Topic này giới thiệu về sản xuất cần sa có chứng nhận để xuất khẩu. Bài đi qua bốn nội dung:
- GACP đòi hỏi gì ở một farm
- GMP bắt đầu từ khâu nào
- EU-GMP yêu cầu thêm gì so với GMP
- cơ quan quản lý ở nước nhập khẩu kiểm tra gì trước khi cho lô hàng xuất đi
Ba tiêu chuẩn, nói cho dễ hiểu
GACP (Thực hành tốt trồng trọt và thu hái – Good Agricultural and Collection Practice) là bộ quy định về cách trồng, thu hoạch và sấy khô cây dược liệu. Bộ quy định này áp dụng tại farm. Mục tiêu là lô nào cũng sạch và truy xuất được nguồn gốc.
GMP (Thực hành tốt sản xuất – Good Manufacturing Practice) là bộ quy định cho các công đoạn sau khi cây rời farm. Đó là chế biến, đóng gói và cho xuất xưởng nguyên liệu cây dưới dạng thành phẩm. GMP áp dụng tại cơ sở chế biến, không áp dụng ngoài ruộng.
EU-GMP là GMP theo phiên bản của Liên minh châu Âu (EU). Topic EU-GMP và PIC/S GMP so sánh EU-GMP với các bộ hướng dẫn GMP khác. Topic này cũng cho bạn xem một giấy chứng nhận thật trông như thế nào.
Nói chung, GACP dừng ở điểm cây đã sấy khô được đưa vào chế biến thành sản phẩm để bán. Từ điểm đó trở đi, GMP được áp dụng. Với hoa cần sa, ranh giới này nằm chính xác ở đâu là do quy định của nước nhập khẩu quyết định. Ở EU, khâu sấy và các khâu sau đó thường thuộc phạm vi GMP.
Thanh tra viên ở các nước và các vùng không phải lúc nào cũng có cùng cách hiểu. Năm 2026, cơ quan y tế của bang Hesse (Đức) yêu cầu việc sấy và cắt tỉa ngay tại nơi thu hoạch cũng phải đạt GMP. Vì vậy, bạn nên hỏi rõ người mua về quy định áp dụng trước khi xây phòng sấy. Topic về hoạt chất dược (active pharmaceutical ingredient) giải thích hoa cần sa được xếp vào nhóm nào.
Ghi chú của người dịch: Thái Lan có tiêu chuẩn GACP riêng cho cần sa. Topic Có chứng nhận GACP có nghĩa là không dùng chất điều hoà sinh trưởng (PGR)? phân tích từng dòng của tiêu chuẩn Thái. Cục Y học cổ truyền và Y học thay thế Thái Lan (Department of Thai Traditional and Alternative Medicine) là cơ quan chứng nhận farm theo tiêu chuẩn này.
Việc làm trước tiên: Vẽ một sơ đồ đơn giản của farm và khu chế biến. Đánh dấu từng phòng thuộc khâu trồng trọt (trồng, thu hoạch, sấy) hay khâu chế biến (cắt tỉa, đóng gói, chiết xuất). Nhờ vậy, bạn biết mỗi phòng phải đạt tiêu chuẩn nào trước khi bỏ tiền xây mới hay nâng cấp.
Phần lớn công việc là giữ hồ sơ khớp với thực tế
Các tiêu chuẩn này chủ yếu xoay quanh hồ sơ, sau đó mới tới kỹ thuật trồng. Thanh tra viên sẽ đối chiếu hồ sơ của bạn với những gì thực sự diễn ra ngoài ruộng và trong phòng sấy. Nếu hồ sơ ghi một việc đã làm mà không có gì chứng minh thì dòng đó không được tính.
Bằng chứng trên giấy tờ thường gồm sáu nhóm:
- Quy trình thao tác chuẩn (SOP – standard operating procedure): hướng dẫn viết sẵn, từng bước, cho mỗi việc làm thường xuyên, như pha dinh dưỡng hay vệ sinh phòng sấy. Nhờ mọi người làm cùng một cách, bạn so sánh được lô này với lô sau.
- Hồ sơ lô (batch record): nhật ký riêng của từng lô, ghi đã làm việc gì, lúc nào, ai làm. Khi phát hiện vấn đề về sau, bạn lần ngược lại được nguyên nhân.
- Nhân sự có tên và đã được đào tạo: mỗi việc đều do một người có tên trong hồ sơ và có hồ sơ đào tạo thực hiện. Thanh tra viên nhìn vào là biết người làm việc đó nắm được cách làm.
- Quy trình vệ sinh đã được thẩm định (validated cleaning): cách vệ sinh đã được thử và chứng minh là hiệu quả, không chỉ là làm theo thói quen. Nhờ vậy, cặn bẩn hoặc tạp nhiễm của lô trước không lẫn sang lô sau.
- Kho bảo quản có kiểm soát: kho giữ nhiệt độ và độ ẩm trong giới hạn đặt sẵn, có ghi nhật ký. Nhật ký này chứng minh sản phẩm không bị xuống cấp trước khi giao hàng.
- Kết quả kiểm nghiệm gắn với số lô: mỗi kết quả của phòng thí nghiệm gắn với đúng một lô cụ thể, tức là một mẻ hàng có mã số riêng. Topic Cách đọc phiếu kết quả kiểm nghiệm cần sa (COA) giải thích phiếu kết quả của phòng thí nghiệm cho bạn biết những gì.
Ghi chú của người dịch: Khí hậu Thái Lan khiến việc giữ hồ sơ bảo quản và sấy khó hơn. Vào mùa mưa, độ ẩm ngoài trời thường vượt mức mà phòng sấy chịu được. Mất điện cũng làm máy lạnh và máy hút ẩm ngừng chạy mà không báo trước. Topic Sấy cần sa khi độ ẩm môi trường 85–95% so sánh các cách bố trí phòng sấy đang dùng ở Thái.
Ghi chú của người dịch: Có hai thói quen giúp ích trong trường hợp này. Thứ nhất, dùng máy ghi nhiệt độ – độ ẩm (logger) chạy pin để vẫn có số liệu khi mất điện. Thứ hai, ghi mỗi lần mất điện vào hồ sơ lô, gồm giờ bắt đầu, giờ kết thúc và cách bạn đã xử lý. Khoảng trống trong số liệu mà có giải thích thì thanh tra viên có bằng chứng để đánh giá. Khoảng trống không có giải thích thì họ không có gì để dựa vào.
Ghi chú của người dịch: Giới hạn chất gây nhiễm bao gồm cả dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV). Ở Thái Lan, chỉ dùng thuốc BVTV đã đăng ký với Cục Nông nghiệp (กรมวิชาการเกษตร) và dùng đúng theo nhãn. Topic Theo GACP Thái, bạn được phép phun những gì giải thích vì sao không có danh mục thuốc riêng cho cần sa.
Việc làm trước tiên: Chọn một lô nhỏ. Trong hai tuần, mỗi ngày đều ghi hồ sơ cho lô đó. Ghi từng việc, giờ làm, người làm, cùng nhiệt độ và độ ẩm phòng sấy. Bạn sẽ thấy hồ sơ nào mình đã ghi được ngay, hồ sơ nào cần thêm SOP mới hoặc thiết bị mới.
Hai điều cần nắm rõ trước khi lên kế hoạch farm để xuất khẩu
1. Mỗi giấy chứng nhận chỉ áp dụng cho một địa điểm, một quy trình và một sản phẩm đã xác định. Khi bạn chuyển khâu sấy sang phòng khác, đổi một bước quan trọng trong quy trình hoặc đổi giống, phạm vi chứng nhận cũng thay đổi theo. Hãy làm việc với đơn vị chứng nhận trước khi thay đổi. Đừng coi đó là một điều chỉnh nhỏ.
Việc cần làm: Lập sổ theo dõi thay đổi. Trước mỗi thay đổi về phòng, quy trình hay giống, hãy ghi lại rồi hỏi đơn vị chứng nhận xem có cần phê duyệt không. Nhờ vậy, chứng nhận vẫn giữ hiệu lực trong khi farm tiếp tục cải tiến.
2. Quy định của nước nhập khẩu quan trọng không kém quy định trong nước. Mỗi nước nhập khẩu có quy định riêng về:
- giấy phép nhập khẩu, tức là giấy phép cần có để đưa sản phẩm vào nước đó
- giới hạn cho phép của chất gây nhiễm, như dư lượng thuốc BVTV và vi sinh vật
- thanh tra; ở nhiều nước, việc này do chính cơ quan quản lý của nước đó thực hiện
Tiến độ xuất khẩu thường bị chậm nhất ở khâu này. Một farm có thể đã được chứng nhận nhưng vẫn phải chờ phía nước người mua hàng tháng trời.
Việc cần làm: Chọn một thị trường mục tiêu trước khi xuống giống để xuất khẩu. Xin yêu cầu bằng văn bản về giấy phép nhập khẩu và giới hạn chất gây nhiễm của nước đó. Đối chiếu với kết quả kiểm nghiệm hiện tại của bạn. Như vậy, những chỗ chưa đạt sẽ lộ ra trước vụ thu hoạch chứ không phải ở cửa khẩu. Bạn có thể bắt đầu từ hai topic So sánh năm thị trường hoa cần sa y tế và Kiểm nghiệm hoa cần sa trước khi xuất khẩu.
Ghi chú của người dịch: Về luật Thái. Hoa cần sa (ช่อดอกกัญชา) là thảo dược kiểm soát theo Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về thảo dược kiểm soát (cần sa) B.E. 2568. Thông báo có hiệu lực từ ngày 26/6/2025. Muốn xuất khẩu thảo dược kiểm soát, bạn phải có giấy phép theo Điều 46 Luật Bảo vệ và phát huy y học cổ truyền Thái Lan B.E. 2542 (1999). Xuất khẩu khi không có giấy phép bị xử lý theo Điều 78: phạt tù tới 1 năm, phạt tiền tới 20.000 baht, hoặc cả hai.
Ghi chú của người dịch: Quy định cấp Bộ về thảo dược kiểm soát (số 2) B.E. 2569 có hiệu lực từ ngày 30/4/2026. Quy định này siết chặt tiêu chí cấp phép cho hoa cần sa. Nếu kế hoạch của bạn có khâu chiết xuất, cần biết thêm Quy định cấp Bộ về chiết xuất từ cần sa hoặc gai dầu (hemp) B.E. 2569, có hiệu lực từ ngày 26/4/2026. Theo quy định này, giấy phép cho chiết xuất có hàm lượng THC trên 0,2% chỉ được cấp cho:
- pháp nhân Thái không bị xem là “người nước ngoài” theo Luật Kinh doanh của người nước ngoài (Foreign Business Act) B.E. 2542
- cơ quan nhà nước
- Hội Chữ thập đỏ Thái Lan
Topic Hai Quy định cấp Bộ B.E. 2569 của Thái Lan giải thích cả hai quy định này. Giấy phép xuất khẩu của Thái là một hồ sơ xin cấp riêng, tách biệt với chứng nhận.
Ghi chú của người dịch: Dự thảo Luật Kiểm soát cần sa chưa phải là luật. Nội các đã thông qua dự thảo ngày 22/9/2026 và chuyển sang Hạ viện. Bạn hãy lập kế hoạch theo các quy định đang có hiệu lực hiện nay.
Bắt đầu từ đâu
- Đọc hướng dẫn GACP có link ở đầu bài: Phần 1, rồi tới Phần 2. Bạn sẽ biết chuyên gia đánh giá (auditor) kiểm tra những gì tại farm và trong kho.
- Đọc topic Từ farm ở Thái tới thị trường nước ngoài có quản lý và Phần 2 của topic này. Bạn sẽ nắm các bước xuất khẩu theo đúng thứ tự và giấy tờ cần cho từng bước.
- Ghi hồ sơ lô trong hai tuần cho một lô nhỏ, như đã hướng dẫn ở trên. Bạn sẽ phát hiện chỗ còn thiếu trong hồ sơ khi chi phí sửa còn thấp.
- Chọn một thị trường mục tiêu, rồi liệt kê yêu cầu về giấy phép nhập khẩu, giới hạn chất gây nhiễm và quy định thanh tra của nước đó. Bạn sẽ biết thị trường ấy có hợp với farm mình không trước khi dồn cả một vụ cho nó.
- Hỏi những người trồng đã qua chứng nhận trong mục GACP Farms của diễn đàn. Họ có thể cho bạn biết thực tế mỗi bước mất bao lâu.
Nếu bạn đang chuẩn bị chứng nhận GACP hoặc chứng nhận để xuất khẩu, hãy đặt câu hỏi hoặc chia sẻ kinh nghiệm ngay bên dưới topic này.