แคนนาบิไดออลชนิดบริสุทธิ์เป็นยาที่ได้รับอนุมัติแล้ว ใช้เสริมกับยาเดิมในกลุ่มอาการลมชักในเด็กที่พบได้ยาก 3 กลุ่ม แต่ยังมีคำถามสำคัญอีกหลายข้อที่ยังไม่มีคำตอบ นักวิจัยยังเห็นไม่ตรงกันว่าผลของยามาจากการที่ไปเพิ่มระดับยากันชักอีกตัวหนึ่งในเลือดมากแค่ไหน และยังเห็นไม่ตรงกันว่าสารสกัดจากทั้งต้นได้ผลดีกว่าหรือไม่ ส่วนน้ำมันแคนนาบิไดออลที่ไม่ผ่านการควบคุมเป็นอีกปัญหาหนึ่ง เพราะผลตรวจพบว่าหลายผลิตภัณฑ์มีสารไม่ตรงกับที่ฉลากระบุ
ตอนที่ 2 นี้จะเล่าเรื่องของชาร์ล็อต ฟีจี ตามข้อเท็จจริงด้วย และสรุปว่าเรื่องใดยังพิสูจน์ไม่ได้ จากนั้นจะอธิบายช่องทางที่ถูกกฎหมายและข้อมูลทางคลินิกของไทย สำหรับครอบครัวในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
สรุปสั้น ๆ สำหรับผู้ที่เริ่มอ่านจากตอนนี้ ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับอนุมัติคือแคนนาบิไดออลชนิดบริสุทธิ์ในรูปยาน้ำสำหรับรับประทาน ในสหรัฐอเมริกาใช้ชื่อการค้า Epidiolex ส่วนในยุโรปและออสเตรเลียใช้ชื่อ Epidyolex ผู้ผลิตคือ GW Pharmaceuticals ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ Jazz Pharmaceuticals ยานี้ได้รับอนุมัติสำหรับกลุ่มอาการดราเวต (Dravet syndrome) กลุ่มอาการเลนนอกซ์-กัสโตต์ (Lennox-Gastaut syndrome) และโรคทูเบอรัส สเคลอโรซิส คอมเพล็กซ์ (tuberous sclerosis complex) และต้องใช้ร่วมกับยาเดิมเสมอ ในการทดลองหลัก จำนวนครั้งที่ชักลดลงมากกว่ากลุ่มที่ได้ยาหลอกประมาณ 20 ถึง 25 จุดเปอร์เซ็นต์ ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือ ง่วงซึม เบื่ออาหาร ท้องเสีย และค่าเอนไซม์ตับสูงขึ้น
บทความนี้คือตอนที่ 2 อ่านตอนที่ 1 ได้ที่: https://asiannabis.com/t/1309
หมายเหตุผู้แปล: ในฐานะผู้ปลูก คุณอาจมีครอบครัวมาขอน้ำมันกัญชาให้เด็กที่มีอาการชัก ถ้าเจอแบบนี้ ให้อ่านหัวข้อเรื่องผลิตภัณฑ์ที่ไม่ผ่านการควบคุม และหัวข้อเรื่องประเทศไทยก่อน
1. ผลดีที่เห็นมาจากโคลบาแซมมากน้อยแค่ไหน
โคลบาแซม (clobazam) เป็นยากลุ่มเบนโซไดอะซีปีน (benzodiazepine) คือยาที่ช่วยให้สงบและทำให้ง่วง ใช้กันแพร่หลายในกลุ่มอาการเหล่านี้ แคนนาบิไดออลทำให้เอนไซม์ในตับที่กำจัดโคลบาแซมรูปที่ออกฤทธิ์ทำงานช้าลง ผลคือโคลบาแซมรูปที่ออกฤทธิ์ในเลือดสูงขึ้นราว 2.5 ถึง 3 เท่า คำถามที่ยังค้างอยู่คือ ผลลดชักส่วนหนึ่งมาจากโคลบาแซมที่เพิ่มขึ้นนี้หรือไม่
ในปี 2562 Rogawski เขียนบทความในวารสาร Epilepsy and Behavior โดยยกข้อมูลจากการศึกษาแบบเปิดเผย (open-label) ขึ้นมา การศึกษาแบบนี้ทั้งผู้ป่วยและแพทย์รู้ว่าได้รับยาอะไร และไม่มีกลุ่มยาหลอก ในข้อมูลชุดนั้น ผู้ป่วยที่ใช้โคลบาแซมด้วยร้อยละ 51 เป็น “ผู้ตอบสนองต่อยา” คือมีจำนวนครั้งที่ชักลดลงอย่างน้อยครึ่งหนึ่ง ส่วนผู้ป่วยที่ไม่ได้ใช้โคลบาแซมเป็นผู้ตอบสนองต่อยาร้อยละ 27 Rogawski จึงเสนอว่าต้องมีการทดลองแบบมีกลุ่มควบคุม เพื่อพิสูจน์ว่าแคนนาบิไดออลมีฤทธิ์ลดชักด้วยตัวเองหรือไม่
ทะเบียนยาของยุโรปก็ยังไม่ได้ตัดสินคำถามนี้ สำหรับกลุ่มอาการดราเวตและเลนนอกซ์-กัสโตต์ ยุโรปอนุมัติแคนนาบิไดออลเฉพาะเมื่อใช้คู่กับโคลบาแซม ซึ่งเป็นการใช้ร่วมกันแบบเดียวกับที่ทดสอบจริงในการทดลอง
อีกฝ่ายหนึ่งคือ Devinsky และคณะ ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Acta Neurologica Scandinavica ปี 2563 ทีมนี้รวมข้อมูลจากการทดลองแบบสุ่ม 4 ชิ้น ซึ่งมีผู้ป่วยรวม 714 ราย ผลคือจำนวนครั้งที่ชักลดลงอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับยาหลอก ทั้งในผู้ที่ใช้และไม่ได้ใช้โคลบาแซม
ข้อมูลเหล่านี้ยังตัดสินไม่ได้ว่าฝ่ายไหนถูก เพราะทั้งสองฝ่ายใช้การวิเคราะห์กลุ่มย่อย คือการเปรียบเทียบกลุ่มผู้ป่วยภายในการทดลองที่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อเปรียบเทียบเรื่องนี้
ถ้าเด็กใช้โคลบาแซมอยู่แล้ว ให้ถามแพทย์ประสาทวิทยาว่าจะแยกอย่างไร ว่าอาการง่วงซึมมาจากแคนนาบิไดออล หรือมาจากระดับโคลบาแซมที่สูงขึ้น
2. แคนนาบิไดออลบริสุทธิ์เทียบกับสารสกัดจากทั้งต้น
คำกล่าวที่ว่า “ใช้ทั้งต้นได้ผลดีกว่า” มักผูกกับเอฟเฟกต์เอนทูราจ และส่วนใหญ่อ้างงานชิ้นเดียว คืองานของ Pamplona, da Silva และ Coan ในวารสาร Frontiers in Neurology ปี 2561 งานนี้เป็นการวิเคราะห์อภิมาน (meta-analysis) คือการนำผลของการศึกษาก่อนหน้ามารวมกัน และทุกการศึกษาที่นำมารวมเป็นการศึกษาเชิงสังเกต (observational) ทั้งหมด
| ตัวชี้วัด | สารสกัดที่มีแคนนาบิไดออลสูง | แคนนาบิไดออลบริสุทธิ์ |
|---|---|---|
| อาการดีขึ้นไม่ว่ามากหรือน้อย (เกณฑ์หลวมที่สุด) | 71% | 46% |
| จำนวนครั้งที่ชักลดลงอย่างน้อยครึ่งหนึ่ง | 37% | 42% |
| ขนาดยาเฉลี่ย (มก. ต่อน้ำหนักตัว 1 กก. ต่อวัน) | ประมาณ 6 | ประมาณ 25 |
เมื่อใช้เกณฑ์ที่หลวมที่สุด สารสกัดดูได้ผลดีกว่า แต่เมื่อใช้เกณฑ์ที่เข้มกว่า คือชักลดลงร้อยละ 50 ความต่างนี้หายไป
ทำไมการเปรียบเทียบนี้ยังสรุปไม่ได้
ทุกการศึกษาที่นำมารวมไม่ได้ปกปิดว่าใครได้อะไร (unblinded) หมายความว่าผู้ป่วยและครอบครัวรู้ว่ากำลังใช้อะไรอยู่ ไม่มีการศึกษาใดมีกลุ่มยาหลอก ผู้เขียนเองก็ระบุว่าไม่สามารถวัดได้ว่าผลที่เห็นมาจากปรากฏการณ์ยาหลอก (placebo effect) มากเท่าใด
ขนาดยาที่ใช้ก็ต่างกันมาก ความต่างที่เห็นจึงอาจมาจากชนิดผลิตภัณฑ์หรือจากขนาดยาก็ได้ และการศึกษาเหล่านี้แยกสองปัจจัยนี้ออกจากกันไม่ได้ สารสกัดดูดีกว่าเฉพาะในเกณฑ์หลวม ซึ่งเป็นเกณฑ์ที่ความคาดหวังของผู้ใช้มีผลมากที่สุด ส่วนในเกณฑ์เข้มงวด สารสกัดไม่ได้ดูดีกว่า และยังไม่มีการทดลองแบบสุ่มใดที่เปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ทั้งสองแบบโดยตรง
เมื่อผู้ขายหรือโพสต์ในฟอรัมอ้างว่าน้ำมันฟูลสเปกตรัม (full-spectrum) ได้ผลดีกว่ายาที่ได้รับอนุมัติ ให้ขอดูการทดลองแบบสุ่มที่เปรียบเทียบสองอย่างนี้โดยตรง ซึ่งจนถึงตอนนี้ยังไม่มี
3. ผลิตภัณฑ์แคนนาบิไดออลที่ไม่ผ่านการควบคุมเป็นคนละเรื่องกัน
ในปี 2560 ทีมที่นำโดย Bonn-Miller ตีพิมพ์ผลในวารสาร Journal of the American Medical Association ทีมนี้ตรวจผลิตภัณฑ์แคนนาบิไดออล 84 รายการ ที่ซื้อมาจากบริษัทออนไลน์ 31 แห่ง
- ประมาณร้อยละ 30 มีแคนนาบิไดออลคลาดเคลื่อนจากฉลากไม่เกินร้อยละ 10
- ประมาณร้อยละ 42 มีมากกว่าที่ฉลากระบุ
- ประมาณร้อยละ 26 มีน้อยกว่าที่ฉลากระบุ
- ผลิตภัณฑ์ส่วนหนึ่งตรวจพบเตตราไฮโดรแคนนาบินอล (tetrahydrocannabinol) ซึ่งเป็นสารที่ทำให้เมา แม้จะเป็นส่วนน้อย แต่ก็มากพอที่ไม่ควรมองข้าม เรื่องนี้ร้ายแรงมากเมื่อผู้ใช้เป็นเด็ก
การปนเปื้อนและผลิตภัณฑ์ปลอม
ระหว่างเดือนตุลาคม 2560 ถึงมกราคม 2561 หน่วยงานสาธารณสุขของรัฐยูทาห์ (Utah) ในสหรัฐอเมริกา สอบสวนผู้ป่วยที่ได้รับพิษเฉียบพลัน 52 ราย ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องขายในชื่อแคนนาบิไดออล แต่ที่จริงมีแคนนาบินอยด์สังเคราะห์ ซึ่งเป็นสารเคมีที่มนุษย์สร้างขึ้นให้ออกฤทธิ์คล้ายเตตราไฮโดรแคนนาบินอล ผู้ได้รับผลกระทบราวร้อยละ 60 ต้องไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาล
อาการที่พบ ได้แก่ สับสนหรือการรับรู้ลดลง อาเจียน และชักหรือตัวสั่น ผลิตภัณฑ์ที่โฆษณาว่าช่วยคุมอาการชัก กลับทำให้เกิดอาการชักเสียเอง
ความเสี่ยงอื่น ๆ คือสารพิษตกค้างจากสารกำจัดศัตรูพืช ตัวทำละลายตกค้าง และโลหะหนัก ผลิตภัณฑ์ยังอาจปนเปื้อนจุลินทรีย์ เช่น เชื้อราและแบคทีเรีย
น้ำมันเพื่อสุขภาพทั่วไปไม่ใช่ยาที่ได้รับอนุมัติในราคาที่ถูกกว่า หลักฐานเรื่องโรคลมชักใช้ได้กับผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการควบคุมและผลิตตามมาตรฐานที่กำหนดไว้ตายตัวเท่านั้น ไม่ได้ใช้กับทุกผลิตภัณฑ์ที่มีแคนนาบิไดออล
หมายเหตุผู้แปล: ใบรับรองผลการวิเคราะห์ (certificate of analysis) คือรายงานจากห้องปฏิบัติการสำหรับผลิตภัณฑ์รุ่นการผลิตหนึ่ง ในใบนี้มีปริมาณแคนนาบินอยด์และผลตรวจสารปนเปื้อน ใบนี้มีประโยชน์ในการตรวจสอบผลิตภัณฑ์ แต่ไม่ได้ทำให้น้ำมันที่ขายในตลาดเทียบเท่ากับยาที่ใช้ในการทดลอง ผู้ปลูกควรรู้ด้วยว่าสารที่พ่นบนต้นอาจตกค้างไปถึงน้ำมันที่สกัดจากต้นนั้นได้ ให้ใช้เฉพาะสารกำจัดศัตรูพืชที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตร และใช้ตามฉลากเท่านั้น ดูเพิ่มเติมที่สารที่พ่นได้ตามกฎหมาย ในฤดูฝนของไทย ความชื้นที่สูงยังเพิ่มความเสี่ยงเรื่องสารพิษจากเชื้อราบนช่อดอก
อย่าให้เด็กใช้ผลิตภัณฑ์แคนนาบิไดออลหรือผลิตภัณฑ์กัญชาใด ๆ ที่แพทย์ไม่ได้สั่ง ถ้าเด็กใช้อยู่แล้ว ให้แจ้งแพทย์ประสาทวิทยา และนำขวดพร้อมฉลากไปด้วยในวันนัด
4. เรื่องของชาร์ล็อต ฟีจี ตามข้อเท็จจริง
ชาร์ล็อต ฟีจี (Charlotte Figi) เกิดที่รัฐโคโลราโด (Colorado) สหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2549 เธอชักครั้งแรกตอนอายุราว 3 เดือน และต่อมาได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นกลุ่มอาการดราเวต พออายุ 5 ขวบ ยาหลายตัวก็ใช้ไม่ได้ผลแล้ว มีรายงานว่าเธอชักแบบเกร็งกระตุกมากถึง 300 ครั้งต่อสัปดาห์
ในปี 2555 ครอบครัวของเธอได้สารสกัดกัญชาที่มีเตตราไฮโดรแคนนาบินอลต่ำและแคนนาบิไดออลสูงมาใช้ สารสกัดนี้มาจากกัญชาสายพันธุ์หนึ่งซึ่งภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็น Charlotte’s Web ครอบครัวรายงานว่าจำนวนครั้งที่เธอชักลดลงอย่างมาก ในปี 2556 เรื่องของเธอออกอากาศในสารคดี Weed ของซันเจย์ กุปตา (Sanjay Gupta) ทางสถานีข่าว CNN ของสหรัฐฯ
ชาร์ล็อตเสียชีวิตเมื่อวันที่ 7 เมษายน 2563 ขณะอายุ 13 ปี โรคปอดอักเสบกระตุ้นให้เธอชัก และเธอเสียชีวิตจากภาวะระบบหายใจล้มเหลวและหัวใจหยุดเต้น
กรณีของเธอแสดงอะไร และไม่ได้แสดงอะไร
กรณีของเธอทำให้นโยบายเปลี่ยนเร็วมาก หลายครอบครัวย้ายไปอยู่โคโลราโดเพื่อให้ได้สารสกัดแบบเดียวกัน หลายรัฐและหลายประเทศออกกฎหมายเปิดให้เข้าถึงแคนนาบิไดออลโดยเฉพาะ แรงกดดันจากสังคมที่ตามมาทำให้หาทุนมาทำการทดลองอย่างเป็นทางการได้ ซึ่งเป็นการทดลองที่อธิบายไว้ในตอนที่ 1
กรณีของเธอแสดงให้เห็น 2 เรื่อง เรื่องแรก มีเด็กคนหนึ่งอาการดีขึ้นอย่างมากหลังเริ่มใช้สารสกัดที่มีแคนนาบิไดออลสูง เรื่องที่สอง เรื่องของคนคนเดียวเปลี่ยนกฎหมายได้เร็วกว่างานของคณะกรรมการตลอด 10 ปี
กรณีของเธอไม่ได้แสดงผลเฉลี่ยของแคนนาบิไดออล เพราะกรณีเดียวแสดงเรื่องนี้ไม่ได้ ไม่ได้แสดงว่าสารสกัดฟูลสเปกตรัมได้ผลดีกว่าแบบบริสุทธิ์ เพราะไม่มีการเปรียบเทียบ และไม่ได้ใช้กำหนดขนาดยาหรือสูตรใด ๆ ได้ ทั้งหมดนี้ไม่ได้ตำหนิครอบครัวฟีจี ซึ่งไม่เคยอ้างเกินจากนี้ สิ่งที่ถูกวิจารณ์คือวิธีที่คนอื่นนำเรื่องนี้ไปใช้ในภายหลัง เหตุผลโดยรวมอ่านได้ที่ทำไมคำบอกเล่าส่วนตัวจึงไม่ใช่หลักฐานทางการแพทย์
เมื่อเห็นโพสต์เล่าว่าเด็กคนหนึ่งอาการดีขึ้น ให้ถือเป็นเหตุผลที่จะไปปรึกษาแพทย์ประสาทวิทยา อย่าถือเป็นหลักฐาน และอย่าใช้เป็นแนวทางกำหนดขนาดยา
5. เรื่องที่ยังไม่มีข้อสรุป
โรคลมชักชนิดเฉพาะที่ในผู้ใหญ่
ในโรคลมชักชนิดเฉพาะที่ (focal epilepsy) การชักเริ่มจากสมองบริเวณใดบริเวณหนึ่ง โรคนี้เป็นโรคลมชักดื้อยาที่พบบ่อยที่สุดในผู้ใหญ่ แต่แคนนาบิไดออลยังไม่มีหลักฐานสำหรับโรคนี้มากเท่ากับในกลุ่มอาการของเด็กข้างต้น
การทดลองแบบสุ่มที่ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Network Open ปี 2565 ทดสอบแคนนาบิไดออลแบบทาให้ซึมผ่านผิวหนัง (transdermal) ในผู้ใหญ่ที่เป็นโรคลมชักชนิดเฉพาะที่ ผู้ป่วยใช้ร่วมกับยาเดิม ผลคือไม่ต่างจากยาหลอก:
| กลุ่ม | จำนวนครั้งที่ชักต่อ 28 วัน | ค่า P เทียบกับยาหลอก |
|---|---|---|
| ขนาดยาต่ำ | 2.51 | 0.89 |
| ขนาดยาสูง | 2.59 | 0.32 |
| ยาหลอก | 2.49 | — |
ช่วงติดตามต่อแบบเปิดเผย (open-label extension) ของการทดลองเดียวกันได้ผลที่ดูน่าพอใจ พอถึงเดือนที่ 6 ผู้ป่วยร้อยละ 60.8 ชักลดลงอย่างน้อยครึ่งหนึ่ง แต่ช่วงติดตามต่อไม่มีกลุ่มยาหลอก และบ่งชี้ว่ามีประโยชน์ ซึ่งการทดลองแบบมีกลุ่มควบคุมไม่พบ ตัวอย่างนี้แสดงว่าช่วงติดตามต่อใช้แทนกลุ่มยาหลอกไม่ได้
เตตราไฮโดรแคนนาบินอล
ยังไม่มีการทดลองแบบสุ่มใดที่แสดงว่าเตตราไฮโดรแคนนาบินอลลดการชักได้ และสารนี้ยังมีความเสี่ยงของตัวเองต่อสมองที่กำลังเจริญเติบโต
ผลในระยะยาว
ช่วงติดตามต่อแบบเปิดเผยให้ข้อมูลระยะยาวที่สุดที่มีอยู่ตอนนี้ แต่ไม่มีกลุ่มยาหลอก ในช่วงติดตามต่อ 3 ปีของผู้ป่วยกลุ่มอาการดราเวต 315 ราย ค่ามัธยฐานของระยะเวลาที่ใช้ยาคือ 444 วัน ผู้ป่วยร้อยละ 9 หยุดยาเพราะผลข้างเคียง
ผู้ป่วยร้อยละ 97 รายงานว่ามีผลข้างเคียง ที่พบบ่อยที่สุดคือท้องเสีย (ร้อยละ 43) และมีไข้ (ร้อยละ 39) รองลงมาคือเบื่ออาหาร ผลต่อความคิด พัฒนาการ และพฤติกรรมตลอดวัยเด็กยังไม่มีใครรู้
ยังไม่มีการทดลองแบบมีกลุ่มยาหลอกที่สนับสนุนการใช้แคนนาบิไดออลในผู้ใหญ่ที่เป็นโรคลมชักชนิดเฉพาะที่ และไม่มีการทดลองใดสนับสนุนผลิตภัณฑ์ที่มีเตตราไฮโดรแคนนาบินอล ในกรณีเหล่านี้ ให้คุยกับแพทย์ประสาทวิทยาเรื่องทางเลือกการรักษามาตรฐานก่อน
6. สิ่งที่ครอบครัวในไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทำได้จริง
ช่องทางที่ถูกกฎหมายในประเทศไทย
กฎของไทยเปลี่ยนไปมากในปี 2568 ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 ลงนามเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2568 และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 26 มิถุนายน 2568 ประกาศนี้กำหนดให้ช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพรควบคุม ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542
ตอนนี้ช่อดอกจ่ายได้เฉพาะตามใบสั่งจ่ายเท่านั้น และต้องใช้แบบฟอร์มทางการ คือใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 ที่ออกโดยผู้ประกอบวิชาชีพที่ได้รับอนุญาต ใบสั่งจ่าย 1 ใบใช้ได้ไม่เกิน 30 วัน
กฎหมายห้ามโฆษณาและห้ามขายช่อดอกทางออนไลน์ ด้วยเหตุนี้ จึงไม่มีแหล่งที่ถูกกฎหมายในไทยแห่งใดโฆษณาผลิตภัณฑ์กัญชาว่ารักษาโรคลมชักในเด็กได้
การขายหรือแปรรูปสมุนไพรควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาต มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ โทษนี้อยู่ในมาตรา 78 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 สำหรับครอบครัว ช่องทางจึงเป็นช่องทางการแพทย์ตามปกติ คือ พบแพทย์ประสาทวิทยาเด็ก มีการวินิจฉัยที่บันทึกเป็นเอกสาร และได้ใบสั่งจ่ายภายในระบบที่ได้รับอนุญาต
หมายเหตุผู้แปล: น้ำมันกัญชาจัดเป็นสารสกัด และตอนนี้มีกฎอีกฉบับหนึ่งดูแลแยกต่างหาก คือ กฎกระทรวงว่าด้วยสารสกัดจากกัญชาหรือกัญชง พ.ศ. 2569 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 26 เมษายน 2569 ตามกฎกระทรวงนี้ ผู้ที่ขอใบอนุญาตสำหรับสารสกัดที่มีเตตราไฮโดรแคนนาบินอลเกิน 0.2% ได้มีเพียง 3 ประเภท:
- นิติบุคคลไทยที่ไม่เป็น “คนต่างด้าว” ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542
- หน่วยงานของรัฐ
- สภากาชาดไทย
อ่านเพิ่มเติมที่กฎกระทรวง 2 ฉบับ พ.ศ. 2569 ผู้ปลูกที่ทำน้ำมันจากช่อดอกให้ครอบครัวโดยไม่มีใบอนุญาต ถือว่าแปรรูปและขายสมุนไพรควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาต
ข้อมูลทางคลินิกของไทยบอกอะไร
สถาบัน 2 แห่งในสังกัดกรมการแพทย์ คือ สถาบันประสาทวิทยา และสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี ได้รักษาเด็กโรคลมชักดื้อยา 14 ราย ทั้งสองแห่งใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีแคนนาบิไดออลอย่างน้อย 20 ส่วนต่อเตตราไฮโดรแคนนาบินอล 1 ส่วน ขนาดยามัธยฐาน (คือค่าที่อยู่ตรงกลาง) เท่ากับ 5.6 มก./กก./วัน
เด็ก 9 รายใช้ต่อเนื่อง โดยมีระยะเวลามัธยฐาน 18 เดือน ในเด็กกลุ่มนี้ ร้อยละ 50 ชักแบบเกร็งกระตุกลดลงอย่างน้อยครึ่งหนึ่ง เมื่อนับการชักทุกชนิดรวมกัน ตัวเลขนี้อยู่ที่ร้อยละ 43
ผลข้างเคียงพบได้บ่อย:
- ง่วงซึม: ร้อยละ 64
- ชักมากขึ้น: ร้อยละ 43
- หงุดหงิดง่าย: ร้อยละ 42
- เบื่ออาหาร: ร้อยละ 28
เด็ก 5 ใน 14 ราย (ร้อยละ 35) หยุดการรักษา ส่วนใหญ่หยุดในช่วง 3 เดือนแรกเพราะชักมากขึ้น เด็ก 1 รายเกิดตับอักเสบ การศึกษานี้ไม่มีกลุ่มควบคุมและไม่มีกลุ่มยาหลอก จึงบอกไม่ได้ว่าผลดีที่เห็นมาจากผลิตภัณฑ์มากเพียงใด
ถ้าลูกของคุณรักษาอยู่ในไทย ให้ถามแพทย์ประสาทวิทยาว่าผลิตภัณฑ์แบบนี้เป็นทางเลือกสำหรับลูกได้หรือไม่ ถามด้วยว่าต้องเฝ้าระวังผลข้างเคียงอะไร และเด็กต้องตรวจเลือดอะไรบ้าง
ค่าใช้จ่าย การหายา และการข้ามพรมแดน
ยาที่ได้รับอนุมัติมีราคาแพง และไม่ได้ขึ้นทะเบียนในทุกประเทศในภูมิภาคนี้ ให้ถามแพทย์ประสาทวิทยาว่าในประเทศที่คุณอยู่หายานี้ได้หรือไม่
ในที่ที่ไม่มียาที่ได้รับอนุมัติ ครอบครัวอาจได้รับข้อเสนอให้ใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีแคนนาบิไดออลสูงซึ่งผลิตในประเทศ ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ที่ศึกษาในการทดลองหลัก แม้จะมีโมเลกุลเดียวกันก็ตาม ทั้งความเข้มข้น สารปนเปื้อน ความสม่ำเสมอระหว่างรุ่นการผลิต และปริมาณเตตราไฮโดรแคนนาบินอลต่างกันหมด หลักฐานจากการทดลองจึงใช้กับผลิตภัณฑ์เหล่านี้ไม่ได้
อย่านำกัญชาข้ามพรมแดนในภูมิภาคนี้ หลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีโทษอาญารุนแรงสำหรับการครอบครองหรือนำเข้ากัญชา รายละเอียดอ่านได้ที่กฎหมายกัญชาในเอเชีย
หมายเหตุผู้แปล: สิ่งที่ครอบครัวทำได้จริงมีดังนี้:
- จดบันทึกการชัก บันทึกวันที่ เวลา ลักษณะ และระยะเวลาของการชักแต่ละครั้ง อย่างน้อย 4 สัปดาห์ เช่นเดียวกับที่การทดลองเก็บเป็นข้อมูลตั้งต้นก่อนเริ่มยา แพทย์ประสาทวิทยาจะใช้ข้อมูลนี้ตัดสินว่าการปรับการรักษาได้ผลหรือไม่
- ทำรายการยาไว้รายการเดียว ใส่ทุกอย่าง ทั้งยาที่แพทย์สั่ง อาหารเสริม และน้ำมัน เพื่อให้แพทย์ประสาทวิทยาตรวจได้ว่ามีอะไรที่ส่งผลต่อกันหรือไม่
- เก็บสำเนาผลตรวจเลือดค่าการทำงานของตับไว้ทุกครั้ง เมื่อวางผลเรียงกัน จะเห็นได้ง่ายขึ้นว่าค่ากำลังสูงขึ้น
- เก็บยาตามที่ฉลากบอก บ้านในไทยมักร้อนถึง 30–35 °C จึงไม่ควรทิ้งยาไว้ในรถที่จอดอยู่ หรือในที่ที่โดนแดดโดยตรง
ถ้าคุณเป็นผู้ปลูกและมีครอบครัวมาขอน้ำมัน ให้อธิบายช่องทางข้างต้น และแนะนำให้ไปพบแพทย์ประสาทวิทยาเด็ก อย่าจัดหาช่อดอกหรือน้ำมันให้เอง
แบ่งปันประสบการณ์ของคุณ
ครอบครัวของคุณอาจเคยผ่านเรื่องเหล่านี้มาแล้ว ไม่ว่าจะเป็นการวินิจฉัย การรอคิว การจดบันทึกการชัก หรือการตัดสินใจว่าจะลองยาอีกตัวหรือไม่ ประสบการณ์ของคุณช่วยครอบครัวอื่นที่นี่ได้มากกว่าบทสรุปข้อมูลการทดลองใด ๆ ขอเชิญตอบไว้ด้านล่าง เล่าว่าในที่ที่คุณอยู่ต้องผ่านขั้นตอนอะไรบ้างกว่าจะได้รับการรักษา และต้องติดตามผลอย่างไร ขอให้เล่าเฉพาะสิ่งที่คุณเจอมาจริง และงดแนะนำผลิตภัณฑ์ การตัดสินใจทุกเรื่อง ทั้งการเริ่ม หยุด ปรับ หรือเปลี่ยนยากันชัก เป็นหน้าที่ของแพทย์ประสาทวิทยาที่ดูแลเด็ก กระทู้ในฟอรัมตัดสินใจแทนไม่ได้
เอกสารอ้างอิงของตอนที่ 2
- Rogawski (2019). ว่าด้วยแคนนาบิไดออล โคลบาแซม และข้อมูลผู้ตอบสนองต่อยาจากการศึกษาแบบเปิดเผย Epilepsy and Behavior.
- Devinsky et al. (2020). การวิเคราะห์รวมการทดลองแบบสุ่ม 4 ชิ้น (ผู้ป่วย 714 ราย) ทั้งกลุ่มที่ใช้และไม่ใช้โคลบาแซม Acta Neurologica Scandinavica.
- Pamplona, da Silva and Coan (2018). การวิเคราะห์อภิมานของข้อมูลเชิงสังเกต เปรียบเทียบสารสกัดที่มีแคนนาบิไดออลสูงกับแคนนาบิไดออลบริสุทธิ์ Frontiers in Neurology.
- Bonn-Miller et al. (2017). ความถูกต้องของฉลากผลิตภัณฑ์แคนนาบิไดออล 84 รายการ จากบริษัทออนไลน์ 31 แห่ง Journal of the American Medical Association.
- การสอบสวนของหน่วยงานสาธารณสุขรัฐยูทาห์ (ตุลาคม 2560 – มกราคม 2561): ผู้ป่วยได้รับพิษเฉียบพลัน 52 ราย จากผลิตภัณฑ์ที่ขายในชื่อแคนนาบิไดออลแต่มีแคนนาบินอยด์สังเคราะห์
- O’Brien et al. (2022). การทดลองแบบสุ่มของแคนนาบิไดออลแบบซึมผ่านผิวหนังในผู้ใหญ่ที่เป็นโรคลมชักชนิดเฉพาะที่ และช่วงติดตามต่อแบบเปิดเผย JAMA Network Open.
- Scheffer et al. (2021). ช่วงติดตามต่อแบบเปิดเผย 3 ปีในกลุ่มอาการดราเวต (ผู้ป่วย 315 ราย) Epilepsia.
- Lusawat et al. (2021), วารสารกรมการแพทย์ (Journal of the Department of Medical Services) ปีที่ 46 ฉบับที่ 3 สถาบันประสาทวิทยาและสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี (กรมการแพทย์): เด็กโรคลมชักดื้อยา 14 ราย ที่รักษาด้วยผลิตภัณฑ์ซึ่งมีสัดส่วนแคนนาบิไดออลต่อเตตราไฮโดรแคนนาบินอลอย่างน้อย 20:1
- Sanjay Gupta, Weed (สารคดีของ CNN, 2013).
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 (2025).
- พระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 (1999) มาตรา 78
- กฎกระทรวงว่าด้วยสารสกัดจากกัญชาหรือกัญชง พ.ศ. 2569 (2026).
บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของชุดบทความให้ความรู้เรื่องกัญชาทางการแพทย์ของ Asiannabis Community เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ การตัดสินใจเรื่องการรักษาเป็นหน้าที่ของผู้ประกอบวิชาชีพที่ได้รับอนุญาต เนื้อหานี้มีไว้เพื่อการศึกษาในพื้นที่ที่กฎหมายอนุญาตให้ใช้กัญชาทางการแพทย์