พลาสติกกัญชงคืออะไร? วัสดุคอมโพสิตและพลาสติกชีวภาพที่ใช้วัตถุดิบจากกัญชง

พลาสติกกัญชงเป็นชื่อเรียกกว้าง ๆ ของพลาสติกที่มีวัตถุดิบจากกัญชงผสมอยู่ เช่น เส้นใย แกนลำต้นที่บดแล้ว (hurd) หรือสารสกัดจากกัญชง โดยผสมเข้ากับพอลิเมอร์ ในวัสดุคอมโพสิตเหล่านี้ กัญชงทำหน้าที่เป็นสารตัวเติมหรือตัวเสริมแรงภายในเนื้อพลาสติกหลัก (matrix)

กัญชงเข้าไปอยู่ในพลาสติกได้อย่างไร

  • เป็นตัวเสริมแรง เส้นใยเปลือก (bast fiber) ช่วยเพิ่มความแข็งแรง ในการทดสอบปี 2568 พอลิเอทิลีนล้วนมีความต้านแรงดึง 24.64 MPa ขณะที่คอมโพสิตเส้นใยกัญชงได้ 31.41–33.36 MPa
  • เป็นสารตัวเติม แกนลำต้นที่บดแล้วใช้แทนพอลิเมอร์บางส่วน
  • เป็นสารเติมแต่ง สารสกัด เช่น น้ำมันหอมระเหยกัญชง ช่วยเพิ่มคุณสมบัติให้ฟิล์มบรรจุภัณฑ์ได้

เนื้อพลาสติกหลักอาจเป็นพลาสติกทั่วไป หรือพลาสติกชีวภาพ เช่น PLA (พอลิแล็กติกแอซิด) ซึ่งผลิตจากน้ำตาลในพืช

งานวิจัยพบอะไร

  • แกนลำต้นเป็นสารตัวเติม การศึกษาปี 2569 นำแกนลำต้นกัญชงไปผ่านความร้อน (torrefaction) ที่ 220, 260 และ 300 °C ก่อนเติมลงใน PLA 2.5–5% อุณหภูมิที่สูงขึ้นทำให้สารตัวเติมผสมเข้ากันและยึดเกาะได้ดีขึ้น สารตัวเติมที่ผ่าน 300 °C ให้ผลดีขึ้นมากที่สุดด้านความแข็งตึง ความแข็งแรง ความแข็งผิว และความทนการสึกหรอ คอมโพสิตทุกสูตรยืดตัวได้น้อยลง
  • น้ำมันหอมระเหยในบรรจุภัณฑ์ การศึกษาปี 2569 เติมน้ำมันหอมระเหยกัญชงลงในฟิล์ม PLA 1–10% โดยน้ำหนัก แล้วทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและต้านแบคทีเรียสำหรับบรรจุภัณฑ์อาหาร

คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่า ผลิตภัณฑ์จากกัญชงถูกใช้แทนพลาสติกในภาคต่าง ๆ เช่น การผลิตรถยนต์ ระบบราง และอากาศยาน

สิ่งที่ฉลากไม่ได้บอก

ผลิตภัณฑ์ที่เรียกว่า “พลาสติกกัญชง” อาจมีกัญชงอยู่เพียงส่วนน้อย การย่อยสลายได้ทางชีวภาพหรือไม่ขึ้นกับเนื้อพลาสติกหลัก ไม่ได้ขึ้นกับกัญชง คอมโพสิตที่ใช้ PLA มีพฤติกรรมต่างจากคอมโพสิตที่ใช้พอลิโพรพิลีน

ในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

เส้นใยและแกนลำต้นเป็นผลพลอยได้จากกัญชงที่ปลูกเพื่อเอาเมล็ดหรือเส้นใย การขายให้ผู้ผลิตคอมโพสิตช่วยเพิ่มมูลค่าให้ผลผลิตกัญชงได้ ผู้ซื้อกลุ่มนี้มักต้องการปริมาณที่สม่ำเสมอและคุณภาพที่คงที่ จึงควรคุยกับผู้ซื้อก่อนปลูก

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • เรียกคอมโพสิตกัญชงทุกชนิดว่า “ย่อยสลายได้ทางชีวภาพ” ให้ถามว่าเนื้อพลาสติกหลักคืออะไร
  • คิดเอาเองว่ามีกัญชงในสัดส่วนสูง ให้ขอตัวเลขเปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนัก
  • มองข้ามความชื้น เส้นใยพืชดูดน้ำ ให้เก็บเส้นใยและแกนลำต้นไว้ในที่แห้ง

หากต้องการขายเส้นใยหรือแกนลำต้นกัญชงให้ผู้ผลิตคอมโพสิต ให้ขอข้อกำหนดเรื่องความยาวเส้นใย ความชื้น และความสะอาดจากผู้ซื้อก่อน

คำที่เกี่ยวข้อง

แกนลำต้น (hurd/shive) กัญชง · เส้นใยเปลือก (bast fibre) · การลอกเปลือก (decortication) · เฮมพ์ครีต · ผ้ากัญชง · กัญชง · ไบโอชาร์

อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis

แหล่งอ้างอิง