Phần lớn người trồng cho cần sa ra hoa với 12 giờ sáng và 12 giờ tối mỗi ngày. Một nghiên cứu năm 2024 ở Canada đã thử chiếu sáng 13 giờ cho hai giống có hàm lượng THC cao. Sản lượng hoa của hai giống tăng lần lượt 1,35 và 1,50 lần. Phần này giải thích nghiên cứu đó, cách tính độ dài ngày cây thực sự nhận được ở Thái Lan, và cách giữ giai đoạn tối thật sự tối.
Giờ chiếu sáng thêm chỉ làm tổng lượng ánh sáng cây nhận được tăng khoảng 8%. Sản lượng lại tăng gấp bốn tới sáu lần con số đó. Vì vậy kết quả này không đơn giản là “ánh sáng nhiều hơn thì hoa nhiều hơn”.
Ở Thái Lan, giờ thêm này giúp tiết kiệm tiền trong một số tháng nhưng lại tốn thêm tiền trong những tháng khác. Từ khoảng tháng 4 tới tháng 8, độ dài ngày tự nhiên đã trên 12 giờ. Vào tháng 6 ở miền Bắc, từ lúc mặt trời mọc tới lúc lặn dài khoảng 13 giờ 20 phút.
Trong những tháng này, nhà kính che tối (light deprivation) chạy 13 giờ sẽ đóng bạt ít thời gian hơn so với chạy 12 giờ. Đây là loại nhà kính có tấm bạt kéo phủ lên cây để rút ngắn ngày.
Từ khoảng tháng 11 tới tháng 2, độ dài ngày ở miền Bắc giảm còn khoảng 11 giờ. Lúc đó, muốn đủ 13 giờ thì phải bật thêm đèn, nên đây trở thành lựa chọn tốn kém hơn. Phần 2 nói về ba việc. Thứ nhất là cách thử chiếu sáng 13 giờ ngay tại farm của bạn. Thứ hai là chi phí phải chịu nếu thử không thành công. Thứ ba là một thí nghiệm năm 2025 thay hai giờ chiếu sáng cuối ngày bằng ánh sáng đỏ xa (far-red).
1. Nghiên cứu năm 2024 đã làm gì và tìm ra gì
Thí nghiệm do một nhóm nghiên cứu ở Đại học Guelph (Canada) thực hiện. Họ trồng cây trong buồng sinh trưởng (growth chamber), tức một tủ kín điều khiển hoàn toàn ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm. Họ chỉ thay đổi quang kỳ (photoperiod), tức số giờ chiếu sáng trong mỗi 24 giờ.
- So sánh 12 giờ sáng với 13 giờ sáng trong giai đoạn ra hoa.
- Cường độ ánh sáng ở ngọn cây của cả hai nhóm đều khoảng 540 µmol m⁻² s⁻¹. Con số này gọi là PPFD. Nó cho biết mỗi giây có bao nhiêu ánh sáng dùng được cho quang hợp chiếu xuống một mét vuông.
- Tổng ánh sáng trong ngày tăng khoảng 8%. Cộng dồn cường độ ánh sáng của cả ngày sẽ ra DLI (tổng lượng ánh sáng trong ngày), tức tổng ánh sáng cây dùng được trên mỗi mét vuông mỗi ngày. DLI là 23,8 mol m⁻² d⁻¹ với 12 giờ và 25,7 mol m⁻² d⁻¹ với 13 giờ.
Kết quả nằm trong bảng dưới đây. “Hoa” ở đây là cụm hoa (inflorescence), tức chùm hoa (bud) được thu hoạch. “Tổng THC” gồm cả THC và THCA. THCA là dạng axit có trong hoa tươi, gặp nhiệt sẽ chuyển thành THC.
| Giống | Sản lượng hoa ở 13 giờ so với 12 giờ | Nồng độ tổng THC (% khối lượng khô) | Thời điểm bắt đầu ra hoa ở 13 giờ |
|---|---|---|---|
| ‘Incredible Milk’ | ×1,35 | +9% (sản lượng THC mỗi cây tăng ít nhất 38%, chủ yếu do cây tạo nhiều sinh khối hơn) | muộn khoảng 1,5 ngày |
| ‘Gorilla Glue’ | ×1,50 | không đổi | không bị chậm |
Vì sao kết quả này quan trọng. Ánh sáng chỉ tăng 8% nhưng cây cho thêm 35–50% hoa. Như vậy, giờ thêm không chỉ cung cấp thêm ánh sáng. Nó còn thay đổi cách cây chia phần chất khô làm ra cho từng bộ phận.
Chính nhóm nghiên cứu cũng cảnh báo. Mức tăng lớn như vậy được tính trên từng cây. Trong phòng trồng thương mại, mức tăng có thể thấp hơn vì cây đứng sát nhau và phải tranh nhau chỗ, tranh nhau ánh sáng. Các nhà nghiên cứu khuyên không nên lấy mức tăng trên mỗi cây để suy ra mức tăng trên mỗi mét vuông. Thí nghiệm trồng thưa cho mỗi cây tăng 50% không có nghĩa là phòng trồng kín cây cũng tăng 50%.
Việc cần làm: trước khi thử bất cứ điều gì, hãy đo PPFD ở mặt tán cây bằng máy đo PAR (máy đo phần ánh sáng cây dùng được). Bạn cần con số này để tính DLI của từng nhóm thử (Phần 2, mục 1).
2. Quang kỳ và độ dài ngày tới hạn: cây phản ứng với điều gì
Phần lớn cần sa trồng từ hạt thường (regular) hoặc hạt cái (feminized) là cây quang kỳ. Khi ngày còn dài, cây tiếp tục ra lá và thân. Khi thời gian chiếu sáng mỗi ngày đủ ngắn, cây bắt đầu ra hoa. Khi trồng trong nhà, người trồng cho cây ra hoa bằng cách chuyển hẹn giờ sang lịch ra hoa. Bước chuyển này thường gọi là “flip” (xem topic về giai đoạn sinh trưởng và khi nào nên flip).
Mỗi giống (cultivar, tức giống đã được lai tạo và đặt tên) có một mức chiếu sáng dài nhất mà cây vẫn ra hoa ổn định. Giới hạn này gọi là quang kỳ tới hạn, hay độ dài ngày tới hạn, và mỗi giống mỗi khác. Nếu chiếu sáng lâu hơn giới hạn này, cây có thể ra hoa muộn, ra hoa không đều hoặc không ra hoa.
Năm 2023, cũng nhóm nghiên cứu ở Guelph đã công bố một thí nghiệm đo giới hạn này. Họ trồng mười giống THC cao với thời gian chiếu sáng từ 12 tới 15 giờ:
- Cả mười giống đều bắt đầu ra hoa khi chiếu sáng không quá 14 giờ.
- Ở 14 giờ, cây ra hoa muộn từ 0 tới khoảng 4 ngày, tuỳ giống.
- Ở 15 giờ, bốn trong mười giống hoàn toàn không ra hoa.
- Ở một số giống, các chỉ số đo lúc thu hoạch đạt cao nhất trong khoảng 12,6–13 giờ. Cây chỉ được thu hoạch sau 3–4 tuần, nên các con số này chưa phải sản lượng thương mại cuối cùng.
Các giống phổ biến trong khu vực chưa được thử theo cách này. Trong đó có các dòng vùng xích đạo, các giống bản địa Đông Nam Á (landrace) (giống địa phương lâu đời) và các dòng kiểu Haze.
Việc cần làm: nếu muốn thử chiếu sáng dài hơn, hãy dừng ở 13 giờ. Đừng dựa vào các con số trên để thử 14 hay 15 giờ. Giới hạn an toàn khác nhau tuỳ giống, và chưa ai biết giới hạn của giống bạn đang trồng.
3. Tính độ dài ngày mà cây thực sự nhận được
Ghi chú của người dịch: mục này được thêm vào cho người trồng ở Thái Lan và Đông Nam Á. Nghiên cứu năm 2024 làm trong buồng kín nên không đề cập tới độ dài ngày tự nhiên.
Ở Thái Lan, độ dài ngày thay đổi trong năm ít hơn nhiều so với các nước ôn đới, nhưng vẫn có thay đổi. Bảng dưới đây ghi thời gian gần đúng từ lúc mặt trời mọc tới lúc lặn.
| Vùng | Vĩ độ | Ngày ngắn nhất (khoảng tháng 12) | Ngày dài nhất (khoảng tháng 6) |
|---|---|---|---|
| Miền Bắc (Chiang Mai, Chiang Rai) | khoảng 18–20° Bắc | khoảng 11 giờ | khoảng 13 giờ 20 phút |
| Miền Trung | giữa miền Bắc và miền Nam | giữa miền Bắc và miền Nam | giữa miền Bắc và miền Nam |
| Miền Nam | khoảng 7–8° Bắc | khoảng 11 giờ 40 phút | khoảng 12 giờ 35 phút |
Cây còn phản ứng với ánh sáng mờ trước lúc mặt trời mọc và sau lúc mặt trời lặn. Khoảng thời gian này gọi là chạng vạng dân dụng (civil twilight). Nó làm mỗi ngày dài thêm khoảng 40–50 phút. Vì vậy, vào tháng 6 ở miền Bắc Thái Lan, cây cảm nhận một ngày dài khoảng 14 giờ chứ không phải 13 giờ 20 phút.
Cách tính cho vị trí của bạn:
- Tìm vĩ độ và kinh độ chính xác của bạn, ví dụ bằng ứng dụng bản đồ trên điện thoại.
- Mở một trang tính giờ mặt trời mọc và lặn có ghi cả giờ chạng vạng dân dụng, ví dụ timeanddate.com: https://www.timeanddate.com/sun/ (tìm theo tên thị trấn của bạn). Công cụ của NOAA (Cơ quan Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ) chỉ ghi giờ mọc và lặn, không có giờ chạng vạng dân dụng.
- Với mỗi tuần trong giai đoạn ra hoa dự kiến, ghi lại giờ bắt đầu chạng vạng sáng (civil dawn) và giờ kết thúc chạng vạng tối (civil dusk). Đừng chỉ ghi giờ mọc và lặn.
- Độ dài ngày mà cây cảm nhận là khoảng thời gian từ lúc bắt đầu chạng vạng sáng tới lúc kết thúc chạng vạng tối.
- So con số đó với mục tiêu của bạn (12 hay 13 giờ) và với khoảng 12–14 giờ ở mục 2.
Việc này giúp bạn biết ba điều. Bạn biết bạt che tối phải đóng bao lâu và cần bao nhiêu giờ đèn bổ sung. Bạn cũng biết cây trồng ngoài trời có dễ ra hoa sớm hay không.
Việc cần làm: lập một bảng cho vị trí của bạn, mỗi tuần trong năm là một dòng. Mỗi dòng ghi giờ bắt đầu chạng vạng sáng, giờ kết thúc chạng vạng tối và độ dài ngày. Lưu bảng này cùng sổ ghi chép vụ trồng.
4. Vì sao giai đoạn tối phải tối hoàn toàn: phytochrome và ánh sáng lọt
Cây nhận biết lúc hết ngày nhờ phytochrome, một chất cảm biến ánh sáng trong lá. Chất này đọc được ánh sáng đỏ và đỏ xa. Khi ánh sáng tắt vào cuối ngày, phytochrome chuyển trạng thái và cây ghi nhận đêm đã bắt đầu.
Sau đó cây đếm xem đêm kéo dài bao lâu. Cần sa là cây ngày ngắn. Với loại cây này, một đêm dài liền mạch là tín hiệu chính để ra hoa.
Ánh sáng lọt vào giữa đêm có thể chia một đêm dài thành hai đêm ngắn. Ở các giống nhạy cảm, ngay cả ánh sáng rất mờ để suốt đêm cũng từng làm chậm ra hoa. Hậu quả thường gặp là cây ra hoa muộn hoặc không đều.
Cách tìm chỗ lọt sáng trong phòng trồng hoặc lều trồng trong nhà:
- Khi đèn tắt, vào bên trong, đóng cửa lại và chờ 5–10 phút cho mắt quen với bóng tối.
- Kiểm tra mép cửa, khoá kéo của lều, cửa hút và xả gió, các mối nối ống gió, lỗ luồn dây điện hoặc đường ống.
- Tìm các đèn báo nhỏ trên bộ điều khiển, máy hút ẩm, máy lạnh, bộ hẹn giờ và ổ cắm kéo dài.
- Bịt khe hở bằng băng dính đen, băng dính bạc hoặc vải che sáng. Dán băng dính đen lên các đèn báo.
- Không bịt kín cửa hút gió. Hãy lắp ống gió có khúc cong hoặc chụp chắn sáng để gió đi qua được mà ánh sáng thì không.
Cách tìm chỗ lọt sáng trong nhà kính che tối:
- Kiểm tra bạt lúc chạng vạng tối và lúc rạng sáng. Vào những lúc này, bạt phải chặn được ánh sáng mờ của chạng vạng.
- Kiểm tra chỗ các tấm bạt chồng lên nhau, mép bạt dọc tường và khe hở sát mặt đất.
- Để ý ánh sáng bên ngoài vào ban đêm, như đèn đường, đèn an ninh nhà hàng xóm hoặc đèn xe trên con đường gần đó.
Ghi chú của người dịch: ở nhiều nơi tại Thái Lan và Đông Nam Á, mất điện là chuyện thường gặp. Mất điện trong giai đoạn tối không làm gián đoạn đêm của cây. Rủi ro nằm ở thiết bị dự phòng. Nếu bạn dùng máy phát điện hoặc đèn khẩn cấp, hãy chắc chắn không có gì phát sáng trong phòng ra hoa vào giờ tối.
Ghi chú của người dịch: cố gắng không vào phòng ra hoa trong giai đoạn tối. Nếu buộc phải vào, hãy vào thật nhanh và dùng ánh sáng mờ nhất có thể. Đừng mặc định đèn làm việc màu xanh lá là an toàn, vì điều này chưa được chứng minh với cần sa.
Việc cần làm: kiểm tra phòng trong bóng tối trước mỗi lần flip. Kiểm tra lại sau mỗi lần sửa phòng, bạt che hoặc đường ống gió. Chỗ lọt sáng phát hiện trước khi flip chỉ cần một cuộn băng dính là xử lý xong. Nếu phát hiện sau khi cây đã bắt đầu ra hoa, chỗ lọt đó có thể đã làm chậm quá trình ra hoa.
5. Chiếu sáng 13 giờ ở Thái Lan có ý nghĩa gì, theo từng tháng
Ghi chú của người dịch: mục này được thêm vào cho Thái Lan và Đông Nam Á. Nghiên cứu không viết cho khu vực này và không đề cập tới nó. Các lời khuyên dưới đây là suy luận riêng của ban biên tập, dựa trên số liệu độ dài ngày ở mục 3.
Trong phòng trồng kín, 12/12 chỉ là một cài đặt trên bộ hẹn giờ. Độ dài ngày bên ngoài không ảnh hưởng gì, nên chọn 12 hay 13 giờ chỉ là chỉnh lại hẹn giờ. Ở Thái Lan, lựa chọn này quan trọng nhất ở hai nơi là nhà kính che tối và trồng ngoài trời.
Khoảng tháng 4 tới tháng 8
Trong những tháng này, độ dài ngày tự nhiên cộng thời gian chạng vạng đã trên 13 giờ ở miền Bắc và gần 13 giờ ở miền Nam. Với quang kỳ 13 giờ, bạt che tối đóng ít hơn khoảng một giờ mỗi ngày so với 12 giờ. Bạt đóng sẽ giữ nhiệt và hơi ẩm lại bên dưới. Vì vậy, mỗi giờ bạt được mở là bớt một giờ nhiệt và ẩm tích tụ dưới bạt.
Hãy lên giờ đóng mở bạt theo độ dài ngày mà cây cảm nhận (mục 3), không theo giờ mặt trời mọc và lặn. Bạt còn phải chặn được ánh sáng mờ lúc chạng vạng tối và rạng sáng.
Ghi chú của người dịch: những tháng này gồm giai đoạn nóng nhất trong năm và đầu mùa mưa. Không khí ẩm bị giữ dưới bạt làm tăng nguy cơ botrytis (mốc xám) trên những bông hoa đặc. Hãy ghi lại nhiệt độ và độ ẩm dưới bạt để biết đóng bạt ít đi một giờ tạo ra khác biệt bao nhiêu.
Khoảng tháng 11 tới tháng 2
Độ dài ngày tự nhiên dưới 12 giờ ở khắp Thái Lan. Ở miền Bắc, ngày dài khoảng 11 giờ tới 11 giờ 40 phút. Ở miền Nam, ngày dài khoảng 11 giờ 40 phút tới 11 giờ 55 phút. Vì vậy, muốn có quang kỳ 13 giờ, bạn phải chiếu đèn bổ sung khoảng 1,5–2 giờ mỗi ngày ở miền Bắc và khoảng 1–1,5 giờ mỗi ngày ở miền Nam.
Trong nghiên cứu, giờ chiếu thêm có cường độ ánh sáng đầy đủ. Muốn làm giống vậy, mỗi đèn phải chạy hết công suất thêm 1,5–2 giờ. Một đèn 600 W sẽ tốn thêm khoảng 0,9–1,2 kWh mỗi ngày, chưa tính điện làm mát thêm. Trong những tháng này, 13 giờ là lựa chọn khó hơn và tốn kém hơn, không phải dễ hơn.
Việc cần làm: lấy 0,9–1,2 kWh nhân với số đèn 600 W. Sau đó nhân tiếp với số ngày ra hoa và giá mỗi kWh trên hoá đơn tiền điện của bạn. Kết quả là chi phí chiếu sáng tăng thêm, để bạn đem so với mức tăng sản lượng dự kiến (Phần 2, mục 2).
Tháng 3 và tháng 9–10
Đây là những tháng chuyển mùa, khi độ dài ngày gần 12 giờ.
Phòng trồng kín trong nhà
Ghi chú của người dịch: nhiệt độ ngoài trời ở Thái Lan thường lên tới 30–35 °C. Trong phòng kín, giờ chiếu sáng thứ 13 làm mỗi ngày có thêm một giờ đèn tỏa nhiệt. Nhiều người trồng cho đèn sáng vào ban đêm, lúc không khí bên ngoài mát hơn và máy lạnh chạy nhẹ hơn. Về công suất làm mát, xem chọn công suất máy lạnh và máy hút ẩm cho phòng ra hoa ở Thái Lan.
Trồng ngoài trời và bán ngoài trời
Trong phần lớn thời gian trong năm, độ dài ngày tự nhiên ở đây bằng hoặc thấp hơn mức khiến nhiều giống THC cao bắt đầu ra hoa. Vì vậy, cây quang kỳ trồng ngoài trời có thể ra hoa sớm (xem vì sao cây quang kỳ ra hoa khi mới sáu tuần ở miền Nam Thái Lan). Ngày xuống giống có thể góp phần quyết định cây ra hoa với độ dài ngày thực tế là 12 hay 13 giờ.
Đổi ngày xuống giống không tốn đồng nào, nhưng đây mới chỉ là suy luận. Chưa có nghiên cứu ngoài đồng nào kiểm chứng điều này.
Việc cần làm: với mỗi vụ trồng ngoài trời, ghi lại vĩ độ, ngày xuống giống và ngày thấy những bông hoa đầu tiên. Sau hai hoặc ba vụ, sổ ghi này sẽ cho bạn biết xuống giống vào tháng nào thì cây ra hoa với độ dài ngày bạn muốn.
6. Những điều nghiên cứu chưa chứng minh
- Chỉ có hai giống được thử. Cả hai đều phản ứng tốt, đây là dấu hiệu đáng mừng. Nhưng chỉ hai giống thì chưa thể cho biết giống của bạn sẽ phản ứng thế nào.
- Nghiên cứu chỉ thử một mức, không thử cả một dải. Nghiên cứu chỉ so 12 giờ với 13 giờ. Đừng suy rộng kết quả cho 14 giờ hoặc lâu hơn (mục 2).
- Chưa thử ở quy mô phòng trồng thương mại. Chính các nhà nghiên cứu cũng nói vậy.
- Không đo terpene. Nghiên cứu chỉ đo cannabinoid. Terpene là các hợp chất tạo mùi thơm cho cần sa.
- Chưa có ai làm lại nghiên cứu này ở vùng nhiệt đới. Thí nghiệm được làm trong buồng sinh trưởng, không phải trong một phòng nóng ẩm. Một nghiên cứu năm 2025 của Đại học Wageningen (Hà Lan) cho thấy nhiệt độ không khí cao làm giảm nồng độ cannabinoid (nói ở Phần 2). Chưa ai biết mức tăng nhờ chiếu 13 giờ có giữ được trong một phòng không có máy lạnh ở Thái Lan hay không.
Việc cần làm: hãy coi 13 giờ là một thử nghiệm trong một phòng hoặc một lều, không phải tiêu chuẩn mới cho cả farm. Phần 2 đưa ra các nguyên tắc để thử nghiệm cho công bằng.
Nếu đã đo độ dài ngày mà cây cảm nhận ở chỗ mình, bạn hãy đăng vĩ độ, tháng đo và con số đó ngay dưới topic này. Người trồng khác có thể dùng các số liệu này để lên giờ che tối và chiếu đèn.
Lưu ý pháp lý
Bài viết này cung cấp thông tin kỹ thuật về trồng trọt cho những người đọc hoạt động hợp pháp tại nơi mình sống. Mỗi quốc gia quản lý việc trồng cần sa theo cách riêng. Tại Thái Lan, hoa cần sa (ช่อดอกกัญชา) là thảo dược được kiểm soát theo Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về Thảo dược được kiểm soát (Cần sa) B.E. 2568 (năm Phật lịch 2568, tức năm 2025), có hiệu lực từ ngày 26/6/2025. Nghiên cứu, xuất khẩu, mua bán và chế biến hoa cần sa đều phải có giấy phép.
Quy định cấp Bộ về Thảo dược được kiểm soát (Số 2) B.E. 2569 có hiệu lực từ ngày 30/4/2026 và siết chặt tiêu chí cấp phép đối với hoa cần sa. Nội dung trong bài không phải là tư vấn pháp lý.
Tài liệu tham khảo
- Ahrens A., Llewellyn D., Zheng Y. (2024). Longer Photoperiod Substantially Increases Indoor-Grown Cannabis’ Yield and Quality: A Study of Two High-THC Cultivars Grown under 12 h vs. 13 h Days. Plants 13(3):433. Đại học Guelph, Canada. https://www.mdpi.com/2223-7747/13/3/433
- Ahrens A., Llewellyn D., Zheng Y. (2023). Plants 12(14):2605. https://doi.org/10.3390/plants12142605
- Holweg et al. (2025). Environmental and Experimental Botany 230:106085. Redirecting
Xem tiếp Phần 2: Thử lịch ra hoa 13 giờ ngay tại farm của bạn và thí nghiệm ánh sáng đỏ xa năm 2025 (Phần 2/2)