สมุนไพรควบคุมคืออะไร? หมวดทางกฎหมายของไทยสำหรับช่อดอกกัญชา

สมุนไพรควบคุม คือหมวดทางกฎหมายของไทยสำหรับพืชสมุนไพรที่การวิจัย การขาย การแปรรูป และการส่งออก ต้องมีใบอนุญาต ตั้งแต่ 26 มิถุนายน 2568 ช่อดอกกัญชาอยู่ในหมวดนี้ ตามประกาศของกระทรวงสาธารณสุข

หมวดนี้มาจากไหน

หมวดนี้อยู่ภายใต้พระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 กฎหมายฉบับนี้ให้กระทรวงสาธารณสุขประกาศกำหนดให้สมุนไพรใดเป็นสมุนไพรควบคุมได้ ประกาศที่ใช้กับกัญชาในปัจจุบันคือ ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568

มีสองประเด็นที่มักมองข้าม ประเด็นแรก การกำหนดนี้เป็นประกาศ ไม่ใช่พระราชบัญญัติที่ผ่านรัฐสภา ประเด็นที่สอง กำหนดไว้เฉพาะส่วนที่เป็นช่อดอกของกัญชา ใบ ลำต้น และราก อยู่นอกการกำหนดนี้

สมุนไพรควบคุมไม่ใช่ยาเสพติด

สมุนไพรควบคุมถูกกำกับในฐานะการแพทย์แผนไทย ส่วนยาเสพติดอยู่ภายใต้กฎหมายยาเสพติดซึ่งควบคุมเข้มงวดกว่ามาก ในไทย ช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพรควบคุม ขณะที่สารสกัดที่มี THC เกิน 0.2% ยังเป็นยาเสพติด พืชต้นเดียวกันจึงอาจอยู่ภายใต้กฎหมายสองฉบับ ขึ้นกับว่าอยู่ในรูปแบบใด

ในทางปฏิบัติหมายความว่าอย่างไร

  • การขาย แปรรูป ส่งออก หรือวิจัยช่อดอก ต้องมีใบอนุญาตตามมาตรา 46 ของพระราชบัญญัติ พ.ศ. 2542
  • ขายช่อดอกได้เฉพาะเมื่อมีใบสั่งจ่าย ภ.ท. 33 ซึ่งครอบคลุมไม่เกิน 30 วัน
  • ห้ามโฆษณาช่อดอกในทุกช่องทาง และห้ามขายทางออนไลน์

กฎกระทรวงว่าด้วยสมุนไพรควบคุม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 ซึ่งมีผลตั้งแต่ 30 เมษายน 2569 ได้เพิ่มความเข้มงวดของเงื่อนไขใบอนุญาต

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • เรียกประกาศนี้ว่า “Controlled Herbs Act” ไม่มีพระราชบัญญัติชื่อนี้
  • สับสนกับร่างพระราชบัญญัติควบคุมกัญชา พ.ศ. … คณะรัฐมนตรีอนุมัติร่างนี้เมื่อ 22 กันยายน 2569 และส่งต่อให้สภาผู้แทนราษฎร ยังไม่มีผลบังคับใช้
  • แปลคำนี้ว่า “ยาควบคุม” คำในภาษาไทยหมายถึงสมุนไพร ที่ถูกกำกับในฐานะยาแผนไทย

เมื่อคุณอ้างถึงกฎกัญชาของไทย ให้ระบุชื่อประกาศและปี คือ พ.ศ. 2568 เพื่อให้ผู้อ่านหาข้อความที่แน่นอนได้

คำที่เกี่ยวข้อง

ช่อดอกกัญชา · ภ.ท. 33 · ยาเสพติดให้โทษประเภท 5 · ใบอนุญาตปลูก · GACP · ใบอนุญาตตามมาตรา 46

อ่านเพิ่มเติมบน Asiannabis

แหล่งอ้างอิง