รุ่นการผลิต (batch) คือวัตถุดิบปริมาณที่กำหนด ซึ่งผลิตหรือเก็บเกี่ยวในรอบเดียว ภายใต้คำสั่งเดียว จึงคาดได้ว่ามีความสม่ำเสมอ ล็อตคือรุ่นการผลิต หรือส่วนหนึ่งของรุ่นการผลิตที่ระบุได้ชัดเจน ซึ่งมีคุณภาพสม่ำเสมอ แต่ละหน่วยมีหมายเลขที่เชื่อมโยงกับประวัติทั้งหมดของมัน
สองคำนี้ใช้อย่างไร
ในการพูดทั่วไป รุ่นการผลิตกับล็อตมักใช้สลับกัน กฎการผลิตยาของสหรัฐอเมริกา (21 CFR 210.3) แยกความต่างเล็กน้อยไว้ว่า:
- รุ่นการผลิต ผลิตขึ้น “ตามคำสั่งผลิตเดียวในรอบการผลิตเดียวกัน”
- ล็อต คือรุ่นการผลิต หรือ “ส่วนหนึ่งของรุ่นการผลิตที่ระบุไว้เฉพาะ” ที่มีคุณภาพสม่ำเสมอ
ดังนั้นรุ่นการผลิตจากการเก็บเกี่ยวหนึ่งครั้งอาจแบ่งเป็นหลายล็อต เช่น แบ่งตามห้องอบแห้งหรือตามผู้ซื้อ สิ่งสำคัญคือแต่ละหน่วยต้องมีรหัสของตัวเอง และเอกสารต้องตามหน่วยนั้นไปด้วย
ทำไมหมายเลขจึงสำคัญ
กฎข้อเดียวกันนิยามหมายเลขรุ่นการผลิตหรือหมายเลขล็อตว่าเป็นรหัสใดก็ได้ “ที่ใช้ตรวจสอบย้อนกลับประวัติทั้งหมด” ของการผลิต การบรรจุ การเก็บรักษา และการจำหน่ายวัตถุดิบนั้น ในฟาร์มกัญชา ประวัตินี้เริ่มจากต้นแม่พันธุ์และปัจจัยการผลิตที่ใช้ ไปจนถึงวันเก็บเกี่ยว ห้องอบแห้ง และผลแล็บ
รายงานผลแล็บ (ใบรับรองผลการวิเคราะห์, COA) ใช้ได้เฉพาะกับรุ่นการผลิตที่ระบุไว้เท่านั้น ถ้าหมายเลขล็อตบนใบรับรองไม่ตรงกับฉลาก ผู้ซื้อก็เชื่อผลนั้นไม่ได้
ในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ฟาร์มที่ได้รับการรับรองตาม GACP (หลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการเพาะปลูกและเก็บเกี่ยว) จัดบันทึกโดยยึดรุ่นการผลิตเป็นหลัก เพราะมาตรฐานกำหนดให้ตรวจสอบย้อนกลับแต่ละรุ่นการผลิตไปถึงแหล่งที่มาได้ สำหรับการส่งออก ให้ใช้หมายเลขล็อตเดียวกันทุกตัวอักษรบนรายงานผลตรวจ ใบรายการบรรจุ และบนถุงสินค้าเอง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ผสมล็อตหลังตรวจแล้ว การผสมสองล็อตที่ตรวจแล้วเท่ากับสร้างล็อตใหม่ที่ยังไม่ได้ตรวจ
- ใช้รหัสที่มีคนเข้าใจอยู่คนเดียว ใช้รูปแบบที่ตายตัว เช่น ฟาร์ม ห้อง วันเก็บเกี่ยว และลำดับที่
- บันทึกปัจจัยการผลิตโดยไม่มีหมายเลขล็อต ถ้าผลผลิตตรวจไม่ผ่าน คุณต้องรู้ล็อตของปุ๋ยหรือสารกำจัดศัตรูพืชที่แน่นอนเพื่อหาสาเหตุ
เลือกรูปแบบรหัสล็อตหนึ่งแบบภายในสัปดาห์นี้ และเขียนลงบนทุกถุง ทุกโหล และทุกบันทึกของการเก็บเกี่ยวครั้งถัดไป
คำที่เกี่ยวข้อง
บันทึกการผลิตแต่ละรุ่น (batch record) · การตรวจสอบย้อนกลับ (traceability) · ใบรับรองผลการวิเคราะห์ (COA) · GACP · GMP · การทดสอบความสม่ำเสมอ
อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis
- จากฟาร์มไทยสู่ตลาดต่างประเทศที่มีการกำกับ: มาตรฐาน การปล่อยผลิตภัณฑ์ และใบอนุญาต (ตอนที่ 1)
- หลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการเพาะปลูกและเก็บเกี่ยวสำหรับกัญชา: บันทึก พื้นที่ฟาร์ม พืช และการอบแห้ง (ตอนที่ 1)
- การแก้ปัญหาสารกำจัดศัตรูพืชและสารปนเปื้อน: เมื่อรุ่นการผลิตกู้คืนไม่ได้