Đây là Phần 2. Phần 1: Licence Suspension and Revocation in Thailand: The Full Penalty Map for Cannabis Licence Holders (Part 1 of 2)
Phần này nói về những gì xảy ra sau khi thanh tra phát hiện vi phạm tại một cơ sở cần sa có giấy phép ở Thái Lan. Bài giải thích quy trình ra quyết định, cách khiếu nại, chuyện tái phạm, xử lý hàng tồn và bệnh nhân, và chi phí khi bị đình chỉ. Bài cũng nói về cách phòng ngừa, trách nhiệm hình sự đi song song, và những gì còn lại sau khi bị thu hồi giấy phép.
Phần 1 trình bày các mức phạt trong bản hướng dẫn ngày 22/6/2026 của Cục Y học Cổ truyền Thái và Y học Thay thế (DTAM). Đây là cơ quan cấp phép cho các loại thảo dược bị kiểm soát. Mỗi vi phạm dẫn tới một trong ba mức: đình chỉ 30 ngày, đình chỉ 90 ngày hoặc thu hồi giấy phép ngay. Cuối phần này có danh sách ngắn những việc cần ưu tiên.
Từ biên bản thanh tra đến quyết định cuối cùng
Luật Bảo hộ và Phát huy Tri thức Y học Cổ truyền Thái B.E. 2542 (1999) không đặt thời hạn cố định từ lúc phát hiện vi phạm đến lúc ra quyết định. (B.E. là năm tính theo Phật lịch Thái.) Quy định cấp Bộ (Ministerial Regulation) số 2 B.E. 2569 cũng không đặt thời hạn này. Quy định số 2 (đăng Công báo Hoàng gia ngày 30/4/2026) chỉ sửa tiêu chí cấp phép và quy định gia hạn.
Quy tắc chung nằm ở Điều 30 Luật Thủ tục Hành chính B.E. 2539. Trước khi ra một quyết định có thể ảnh hưởng tới quyền lợi của bạn, cơ quan phải cho bạn cơ hội thỏa đáng để biết sự việc. Bạn cũng phải được trả lời kèm bằng chứng. Chỉ có ít ngoại lệ, ví dụ trường hợp khẩn cấp.
Trình tự thường gặp như sau:
- Thanh tra lập biên bản ghi nhận vi phạm. Bạn có thể được yêu cầu giải trình.
- Bạn trả lời. Trả lời sớm và bằng văn bản. Đính kèm bản sao sổ PT 27 (sổ theo dõi hàng tồn), PT 28 (báo cáo định kỳ) và PT 33 (sổ kê đơn) có liên quan tới vi phạm.
- Mức phạt được ấn định. Thời gian đình chỉ tùy loại vi phạm trong hướng dẫn tháng 6/2026: 30 hoặc 90 ngày. Theo Điều 52 Luật 1999, mỗi quyết định đình chỉ tối đa 90 ngày. Các văn bản đã công bố không có điều nào cho phép bạn viết cam kết để khỏi phải chấp hành đình chỉ.
- Quyết định được giao bằng văn bản. Nếu không tìm được bạn hoặc bạn từ chối nhận, quyết định sẽ được dán tại cơ sở được cấp phép. Ngày dán được tính là ngày bạn đã nhận (Điều 55).
- Bạn có thể khiếu nại (อุทธรณ์) lên Ủy ban Bảo hộ và Phát huy Tri thức Y học Cổ truyền Thái (คณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย). Ủy ban này được lập theo Luật 1999. Hạn khiếu nại là 30 ngày kể từ ngày được thông báo (Điều 70). Khiếu nại không làm tạm dừng việc đình chỉ hay thu hồi. Quyết định của Ủy ban là quyết định cuối cùng ở cấp hành chính (Điều 71).
- Bước cuối cùng là Tòa án Hành chính. Thông thường phải nộp đơn kiện trong vòng 90 ngày (Điều 49 Luật Thành lập Tòa án Hành chính và Thủ tục Tố tụng Hành chính B.E. 2542).
Ghi chú của người dịch: Quyết định dán tại cơ sở được tính là đã nhận ngay hôm đó, kể cả khi cửa hàng đang đóng cửa. Trong thời gian vụ việc chưa xong, hãy cử người kiểm tra cơ sở mỗi ngày. Quyết định viết bằng tiếng Thái. Nếu người quản lý của bạn không đọc được tiếng Thái, hãy nhờ luật sư hoặc một nhân viên người Thái đáng tin đọc từng văn bản ngay trong ngày nhận.
Việc cần làm: ghi lại ngày nhận từng văn bản chính thức. Tính luôn trong ngày hạn khiếu nại 30 ngày và hạn khởi kiện 90 ngày.
Khiếu nại: lý do nào thường có tác dụng, lý do nào không
Khiếu nại quyết định đình chỉ hoặc thu hồi có thể dựa vào lý do thủ tục, không chỉ dựa vào lập luận rằng mức phạt quá nặng. Lý do thủ tục gồm: thanh tra không có thẩm quyền, thông báo có sai sót, hoặc quy trình không được làm đúng.
Ví dụ về lý do thủ tục:
- Thanh tra không xuất trình giấy tờ tùy thân hợp lệ hoặc quyết định cử đi thanh tra, trong khi luật yêu cầu phải có.
- Biên bản dựa trên một giấy tờ mà sau này chứng minh được là do người khác làm giả.
- Bạn không được cho cơ hội trả lời theo luật định trước khi quyết định được ban hành.
Những lý do sau hiếm khi thành công: “tôi không biết có quy định này”, “vi phạm nhỏ thôi” và “chúng tôi đã sửa rồi”. Chúng có thể giúp giảm nhẹ hình phạt trong vụ án hình sự. Nhưng chúng không lật lại được một quyết định hành chính ban hành đúng thủ tục.
Khiếu nại không làm tạm dừng quyết định, nên bạn không được thêm thời gian. Hãy dùng 30 ngày đó để khắc phục các chỗ chưa đúng quy định và lưu bằng chứng cho từng việc đã sửa. Hồ sơ khiếu nại khi đó sẽ cho thấy vấn đề đã được giải quyết.
Việc cần làm: mỗi lần thanh tra, ghi lại tên thanh tra, thông tin trên giấy tờ tùy thân của họ và mọi giấy tờ họ yêu cầu xem. Khiếu nại về thủ tục được xây dựng trên chính những ghi chép này.
Tái phạm
Theo các bản tin về hướng dẫn, nếu bạn đã từng bị đình chỉ mà lặp lại đúng vi phạm cũ, cơ quan sẽ xem xét thu hồi ngay. Nếu sau khi bị đình chỉ bạn phạm một lỗi khác, mức phạt sẽ nặng hơn.
Ngoài ra còn có quy định về gia hạn. Theo Quy định cấp Bộ số 2 B.E. 2569, như tài liệu hướng dẫn của DTAM giải thích, cơ quan cấp phép có thể từ chối gia hạn giấy phép đã từng bị đình chỉ. Điều này áp dụng khi lý do đình chỉ là vi phạm Thông báo của Bộ Y tế về thảo dược bị kiểm soát (cần sa).
Vì vậy, lặp lại lỗi đã từng bị đình chỉ thì giấy phép có nguy cơ bị thu hồi. Bất kỳ lần đình chỉ nào vì vi phạm thông báo về cần sa cũng đe dọa giấy phép lúc gia hạn. Lý do là khi giấy phép hết hạn, cơ quan có thể từ chối gia hạn.
Hãy giữ lại mọi biên bản thanh tra, thư cảnh cáo và văn bản giải trình bạn đã gửi. Các văn bản đã công bố không nói các lần nhắc nhở không chính thức được tính thế nào. Nếu sau này bạn phản đối một quyết định, hồ sơ ghi rõ lỗi bị phát hiện và cách bạn đã sửa là bằng chứng tốt nhất.
Việc cần làm: lập một bìa hồ sơ cho mỗi lần thanh tra, giữ cả bản giấy lẫn bản scan. Trong đó có ghi chép của thanh tra, văn bản trả lời của bạn và bằng chứng cho từng việc đã sửa.
Hàng tồn và bệnh nhân trong thời gian bị đình chỉ
Theo Điều 52 khoản 2, cơ sở bị đình chỉ phải ngừng mọi hoạt động theo giấy phép đó trong suốt thời gian đình chỉ. Trong thời gian này, bạn cũng không được cấp bất kỳ giấy phép nào khác theo Luật này. Bán hoặc chế biến thảo dược bị kiểm soát khi đang bị đình chỉ là vi phạm Điều 78. Mức phạt tối đa là 1 năm tù và/hoặc phạt tiền tới 20.000 baht.
Các văn bản đã công bố được xem xét ở đây không nói phải xử lý hàng tồn tại cơ sở thế nào khi bị đình chỉ. Đừng bán, chuyển đi hay tiêu hủy hàng cho tới khi DTAM trả lời bạn bằng văn bản. Trong suốt thời gian đó, hãy cập nhật sổ tồn kho PT 27 đầy đủ.
Ghi chú của người dịch: Kho ở Thái thường lên tới 30–35 °C, mùa mưa thì độ ẩm rất cao. Nếu bạn tắt điều hòa để tiết kiệm trong 90 ngày đình chỉ, hoa có thể bị mốc. Khi đó bạn giữ một lô hàng hỏng mà lại không được phép tiêu hủy. Hãy giữ điều hòa kho chạy liên tục và ghi nhiệt độ, độ ẩm mỗi ngày. Kiến thức cơ bản về bảo quản có trong topic độ ẩm, ánh sáng, oxy và thời hạn bảo quản.
Bệnh nhân đang nhận hàng theo PT 33 tại cơ sở của bạn sẽ phải tìm một cơ sở có giấy phép khác trong thời gian đình chỉ. Hãy báo trực tiếp và riêng tư cho từng bệnh nhân hiện có.
Ghi chú của người dịch: Hãy liên lạc với bệnh nhân qua điện thoại hoặc tin nhắn riêng, không đăng bài công khai. Bài đăng công khai về nguồn cung hoa có thể bị coi là quảng cáo. Quảng cáo là một vi phạm riêng, bị đình chỉ 30 ngày.
Việc cần làm: chuẩn bị sẵn danh sách ngắn các bệnh nhân hiện tại và nội dung tin nhắn sẽ gửi họ. Làm xong việc này trước khi có bất kỳ đợt thanh tra nào.
Lên kế hoạch cho chi phí khi bị đình chỉ
Bị đình chỉ tốn kém hơn nhiều so với doanh thu mất đi trong 30 hoặc 90 ngày.
Tiền thuê mặt bằng vẫn phải trả. Nếu hợp đồng không cho bạn chấm dứt với thời hạn báo trước 30 ngày, tiền thuê là chi phí cố định trong lúc bạn không có thu nhập. Nếu sắp ký hợp đồng thuê dài hạn cho cơ sở mới, hãy đề nghị thêm điều khoản xử lý trường hợp bị đình chỉ. Điều khoản này không phổ biến, nhưng một số doanh nghiệp trong ngành bị quản lý chặt đã làm được.
Chi phí nhân sự khó tính hơn. Nhân viên đã qua đào tạo nên được giữ lại trong bảng lương. Thiếu họ, bạn sẽ không đáp ứng yêu cầu có nhân viên được đào tạo, áp dụng bất cứ khi nào cơ sở mở cửa. Với nhân viên khác, bài toán khác đi. Nếu bạn tuyển nhiều người hơn mức doanh thu của một cửa hàng gánh được, 90 ngày đình chỉ có thể làm đội ngũ tan rã hẳn.
Ngân hàng có thể rà soát tài khoản. Quyết định đình chỉ có thể khiến ngân hàng tự mở đợt rà soát tài khoản của bạn. Chưa có nguồn công bố nào cho biết chuyện này xảy ra thường xuyên tới đâu. Hãy hỏi ngân hàng của bạn họ xử lý thế nào khi giấy phép bị xử lý.
Việc cần làm: cộng các chi phí cố định hằng tháng (tiền thuê, lương nhân viên đã đào tạo phải giữ lại, tiền trả nợ vay). Nhân kết quả với 3. Đó là số tiền mặt bạn cần để vượt qua 90 ngày đình chỉ.
Giảm rủi ro trước khi thanh tra phát hiện vấn đề
Bạn làm được nhiều nhất là trước khi thanh tra đến. Thanh tra không báo trước và không theo chu kỳ cố định. Một lần kiểm tra có thể bắt nguồn từ khiếu nại của người dân, từ điểm bất thường trong hồ sơ gia hạn, hoặc từ đợt rà soát định kỳ trong khu vực. Vì vậy, tuân thủ quy định phải là việc hằng ngày, không chỉ làm khi đoán sắp có thanh tra.
Có ba việc tự kiểm tra nên làm:
Nhân viên đã qua đào tạo. Theo quy định tháng 4/2026, tài liệu của DTAM nói cơ sở có giấy phép bán hoa phải có ít nhất một nhân viên đã hoàn thành khóa học cần sa y tế được công nhận. Người này phải có mặt bất cứ lúc nào cơ sở mở cửa. Mỗi tháng, hãy kiểm tra chứng chỉ đào tạo của người này còn hiệu lực. Kiểm tra luôn lịch trực có phủ hết mọi giờ mở cửa không. Việc này mất khoảng 20 phút. Hở chỗ này nghĩa là bạn không đạt tiêu chí cấp phép, và tiêu chí đó sẽ được kiểm tra lại khi gia hạn.
Cơ sở được bảo vệ an toàn. Tài liệu của DTAM yêu cầu cơ sở có kế hoạch an ninh và biện pháp chống thất thoát. An ninh thường lỏng dần từng chút một. Ví dụ: cửa bị chèn mở để nhận hàng, cửa sổ phía sau không khóa cho thoáng, hay khách nhất quyết đòi xem kho. Hãy đi kiểm tra cơ sở mỗi tuần và chụp ảnh có ghi ngày giờ. Lưu giữ các ảnh này. Nếu sau này thanh tra nói cơ sở không được kiểm soát vào một ngày nào đó, nhật ký ảnh sẽ cho thấy bạn tuân thủ đều đặn.
Ghi chú của người dịch: Ở 30–35 °C, nhân viên sẽ mở cửa ra vào và cửa sổ cho thoáng, nhất là khi mất điện làm điều hòa ngừng chạy. Hãy thiết kế thông gió để phòng vẫn đóng kín được. Ví dụ, lắp song sắt cố định hoặc lưới ở cửa sổ để gió vào được nhưng người không chui qua được. Ghi lại các lần mất điện vào cùng cuốn nhật ký hằng tuần.
Hồ sơ đầy đủ. Giấy phép, chứng chỉ hành nghề, sổ tồn kho và sổ kê đơn PT 33 đều phải có tại cơ sở, được cập nhật và đưa ra được ngay. Nếu bạn không xuất trình được một giấy tờ, thanh tra có thể tạm ghi nhận là giấy tờ đó không có. Lý do là họ không thể kiểm tra thứ họ không được thấy. Khi thanh tra hỏi sổ tồn kho, câu “sổ để ở văn phòng chính” là không chấp nhận được.
Việc cần làm: để một bìa hồ sơ tại cơ sở, chứa mọi giấy tờ trong danh sách trên, kèm một bản scan. Mỗi tuần đối chiếu bìa hồ sơ với danh sách một lần.
Vụ việc hành chính và vụ án hình sự chạy riêng
Một số chủ cơ sở tin rằng bị đình chỉ là xong chuyện và hết nguy cơ hình sự. Điều đó sai.
Xử lý hành chính theo các quy định cấp Bộ và xử lý hình sự theo Bộ luật Ma túy hoặc Luật 1999 diễn ra song song. Kết luận hành chính không bảo vệ bạn khỏi bị truy tố. Nó cũng không có nghĩa bạn bị coi là có tội trong vụ án hình sự. Hai quá trình này độc lập với nhau.
Nếu cùng một hành vi cũng có thể là tội phạm, nó có thể được báo cho cảnh sát. Ví dụ là bán chiết xuất vượt giới hạn THC mà không có giấy phép. Chưa có quy trình công bố nào của DTAM hay Văn phòng Ủy ban Kiểm soát Ma túy (ONCB, cơ quan kiểm soát ma túy của Thái Lan) cho biết việc này xảy ra thường xuyên tới đâu.
Nguy cơ hình sự không kết thúc khi vụ việc hành chính khép lại. Theo Điều 95 Bộ luật Hình sự, thời hiệu truy cứu phụ thuộc vào mức án tù tối đa. Với tội có mức tù tối đa 1 năm, như tội theo Điều 78, thời hiệu là 5 năm kể từ ngày phạm tội.
Việc cần làm: trong lúc còn đang bị đình chỉ, hãy hỏi một luật sư Thái xem hành vi dẫn tới vi phạm có kèm nguy cơ hình sự không. Làm việc này trước khi vụ việc hành chính khép lại.
Sau khi bị thu hồi: mất gì và còn giữ được gì
Quy định cấp Bộ số 2 B.E. 2569 không đề cập chuyện thu hồi hay nộp đơn xin cấp lại. Nó chỉ cho phép cơ quan cấp phép từ chối gia hạn với cơ sở từng bị đình chỉ vì vi phạm thông báo về thảo dược bị kiểm soát.
Thời gian chờ được quy định ở Điều 54 Luật 1999. Sau khi bị thu hồi, bạn không được cấp giấy phép mới theo Luật này trong hai năm. Sau thời gian đó, việc cấp mới do cơ quan cấp phép tùy ý quyết định. Với công ty, khoản 8(1)(จ) Quy định cấp Bộ năm 2016 về cấp phép thảo dược kiểm soát áp cùng lệnh cấm 2 năm cho cả công ty lẫn giám đốc, người quản lý và người chịu trách nhiệm. Vì vậy lập công ty mới do cùng những người đó điều hành, hay thay ban quản lý, chưa chắc thoát được lệnh cấm. Hãy hỏi DTAM hoặc luật sư Thái cho trường hợp cụ thể của bạn.
Nhân viên không mất bằng cấp của riêng họ. Thu hồi là quyết định nhắm vào giấy phép kinh doanh của cơ sở, không phải giấy phép hành nghề của cá nhân. Trước khi một nhân viên sang làm ở cơ sở khác, hãy hỏi DTAM xem chứng chỉ đào tạo của họ có được chấp nhận ở đó không. Giấy phép mất đi, nhưng tay nghề của đội ngũ vẫn còn.
Việc cần làm: lưu bản sao chứng chỉ của từng nhân viên trong hồ sơ, và bảo đảm mỗi người tự giữ bản gốc của mình.
Tóm tắt: rủi ro nào cần xử lý trước
Nếu ngân sách cho việc tuân thủ có hạn, hãy làm theo thứ tự dưới đây, từ rủi ro trước mắt cao nhất đến thấp nhất.
Thu hồi ngay:
- Báo cáo PT 27 hoặc PT 28 sai sự thật
- Bán không có PT 33 cho người dưới 20 tuổi, học sinh – sinh viên, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú
- Cho phép hút tại cơ sở
- Bán qua máy bán hàng tự động
- Bán online
- Bán tại chùa, ký túc xá hoặc công viên công cộng
- Lặp lại vi phạm đã từng bị đình chỉ
Đình chỉ 90 ngày:
- Không báo thông tin xuất khẩu cho cơ quan cấp phép
- Bán cần sa không có PT 33
Với cơ sở chỉ có một địa điểm, 90 ngày đình chỉ đúng mùa du lịch cao điểm có thể đủ để phải đóng cửa hẳn.
Đình chỉ 30 ngày:
- Không lập, lập thiếu hoặc không nộp PT 27, PT 28
- Bán hoặc xuất khẩu thảo dược khi chưa có chứng nhận GACP (Thực hành tốt trong trồng trọt và thu hái dược liệu) hoặc tương đương
- Không treo giấy phép
- Bất kỳ hình thức quảng cáo thương mại nào
Phần lớn các lỗi này tránh được nhờ làm sổ sách đều đặn và không bao giờ đăng giá hay khuyến mãi.
Lỗi nhỏ hơn. Gồm thiếu sót nhỏ trong giấy tờ, một lần nhân viên lỡ lời khi tư vấn khách, hoặc một bài đăng vô tình vượt ranh giới quảng cáo. Theo các bản tin, hướng dẫn không có mức cảnh cáo riêng. Về luật, chỉ một bài quảng cáo cũng thuộc mức đình chỉ 30 ngày (xem Phần 1). Các bản tin đã công bố không nói thanh tra có được chỉ cảnh cáo với lỗi nhỏ hay không. Hãy coi mọi lỗi nhỏ là thứ sẽ bị ghi vào hồ sơ, và sửa ngay trong ngày.
Việc cần làm: lên lịch tự kiểm tra toàn bộ cơ sở trước khi vào mùa cao điểm. Dùng quy trình trong Phần 1 và ba việc tự kiểm tra ở trên.
Đây là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Hãy xác nhận trường hợp của bạn với một luật sư Thái có giấy phép hành nghề trước khi làm. Nếu bạn đã trải qua thanh tra, khiếu nại hay đình chỉ, hãy chia sẻ ngay dưới topic này để những người có giấy phép khác cùng rút kinh nghiệm.
Tài liệu tham khảo
- Luật Bảo hộ và Phát huy Tri thức Y học Cổ truyền Thái B.E. 2542 (1999), các Điều 5, 52, 54, 55, 70, 71 và 78
- Bộ luật Hình sự, Điều 95
- Luật Thủ tục Hành chính B.E. 2539 (1996), Điều 30
- Luật Thành lập Tòa án Hành chính và Thủ tục Tố tụng Hành chính B.E. 2542 (1999), bản sửa đổi, Điều 49
- Thông báo của Bộ Y tế về Thảo dược bị kiểm soát (Cần sa), B.E. 2568 — Công báo Hoàng gia, 25/6/2025
- Quy định cấp Bộ về Ma túy loại 5, chiết xuất cần sa và gai dầu, B.E. 2569 — có hiệu lực từ 26/4/2026
- Quy định cấp Bộ số 2 B.E. 2569 về cấp phép thảo dược bị kiểm soát — 30/4/2026
- Quy định cấp Bộ về cấp phép nghiên cứu, xuất khẩu, bán và chế biến thảo dược bị kiểm soát, B.E. 2559 (2016) — Công báo Hoàng gia tập 133, phần 103 Kor, 9/12/2016, Khoản 8(1)(e) (bản lưu của DTAM)
- Cục Y học Cổ truyền Thái và Y học Thay thế. (2026, 22 tháng 6). แนวทางการออกคำสั่งทางปกครองในการเพิ่มโทษพักใช้และเพิกถอนใบอนุญาต [Hướng dẫn ban hành quyết định hành chính tăng mức phạt đình chỉ và thu hồi giấy phép].
- Bộ luật Ma túy, ban hành kèm Luật Ban hành Bộ luật Ma túy B.E. 2564 (2021); có hiệu lực từ 9/12/2021