การตากแห้งคือขั้นตอนหลังเก็บเกี่ยวที่น้ำส่วนใหญ่ออกจากช่อดอกที่ตัดแล้ว จนแห้งพอจะเก็บรักษาได้โดยไม่ขึ้นรา ขั้นตอนนี้มาก่อนการบ่ม และวิธีทำเป็นตัวกำหนดกลิ่นสุดท้ายและความปลอดภัยของผลผลิตเป็นส่วนใหญ่
ระหว่างการตากแห้งเกิดอะไรขึ้น
ช่อดอกสดส่วนใหญ่เป็นน้ำ ในงานวิจัยกัญชงปี 2568 ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Plants ช่อดอกที่เพิ่งเก็บเกี่ยวมีความชื้นประมาณ 77% การผึ่งลมที่ 25 °C ใช้เวลาประมาณหนึ่งสัปดาห์จึงถึงระดับที่ปลอดภัย การอบแห้งด้วยลมร้อน 75 °C ทำให้แห้งถึง 6% ในแปดชั่วโมง และยังลดจำนวนยีสต์และราด้วย
นี่คือการแลกเปลี่ยน การทำให้แห้งเร็วลดความเสี่ยงเรื่องรา ขณะที่ผู้ปลูกกังวลว่าความร้อนไล่สารให้กลิ่น (เทอร์ปีน) ออกไป การทำให้แห้งช้าทำให้ช่อดอกเปียกอยู่นานขึ้น ในงานวิจัยกัญชาทางการแพทย์ปี 2567 ช่อดอกที่ตากแห้งด้วยวิธีดั้งเดิมมีรา Alternaria ขึ้นหนาแน่น และมี Botrytis เล็กน้อย งานวิจัยเดียวกันพบว่าเคโมวาร์ต่างกันอาจต้องการสภาวะการตากแห้งต่างกัน
รู้ได้อย่างไรว่าแห้งแล้ว
ก้านที่หักดังแทนที่จะงอเป็นสัญญาณที่ใช้กันทั่วไป แต่ไม่ใช่การวัด ค่าวอเตอร์แอกทิวิตี้ (aw) คือการวัด มาตรฐานของสหรัฐฯ ASTM D8197 กำหนดช่วงสำหรับการเก็บรักษาช่อดอกกัญชาแห้งไว้ที่ 0.55 ถึง 0.65
ในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
อากาศในฤดูฝนชื้นมากเกือบทั้งวัน โรงเรือนเปิดจึงอาจไม่มีวันทำให้ช่อดอกแห้งพอ ผู้ปลูกส่วนใหญ่ที่นี่ตากแห้งในห้องปิดที่มีเครื่องปรับอากาศ เครื่องลดความชื้น หรือทั้งสองอย่าง ตรวจให้แน่ใจว่าอุปกรณ์ดึงน้ำออกได้เร็วเท่ากับที่ผลผลิตปล่อยน้ำออกมา
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- อัดห้องแน่นเกินไป อากาศต้องไหลผ่านระหว่างกิ่ง ไม่อย่างนั้นจะเกิดโพรงชื้นในช่อดอกที่แน่น
- ใช้ความร้อนเพื่อประหยัดเวลา พัดลมที่จ่อช่อดอกตรง ๆ หรือห้องที่ร้อน ทำให้ผิวนอกแห้งก่อนและกักน้ำไว้ข้างใน
- ตัดสินด้วยการสัมผัสอย่างเดียว วัดค่าวอเตอร์แอกทิวิตี้หรือความชื้นในโหลก่อนนำช่อดอกเข้าเก็บ
ก่อนการเก็บเกี่ยวครั้งหน้า ให้เดินระบบห้องตากแห้งเปล่า ๆ 24 ชั่วโมง และบันทึกอุณหภูมิกับความชื้น
คำที่เกี่ยวข้อง
การบ่ม · ค่าวอเตอร์แอกทิวิตี้ (aw) · ปริมาณความชื้น · ความชื้นสัมพัทธ์ (RH) · เทอร์ปีน · การเล็มดอก · โรคเน่าช่อดอก
อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis
- การตากแห้งกัญชาโดยไม่ทำลายผลผลิต: ค่าวอเตอร์แอกทิวิตี้ และผิวแห้งแต่ในชื้น (ตอนที่ 1)
- การตากแห้งกัญชาเมื่ออากาศชื้น 85–95%: ห้าระบบที่ใช้ในไทย
- การเก็บเกี่ยว การตากแห้ง และการบ่มกัญชาในความร้อนและความชื้นของไทย
แหล่งอ้างอิง
- Baek Y., Grab H., Chen C. (2025). Postharvest drying and curing affect cannabinoid contents and microbial levels in industrial hemp. Plants 14(3): 414
- Birenboim M. et al. (2024). In pursuit of optimal quality: cultivar-specific drying approaches for medicinal cannabis. Plants 13(7): 1049
- ASTM D8197, Standard Specification for Maintaining Acceptable Water Activity (aw) Range (0.55 to 0.65) for Dry Cannabis Flower (scope)