Chọn giống cần sa cho phòng trồng trên 30 °C, độ ẩm 85%: Vì sao Thái Lan chưa có danh sách giống chịu nóng và cách tự thử nghiệm (Phần 2/2)

🧬 Di truyền & Hạt giống Đánh giá các chủng
1

Hiện chưa có danh sách giống cần sa chịu nóng nào đáng tin cậy cho Thái Lan. Bài này giải thích vì sao, đưa ra 6 bước để bạn tự lập danh sách giống từ chính phòng trồng của mình, và xem các giống hay được nhắc trên diễn đàn như giống bản địa Thái, G13 Haze hay White Widow vẫn cho bạn biết được gì.

Điểm xuất phát là một thử nghiệm ở Đại học Wageningen (Hà Lan). Hai giống cây trồng (cultivar – giống đã được đặt tên; người trồng thường gọi là “strain”) được cho ra hoa ở hai mức nhiệt: 31 °C ngày / 27 °C đêm và 25 °C ngày / 21 °C đêm. Ở mức nóng, cả hai giống đều giảm hàm lượng cannabinoid. Chỉ một giống, ‘Harmony CBD’, bị giảm thêm cả khối lượng hoa; giống ‘Original Blitz’ thì không. Như vậy, “chịu nóng” gồm ít nhất hai đặc tính: giữ được năng suất, và giữ được độ mạnh (hàm lượng cannabinoid, do phòng thí nghiệm đo).

Đây là Phần 2. Phần 1: Chọn giống cần sa cho phòng trồng trên 30 °C và độ ẩm 85% (Phần 1/2)

4. Vì sao chưa có danh sách giống chịu nóng đáng tin cậy cho Thái Lan

Có bốn lý do, và lý do này làm các lý do kia thêm nặng.

1. Chưa tìm thấy thử nghiệm khả năng chịu nóng nào của các giống cần sa ở Thái Lan được công bố. Các nhà nghiên cứu Thái đã so sánh một số dòng của Thái. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Thái đo cannabinoid trong lá của các dòng Hang Kra Rog Phu Phan, Hang Suea Sakon Nakhon và hai dòng Tanao Si. Một thử nghiệm hạt gai dầu (hemp) ở Đại học Maejo (Chiang Mai) so sánh bốn dòng nghiên cứu (RPF1 đến RPF4) qua các mùa. Cả hai nghiên cứu đều không thử khả năng chịu nóng. Bốn dòng của Maejo cũng không khớp được với giống nào đang bán trên thị trường.

2. Các nghiên cứu đã công bố về nhiệt, ánh sáng và độ ẩm chỉ dùng vài giống nước ngoài:

  • ‘Original Blitz’ và ‘Harmony CBD’ trong thử nghiệm nhiệt ở Wageningen (Holweg và cộng sự, Hà Lan)
  • ‘Northern Lights’, ‘Hindu Kush’ và ‘Cannatonic’ trong một nghiên cứu năm 2025 về ánh sáng đỏ xa (far-red) (Peterswald và cộng sự, đăng trên Scientific Reports)
  • ‘Cherry Berry’ trong một nghiên cứu năm 2025 về độ ẩm (Corredor-Perilla và cộng sự, đăng trên Frontiers in Plant Science)

Một số tên trong đó có bán ở Thái Lan, nhưng do nhiều người bán không liên quan gì tới nhau. Hạt bán ở đây dưới một trong các tên này chưa chắc có cùng kiểu gen với cây đã được thử nghiệm. Kiểu gen (genotype) là bộ gen di truyền của cây (giải thích kiểu gen, kiểu hình và các thuật ngữ trên nhãn hạt giống).

3. Ở thị trường này, tên giống không cho biết chắc chắn di truyền của cây. Người bán hay dùng lại các tên nước ngoài nổi tiếng, và tên giống hiếm khi được pháp luật bảo hộ. Danh sách tên giống chỉ có ích khi cái tên cho biết đúng di truyền. Ở đây thì thường không.

4. Kinh nghiệm người trồng kể lại gộp nhiều yếu tố vào nhau. Một cây trồng tốt ở Phuket là trồng tốt ở đúng mức nhiệt, độ ẩm và độ dài ngày ở đó. Nó còn được bón theo cách riêng và nhờ tay nghề của người trồng đó. Không có sổ ghi nhiệt độ tại tán cây và kết quả đo độ mạnh của phòng thí nghiệm, bạn không thể biết cây “chịu nóng tốt” là nhờ đâu.

Ghi chú của người dịch: Chuyện tên giống không đáng tin cũng đúng với cây giâm cành (clone). Clone mua từ farm khác có thể không phải giống ghi trên nhãn. Nó còn có thể mang sâu bệnh hoặc viroid tiềm ẩn cây hoa bia (HLVd) vào phòng trồng của bạn. Viroid là một hạt gây bệnh rất nhỏ, lây qua nhựa cây, hạt và phấn hoa. Hãy để clone mới tách riêng khỏi phòng trồng chính cho tới khi đã kiểm tra xong. Bài hướng dẫn cách kiểm tra một người bán hạt giống ở Thái có nói về tên giống bị sao chép và hạt tồn kho lâu.

Hãy coi mọi tên giống trong một danh sách là ứng viên để thử, không phải lời hứa. Chỉ mua hạt thử nghiệm từ người bán mà bạn đã kiểm tra.

5. Phương pháp: 6 bước tự lập danh sách giống của bạn

Sáu bước dưới đây giúp bạn lập danh sách giống từ kết quả của chính mình, thay vì mượn danh sách của người khác.

Bước 1. Xác định “chịu được” nghĩa là gì trước khi thử. Chọn một mục tiêu:

Đây là những đặc tính khác nhau, và nhiều khả năng cần những giống khác nhau. Gộp tất cả vào một điểm “chịu nóng” chính là lý do các báo cáo hiện có rất khó dùng.

Bước 2. Trồng cùng lúc ít nhất bốn giống. Các kết quả về viroid, ánh sáng đỏ xa và trồng trái vụ trong Phần 1 chỉ thấy được vì mỗi nghiên cứu trồng nhiều giống cùng lúc. Thử nghiệm chỉ một giống thì không thể cho thấy khác biệt giữa các giống, mà khác biệt đó lại chính là thứ bạn cần biết. Bốn giống là mức tối thiểu làm được. Đó cũng là số dòng mà nghiên cứu hemp ở Maejo đã dùng.

Bước 3. Ghi nhiệt độ và VPD ngay tại tán cây, không dùng số đo của cả phòng. VPD (độ thiếu hụt áp suất hơi nước) gộp nhiệt độ và độ ẩm thành một con số. Con số này cho biết không khí đang kéo nước ra khỏi lá mạnh tới mức nào (VPD, nhiệt độ và độ ẩm ban đêm). Các số liệu đã công bố mô tả điều kiện mà cây thực sự trải qua. Kết quả không kèm sổ ghi môi trường thì không dùng được làm kết quả. Thiếu sổ ghi là lý do phổ biến nhất khiến kết quả của những người trồng khác nhau không gộp lại để so sánh được.

Bước 4. Đo độ mạnh, không chỉ cân khối lượng. Ở thử nghiệm Wageningen, giống giữ được khối lượng khi nóng vẫn bị giảm hàm lượng cannabinoid. Vì vậy, nếu chỉ chọn theo khối lượng, bạn có thể chọn nhầm đặc tính.

Bước 5. Ghi lại các cây lưỡng tính, và ghi bên cạnh đó những lần lọt sáng hay sự cố gây áp lực trong phòng của bạn. Ở đây, tác động của môi trường và của di truyền lẫn vào nhau. Cách duy nhất để tách chúng ra là ghi chép môi trường. Một cây lưỡng tính trong lều có tán cây nóng 34 °C hoặc bị lọt sáng cho bạn biết về cái lều, chứ không phải về hạt giống.

Bước 6. Ghi số ngày từ lúc chuyển sang ra hoa tới khi thu hoạch. Ngày chuyển là ngày bạn đổi đèn sang lịch chiếu sáng cho giai đoạn ra hoa (khi nào nên chuyển từ giai đoạn sinh trưởng sang ra hoa). Ở vùng khí hậu gió mùa, chín trước mùa mưa quan trọng không kém năng suất. Trong một nghiên cứu trên một giống duy nhất, độ ẩm tương đối cao làm cây ra hoa chậm khoảng ba tuần (Corredor-Perilla và cộng sự, 2025; xem thêm độ ẩm cao và hao hụt cannabinoid). Không bản mô tả giống nào sẽ cảnh báo bạn điều này.

Ghi chú của người dịch: Ở phòng trồng tại Thái, một cuốn sổ hoặc một bảng tính, mỗi ngày một dòng, là đủ. Ghi ngày, nhiệt độ cao nhất và thấp nhất tại tán cây, độ ẩm, các lần mất điện, điều hoà hỏng, lọt sáng, cây nào ra hoa đực, và ngày chuyển sang ra hoa. Ghi tên giống và nguồn gốc hạt ở đầu trang. Chính bản ghi này giúp người trồng khác so được kết quả của bạn với của họ.

Ghi chú của người dịch: Nếu bạn trồng ngoài trời hoặc trong nhà kính, hãy tính ngược từ thời điểm mưa lớn thường bắt đầu ở vùng bạn. Dùng số ngày từ lúc chuyển sang ra hoa tới thu hoạch mà bạn đã ghi để định ngày muộn nhất một giống có thể bắt đầu ra hoa mà vẫn kịp thu hoạch trước mưa.

6. Các giống được gợi ý trên diễn đàn vẫn cho biết được gì

Những gợi ý này đáng được xem xét nghiêm túc, nhưng không nên coi chúng nói được nhiều hơn những gì chúng có.

Giống bản địa Thái có sẵn một lợi thế thật. Giống bản địa (landrace) là quần thể cây địa phương được nông dân một vùng giữ lại và gieo trồng qua nhiều thế hệ. Các quần thể này đã sống sót ở đúng vĩ độ, độ ẩm và độ dài ngày ở đây, mà không có điều hoà hay kiểm soát khí hậu nào. Đó là một quá trình chọn lọc thật bởi môi trường địa phương, và là lý lẽ mạnh nhất trong danh sách khi chưa thử nghiệm gì. Điểm trừ là thời gian ra hoa dài, cây to, và hàm lượng cannabinoid thấp hơn các giống lai hiện đại. Bài Cần sa bản địa Đông Nam Á: Tư liệu ghi nhận gì về Thái Lan, Lào, Việt Nam và Campuchia nói rõ các được – mất này.

Các dòng mang nhiều gen Haze có một phần lợi thế đó, vì di truyền Haze có một phần nguồn gốc từ giống nhiệt đới, vĩ độ thấp. Việc G13 Haze xuất hiện trong một gợi ý cho miền Nam Thái Lan là phù hợp với điều này. Điểm trừ là thời gian ra hoa rất dài và cây to, khó giữ ở chiều cao dễ quản lý.

White Widow khó đánh giá hơn. Đây là một giống lai lâu đời, phân phối rất rộng, nên cái tên này được gắn cho rất nhiều nguồn cây không liên quan gì tới nhau. Khi nó xuất hiện trong một gợi ý, kết quả có thể chỉ phản ánh đúng dòng mà người trồng đó có, chứ không nói gì về “White Widow” nói chung.

Giống tự ra hoa (autoflower) cần ghi chú riêng. Chủ đề thảo luận về autoflower bị còi vì nóng có chỉ ra một nguyên nhân hợp lý. Autoflower có vòng đời ngắn và gần như cố định. Vì vậy cây có rất ít thời gian sinh trưởng (giai đoạn ra lá, phát triển thân trước khi ra hoa) để hồi phục sau một lần gặp áp lực. Rất ít nghiên cứu có bình duyệt về autoflower từ 2024 tới 2026 được tìm thấy, và phần lớn tài liệu hiện có là nội dung của các công ty hạt giống. Như vậy, khả năng chịu nóng của autoflower gần như chưa được nghiên cứu. Xem Cần sa tự ra hoa: Di truyền Ruderalis, chọn hạt, cỡ chậu, ánh sáng và kỹ thuật uốn tỉa và Cần sa tự ra hoa: Đặc tính này từ đâu ra và vì sao autoflower cần chăm sóc khác.

Để thử đúng cách các tên giống được gợi ý trên diễn đàn, hãy đưa một giống bản địa Thái, một dòng kiểu Haze và một hoặc hai giống lai hiện đại vào cùng thử nghiệm bốn giống ở mục 5. Khi đó, các lời gợi ý trở thành thứ bạn đo được.

7. Vì sao bài này không đưa ra danh sách, và điều gì sẽ làm thay đổi điều đó

Bài này không đưa ra danh sách giống chịu nóng cho Thái Lan. Một danh sách như vậy chỉ dựa trên bốn gợi ý từ diễn đàn, không có sổ ghi môi trường, không có số liệu độ mạnh. Người đọc sẽ coi nó là hướng dẫn, trong khi nó không đủ cơ sở để làm hướng dẫn.

Hiện tại, bước đi có cơ sở bằng chứng vững nhất không phải là chọn một cái tên trong danh sách. Đó là trồng cùng lúc bốn giống và ghi chép môi trường.

Những việc sau sẽ làm thay đổi bức tranh:

  • Bốn giống trong cùng một phòng, có ghi nhiệt độ và VPD tại tán cây, có đo độ mạnh, có ghi cây lưỡng tính và đếm số ngày từ lúc chuyển sang ra hoa tới thu hoạch. Nếu ba hoặc bốn người trồng ở các tỉnh khác nhau cùng làm, diễn đàn sẽ có một bộ dữ liệu hữu ích cho vùng nhiệt đới.
  • Giống bản địa Thái trồng cạnh một giống lai hiện đại trong cùng phòng, có số liệu. Lợi thế của giống bản địa là giả thuyết hợp lý nhất hiện có, nhưng chưa ai kiểm chứng.
  • Lặp lại kết quả 31 °C trên chính giống của bạn. Dùng cách kiểm tra qua hai vụ ở Phần 1: ghi nhiệt độ tán cây mỗi giờ tại bốn điểm, giữa hai vụ chỉ thay đổi nhiệt độ, gửi đo nụ hoa lấy ở cùng vị trí, và sấy, ủ cả hai vụ theo cùng một cách.

Chia sẻ kết quả của bạn tại đây

Nếu bạn đã trồng song song hơn hai giống trong một phòng trồng ở Thái và đo cả độ mạnh chứ không chỉ cân khối lượng, hãy đăng kết quả ngay bên dưới. Điều này cũng áp dụng nếu bạn đã gửi đo một giống từ một vụ nóng và một vụ được làm mát, với cách sấy và ủ giống hệt nhau. Hãy kèm sổ ghi nhiệt độ tán cây cùng các con số. Không có sổ ghi thì không ai diễn giải được kết quả. Mẫu trong bài Cách viết đánh giá giống mà người trồng khác dùng được giúp bạn đưa vào đủ các dữ kiện người trồng khác cần.

Đọc thêm:

Tài liệu tham khảo:

  • Holweg, M.M.S.F., Curren, T., Cravino, A., Kaiser, E., Kappers, I.F., Heuvelink, E., Marcelis, L.F.M. (2025). High air temperature reduces plant specialized metabolite yield in medical cannabis, and has genotype-specific effects on inflorescence dry matter production. Environmental and Experimental Botany 230, 106085. https://doi.org/10.1016/j.envexpbot.2025.106085
  • Peterswald, T.J., Mieog, J.C., Kretzschmar, T., Purdy, S.J. (2025). The effects of far-red light on medicinal Cannabis. Scientific Reports 15, 17435. https://doi.org/10.1038/s41598-025-99771-6
  • Corredor-Perilla, I.C., Kwon, T.-H., Park, S.-H. (2025). Elevated relative humidity significantly decreases cannabinoid concentrations while delaying flowering development in Cannabis sativa L. Frontiers in Plant Science 16. https://doi.org/10.3389/fpls.2025.1678142
  • Thongplew, P., Kangsopa, J., Hermhuk, S., Tongkoom, K., Bhuyar, P., Insalud, N. (2025). Sex Expression and Seed Yield Stability in Thai Hemp (Cannabis sativa L.): Seasonal Effects on Dioecious Cultivars for Optimized Seed Production. International Journal of Plant Biology 16(2), 67. https://doi.org/10.3390/ijpb16020067
  • Torres, A., Pauli, C.S., Sarmiento, C., Zalewski, C., Gaudino, R. (2025). Differential gene expression analysis of Cannabis sativa following hop latent viroid (HLVd) eradication therapy in micropropagation tissue culture. Plant Cell, Tissue and Organ Culture 161, 66. https://doi.org/10.1007/s11240-025-03057-8
  • Masud, S., Thongjeen, T., Somkid, K. et al. (2021). Cannabinoid content at different growth stages of the leaves of Thai cannabis cultivars (bài viết bằng tiếng Thái). Journal of the Department of Medical Sciences 63(3). https://he02.tci-thaijo.org/index.php/dmsc/article/view/252142

Bài viết này là thông tin kỹ thuật trồng trọt dành cho người đọc hoạt động hợp pháp tại nơi mình sống. Mỗi quốc gia quản lý việc trồng cần sa theo cách khác nhau. Tại Thái Lan, hoa cần sa là thảo dược kiểm soát theo Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về Thảo dược kiểm soát (Cần sa) B.E. 2568 (Notification of the Ministry of Public Health Re: Controlled Herbs (Cannabis), B.E. 2568). Hoa chỉ được bán theo đơn kê mẫu PT 33, và không được quảng cáo hay bán trực tuyến. Bán hoa phải có giấy phép. Dự thảo Đạo luật Kiểm soát Cần sa (draft Cannabis Control Act) chưa phải là luật: Nội các đã thông qua dự thảo ngày 22/09/2026 và chuyển sang Hạ viện. Các tên giống được nhắc tới lấy từ những gì người trồng đã công bố, không phải lời khuyến nghị. Nội dung bài không phải tư vấn pháp lý.

Asiannabis Library: Growing and Genetics