháp luật tại Thái Lan để biết mỗi loại giấy phép áp dụng cho việc gì.
Thuốc phun. Chỉ dùng thuốc bảo vệ thực vật đã đăng ký với Cục Nông nghiệp Thái Lan (กรมวิชาการเกษตร), và chỉ dùng đúng theo nhãn. Ghi tên sản phẩm và số đăng ký vào phiếu phun thuốc. Nhờ đó, người đánh giá kiểm tra được từng lần phun có hợp pháp không. Xem thêm bài Những thuốc được phép phun trên cần sa theo GACP Thái Lan.
Nóng, ẩm và mất điện. Vào mùa mưa, giấy tờ để trong phòng sấy ẩm dễ bị ướt và lên mốc. Mỗi phiếu ghi xong, hãy chụp ảnh ngay trong ngày và lưu một bản ở nơi khác, ngoài farm. Nếu phiếu giấy bị hỏng, bản chụp vẫn giữ được toàn bộ lịch sử của lô.
Farm nhỏ và người trồng tại nhà. Chứng nhận đầy đủ là việc của các farm có giấy phép. Dù vậy, người trồng nhỏ vẫn có thể tập các thói quen ghi chép như trên với một lô nhỏ. Hãy đặt mã cho lô và viết một SOP ngắn cho việc tưới và bón phân. Sau đó, ghi lại mọi việc đã làm trong trọn một vụ. Tới lúc thu hoạch, bạn sẽ biết ở farm mình, ghi chép đầy đủ tốn bao nhiêu thời gian.
Hỏi về chứng nhận trước đợt đánh giá
Mục này là nơi để hỏi về chứng nhận trước đợt đánh giá, đừng đợi đến khi đánh giá xong. Khi đăng bài, hãy nói rõ bạn chưa chắc ở loại hồ sơ nào hoặc ở bước nào. Nếu được, hãy đính kèm ảnh một mẫu phiếu ghi chép còn trống, nhớ xóa tên người và số giấy phép. Nhờ vậy, các farm khác có thể chỉ ra đúng dòng cần sửa.
Mở chuyên mục riêng cho farm của bạn
Mỗi farm đã được xác minh có thể có một chuyên mục con riêng trong mục này. Các farm dùng chuyên mục này để giới thiệu farm, chia sẻ cách trồng và kết quả thu hoạch. Farm cũng có thể cập nhật về việc tuân thủ, tức là làm đúng luật và đúng tiêu chuẩn. Ví dụ như điều kiện giấy phép mới hay kết quả đánh giá.
Để farm của bạn có mặt trong danh sách, hãy gửi email tới asiannabisthailand@gmail.com và xin mở một chuyên mục con. Đội quản trị sẽ kiểm tra để chắc farm có thật và có giấy phép, rồi tạo chuyên mục. Trong chuyên mục của mình, bạn được phép nói về farm của chính bạn.
Luật Thái vẫn áp dụng trong các chuyên mục này. Vì luật cấm quảng cáo và bán hoa qua mạng, kết quả thu hoạch chỉ được chia sẻ dưới dạng số liệu trồng trọt, không bao giờ dưới dạng chào bán.
Bắt đầu từ đâu
Bài liên quan ở các mục khác trên diễn đàn (cả hai bài đều nằm trong mục Cần sa y tế):
- Thực hành tốt trong trồng trọt và thu hái cần sa: hồ sơ, khu trồng, cây trồng và khâu sấy (Phần 1/2)
- Từ farm ở Thái tới thị trường nước ngoài có quản lý: tiêu chuẩn, cho phép xuất lô và giấy phép (Phần 1/2)
Nếu bạn đang chuẩn bị cho đợt đánh giá GACP, hoặc đã từng qua một đợt, hãy đăng câu hỏi hay kinh nghiệm của bạn ngay bên dưới để các farm khác cùng học hỏi.