Khi giảm đèn còn 12 giờ mỗi ngày (12/12), phần lớn giống cần sa quang chu kỳ sẽ cao vọt trong 1–3 tuần, theo người trồng là khoảng 50–300%. Giống quang chu kỳ là giống chỉ ra hoa khi thời gian chiếu sáng ngắn lại. Người trồng gọi hiện tượng này là giai đoạn vươn cao khi ra hoa (stretch).
Ngoài cách uốn và tạo dáng cây (training), bạn còn hai cách khác để làm cây vươn chậm hơn. Một là chỉnh màu ánh sáng. Hai là chỉnh độ chênh nhiệt độ giữa ngày và đêm. Phần này giải thích cả hai cách. Bài cũng nói rõ chất điều hoà sinh trưởng nào nguy hiểm, và loại tự nhiên nào được tài liệu gốc xếp vào nhóm an toàn. Cuối bài là danh sách việc cần làm cho tuần 1–3 của giai đoạn ra hoa.
Cây vươn cao chủ yếu do gibberellin, một loại hormone thực vật làm tế bào thân dài ra. Sau khi chuyển sang 12/12, lượng gibberellin ở ngọn giảm dần. Tuy vậy, thân vẫn dài ra nhanh nhất trong khoảng 10 ngày đầu. Vì thế các cách dưới đây hiệu quả nhất trong 2 tuần đầu. Các ghi chú của người dịch cho biết cách nào vẫn dùng được khi trời nóng ở Thái, khi mất điện và khi độ ẩm cao vào mùa mưa.
Đây là Phần 2. Phần 1: https://asiannabis.com/t/382
Cách 5: tăng ánh sáng xanh dương trong tuần 1–2
Ánh sáng xanh dương (bước sóng 400–500 nm) kích hoạt cryptochrome, một sắc tố giúp cây cảm nhận ánh sáng. Cryptochrome làm tế bào dài ra chậm hơn. Nhờ vậy, lóng (đoạn thân giữa hai cặp lá) ngắn lại. Cách này chỉ dùng được nếu đèn của bạn cho chỉnh phổ ánh sáng, tức tỉ lệ các màu mà đèn phát ra.
- Tuần 1–2 ra hoa: nếu đèn LED cho phép chỉnh, tăng ánh sáng xanh dương lên 30–40% tổng lượng ánh sáng.
- Từ tuần 3: giảm xanh dương, tăng ánh sáng đỏ (620–660 nm).
- Đèn HPS (đèn cao áp natri) không đổi được phổ. Ở điểm này, đèn LED chỉnh được phổ có lợi thế rõ.
Ghi chú của người dịch: nhiều đèn LED có phổ cố định, không có nút chỉnh riêng ánh sáng xanh dương. Hãy xem sách hướng dẫn của đúng mẫu đèn bạn dùng. Bạn cũng có thể hỏi nhà phân phối chính thức tại Thái xem từng kênh màu có giảm độ sáng riêng được không. Nếu không được, bạn bỏ qua cách này và dựa vào uốn cây và nhiệt độ. Hãy thử hai cách đó trước khi tính chuyện mua đèn mới chỉ để giữ cây thấp.
Cách 6: chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm
Người trồng gọi chỉ số này là DIF. DIF bằng nhiệt độ ban ngày trừ nhiệt độ ban đêm. Khi trồng trong nhà, “ngày” là khoảng thời gian bật đèn. Ngày ấm hơn đêm càng nhiều thì thân càng vươn mạnh. Khi chênh lệch bằng 0 hoặc âm, cây vươn ít hơn.
| Cách làm | Ngày | Đêm | Tác dụng |
|---|---|---|---|
| Chênh dương (+6 °C) | 28 °C | 22 °C | Cây vươn mạnh. Nên tránh. |
| Không chênh (0) | 24 °C | 24 °C | Cây vươn ít hơn rõ rệt |
| Chênh âm (−2 °C) | 22 °C | 24 °C | Hãm vươn cao mạnh nhất |
| Làm mát buổi sáng | Hướng dẫn gợi ý khoảng 18–20 °C trong 2–3 giờ đầu sau khi bật đèn | 22 °C | Do các hướng dẫn nêu. Chưa thấy thử nghiệm nào trên cần sa được công bố. |
Ghi chú của người dịch: các mức nhiệt trên lấy từ phòng trồng ở vùng khí hậu mát hơn. Ở Thái Lan, nhiệt độ ngoài trời thường ở mức 30–35 °C. Muốn giữ phòng ở 22–24 °C cả ngày lẫn đêm, hay 18–20 °C vào buổi sáng, điều hoà phải chạy hết công suất và rất tốn điện. Khi mất điện, phòng cũng thôi được làm mát. Các bước sau thực tế hơn:
- Cho đèn bật vào giờ mát nhất, tức khuya hoặc trước rạng sáng. Khi đó, nhiệt từ đèn rơi vào lúc phòng dễ làm mát nhất. Phòng cũng mát nhất ngay khi đèn vừa bật, nên đây là cách rẻ nhất để có hiệu quả gần giống làm mát buổi sáng.
- Trước hết, tránh để chênh dương quá lớn. Dồn sức điều hoà vào lúc đèn bật. Đừng làm lạnh lúc tắt đèn quá mức cần thiết, vì làm vậy chênh lệch còn lớn hơn.
- Kiểm tra xem thiết bị có giữ được mức nhiệt mục tiêu không. Xem cách chọn công suất điều hoà và máy hút ẩm cho phòng ra hoa ở Thái.
- Kiểm tra bộ hẹn giờ sau mỗi lần mất điện. Hẹn giờ bị lệch sẽ làm lịch 12/12 xê dịch mà bạn không hay biết.
- Khi trồng ngoài trời hoặc trong nhà kính, bạn không kiểm soát được chênh lệch này. Hãy dựa vào cách uốn cây (Phần 1).
Đặt một nhiệt kế min–max (loại ghi lại nhiệt độ cao nhất và thấp nhất) ngang tầm tán cây. Trong 2 tuần đầu sau khi chuyển 12/12, mỗi ngày ghi nhiệt độ cao nhất ban ngày và thấp nhất ban đêm. Số liệu này cho bạn biết chênh lệch ngày – đêm thực tế. Từ đó, bạn biết nên dời giờ bật đèn hay chỉnh lại điều hoà.
Chất điều hoà sinh trưởng: loại cần tránh và loại tài liệu gốc xếp vào nhóm an toàn
Chất điều hoà sinh trưởng thực vật (PGR) là những chất làm thay đổi cách cây phát triển. Một số chất ngăn cây tạo gibberellin. Sản phẩm chứa các chất này được bán ra để giữ cây thấp và làm bông chắc hơn.
Chất điều hoà sinh trưởng tổng hợp: không dùng
EPA trong bảng là Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ. Đây là cơ quan chính phủ Mỹ chuyên đánh giá rủi ro của thuốc bảo vệ thực vật.
| Hoạt chất | Cơ chế | Rủi ro |
|---|---|---|
| Paclobutrazol (PBZ) | Ngăn cây tạo gibberellin | EPA ghi nhận chất này gây độc cho gan. |
| Daminozide (Alar) | Ngăn cây tạo gibberellin | Khi phân huỷ, daminozide tạo ra UDMH. EPA xếp UDMH vào nhóm “nhiều khả năng gây ung thư ở người”. Từ năm 1989, Mỹ đã huỷ mọi cách dùng chất này trên cây lương thực, thực phẩm. |
| Chlormequat (CCC) | Ngăn cây tạo gibberellin | Gây độc cho hệ thần kinh ở liều cao |
Cảnh báo: tuyệt đối không dùng chất điều hoà sinh trưởng tổng hợp cho cần sa dùng để hút, ăn hoặc uống.
Chất điều hoà sinh trưởng tự nhiên được tài liệu gốc xếp vào nhóm an toàn
| Hoạt chất | Nguồn gốc | Tác dụng và cách dùng |
|---|---|---|
| Triacontanol | Sáp ong, mía, cỏ linh lăng (alfalfa) | Tăng quang hợp. Được xem là an toàn khi dùng cho cây làm thực phẩm. |
| Chitosan | Vỏ tôm, vỏ cua | Kích hoạt hệ miễn dịch của cây và làm thành tế bào dày hơn |
| Tảo bẹ / rong biển | Ascophyllum nodosum | Chứa cytokinin tự nhiên, nhóm hormone có tác dụng ngược với gibberellin. Phun lên lá 1–2 lần mỗi tuần. |
| Silica (SiO₂) | Kali silicat | Làm thành tế bào chắc hơn, nhờ vậy thân to và cứng cáp hơn |
Sản phẩm tảo bẹ thường được bán dưới dạng chất kích thích sinh học (biostimulant). Đây là sản phẩm giúp cây phát triển tốt hơn nhưng không phải phân bón theo nghĩa thông thường.
Ghi chú của người dịch: ở Thái Lan, vườn xoài dùng paclobutrazol rất phổ biến để ép cây ra hoa trái vụ. Cây cần sa của bạn có thể nhiễm chất này qua bình phun hoặc bồn pha dùng chung. Cây cũng có thể nhiễm qua nhân công đi phun thuê cho các vườn cây ăn trái. Nếu khu đất hoặc đất trồng của bạn lấy từ vườn xoài cũ, hãy hỏi xem trước đây đất được xử lý thế nào. Nghiên cứu trên đất vườn xoài cho thấy paclobutrazol phân huỷ chậm. Chu kỳ bán rã của nó (thời gian để lượng chất giảm còn một nửa) vào khoảng 2–3 tháng.
Chỉ phun sản phẩm đã đăng ký với Cục Nông nghiệp Thái Lan (กรมวิชาการเกษตร), và dùng đúng hướng dẫn trên nhãn. Xem thêm những gì được phép phun theo GACP của Thái. GACP là tiêu chuẩn thực hành tốt trong trồng trọt và thu hái dược liệu. Với sản phẩm tảo bẹ, chitosan hay silica, hãy kiểm tra tình trạng pháp lý trước (xem cách kiểm tra một loại phân bón có hợp pháp ở Thái không). Nên đọc thêm bài chứng nhận GACP có đồng nghĩa với không dùng PGR không. Khi người mua hỏi, bạn đưa họ xem phiếu kết quả phân tích của phòng lab (COA).
Hãy đọc thành phần của mọi sản phẩm trong kho. Bỏ ra hết những gì chứa paclobutrazol, daminozide hoặc chlormequat. Dán nhãn “chỉ dùng cho cần sa” lên một bình phun riêng. Như vậy dư lượng từ cây trồng khác không lọt sang cây của bạn.
Danh sách việc cần làm tuần 1–3 ra hoa
Tuần 1 (ngày 1–7 sau khi chuyển 12/12)
- ☐ Kiểm tra khoảng cách đèn. Với đèn LED, dựa vào số đo PPFD (xem cách đo ở dưới). Với đèn HPS, thử bằng tay: để mu bàn tay ngang tầm tán trong 30 giây. Nếu nóng khó chịu thì nâng đèn lên 5–10 cm. Mục đích: ngọn không bị cháy, ánh sáng phủ đều.
- ☐ Bắt đầu uốn cây nhẹ (LST, cách uốn ít gây stress cho cây). Uốn các cành cao nhất xuống nằm ngang. Mục đích: các ngọn cao bằng nhau trước khi cây lớn nhanh nhất.
- ☐ Làm mát buổi sáng nếu làm được: giữ khoảng 18–20 °C trong 2–3 giờ đầu sau khi bật đèn. Mục đích: để thân dài ra chậm hơn (khuyến nghị của hướng dẫn, chưa được thử nghiệm trên cần sa).
- ☐ Tăng ánh sáng xanh dương lên 30–40% nếu đèn LED cho phép. Mục đích: lóng ngắn hơn.
- ☐ Đo PPFD ở tán cây, tức lượng ánh sáng cây dùng được chiếu tới các ngọn. Mức mục tiêu là 600–800 μmol/m²/s. Mục đích: cây đủ sáng mà không bị stress.
- ☐ Chuyển sang dinh dưỡng giai đoạn ra hoa: tăng lân (P) và kali (K), giảm đạm (N). Mục đích: bón theo nhu cầu tạo hoa thay vì nuôi lá.
Tuần 2 (ngày 8–14, cây vươn nhanh nhất)
- ☐ Bẻ mềm cành (supercrop) với các cành nhô lên khỏi tán. Bóp cành đến khi phần ruột mềm ra nhưng vỏ không rách, rồi bẻ gập 90°. Mục đích: mỗi lần bẻ hạ chiều cao được 15–30 cm.
- ☐ Luồn cành vào lưới SCROG (lưới căng ngang để dàn đều tán), nếu bạn dùng lưới. Mục đích: cành phủ kín lưới đều trước khi hết giai đoạn vươn.
- ☐ Nâng đèn kịp với tốc độ cây lớn. Có khi phải nâng 5–10 cm mỗi ngày. Mục đích: ngọn không bao giờ chạm tới đèn.
- ☐ Phun dịch tảo bẹ lên lá (1–2 ml/L). Mục đích: bổ sung cytokinin tự nhiên, chất có tác dụng ngược với gibberellin.
- ☐ Tỉa lá nhẹ: bỏ những lá quạt to che các điểm ra bông. Mục đích: ánh sáng và không khí tới được các bông bên dưới.
- ☐ Kiểm tra VPD (độ thiếu hụt áp suất hơi nước, cho biết không khí hút nước khỏi lá mạnh tới đâu). Giữ VPD ở 1,0–1,4 kPa, độ ẩm 45–55%. Mục đích: cây thoát hơi nước tốt và ít bị nấm mốc khi tán ngày càng dày.
Ghi chú của người dịch: vào mùa mưa ở Thái, độ ẩm ngoài trời thường cao hơn nhiều so với mức 45–55%. Muốn đạt mức đó, phòng cần máy hút ẩm có công suất phù hợp (xem topic chọn công suất đã link ở trên). Hãy phun tảo bẹ sớm sau khi bật đèn để lá kịp khô trước khi tắt đèn. Nếu không hạ được độ ẩm, tuần đó bạn đừng phun lá. Lá ướt trong tán dày dễ làm cây bị thối bông.
Tuần 3 (ngày 15–21, cây vươn chậm lại)
- ☐ Ngừng bẻ mềm cành. Lúc này cành đã cứng dần, bẻ sẽ gãy chứ không gập được nữa.
- ☐ Cố định đèn ở khoảng cách bình thường của giai đoạn ra hoa. Mục đích: ánh sáng ổn định để bông lớn.
- ☐ Đổi phổ đèn: giảm xanh dương, tăng đỏ (620–660 nm). Mục đích: lúc này không cần ánh sáng xanh dương để giữ chiều cao nữa.
- ☐ Đưa nhiệt độ về mức bình thường: ngày 24–26 °C, đêm 20–22 °C. Mục đích: thôi chế độ hãm vươn và tiết kiệm tiền làm mát.
- ☐ Quan sát nhuỵ hoa (pistil), tức những sợi lông trắng trên hoa non. Mục đích: nhuỵ hoa xuất hiện là dấu hiệu giai đoạn vươn sắp kết thúc.
- ☐ Kiểm tra toàn bộ phòng trồng. Tán đã đều chưa? Có cành nào quá sát đèn không? Mục đích: sửa nốt các lỗi còn lại khi vẫn còn kịp.
Điều cần nhớ
Giai đoạn vươn cao chỉ kéo dài 2–3 tuần. Nếu trong thời gian này cây cao quá, sau đó bạn không thể làm cây thấp lại. Vì vậy, những việc quyết định kết quả phải làm xong trước khi chuyển 12/12. Hãy tính trước chiều cao cây lúc chuyển 12/12, và nếu cần bấm ngọn thì làm trước 2–3 tuần. Chuẩn bị dây buộc, lưới, nhiệt kế và chạy thử cài đặt đèn, tất cả xong trước ngày 1.
Nếu bạn đã thử các cài đặt này trong phòng trồng ở Thái, hãy chia sẻ ngay dưới topic này: nhiệt độ, loại đèn và cây vươn cao bao nhiêu. Bạn cũng có thể đặt câu hỏi tại đây.
Tài liệu tham khảo
- Dutch Passion (2022). Cannabis Flowering Stretch Master Guide. https://dutch-passion.blog/cannabis-flowering-stretch-master-guide/
- Royal Queen Seeds (2023). How to Control and Prevent Stretching in Cannabis Plants. https://www.royalqueenseeds.com/us/blog-how-to-control-stretching-reigning-in-cannabis-growth-spurts-n487
- Chilled Tech (2024). Reduce Plant Stretch by Controlling Day/Night Temperatures.
- 420 Fast Buds (2024). PGR Weed — Synthetic PGRs and Their Dangers.
- Alter H, Sade Y, Sood A, Carmeli-Weissberg M, Shaya F, Kamenetsky-Goldstein R, Bernstein N, Spitzer-Rimon B (2024). Inflorescence development in female cannabis plants is mediated by photoperiod and gibberellin. Horticulture Research 11(11): uhae245. https://doi.org/10.1093/hr/uhae245
Bài viết này cung cấp thông tin giáo dục, dành cho việc trồng hợp pháp phục vụ y tế và nông nghiệp. Tại Thái Lan, hoa cần sa là thảo dược được kiểm soát theo Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về thảo dược được kiểm soát (cần sa) B.E. 2568 (theo Phật lịch), có hiệu lực từ ngày 26/6/2025. Quy định cấp Bộ về thảo dược được kiểm soát (Số 2) B.E. 2569, có hiệu lực từ ngày 30/4/2026, siết chặt các tiêu chí cấp phép đối với hoa cần sa. Muốn trồng cần sa, bạn phải có giấy phép theo luật của quốc gia hoặc vùng lãnh thổ nơi mình sinh sống.