Trong trồng hữu cơ / GACP, anh em hay nghe mấy từ: mycorrhizae, Trichoderma, Bacillus, Pseudomonas, nấm đối kháng…
Nghe thì “khoa học” nhưng thực ra rất gần gũi – toàn là vi sinh có lợi giúp vườn khỏe, ít bệnh, giảm phải dùng thuốc.
Viết lại ngắn gọn cho anh em cùng tham khảo
Mycorrhizae – nấm rễ cộng sinh
Mycorrhizae = nấm sống cộng sinh với rễ cây.
- Sợi nấm bám vào rễ, sau đó lan rộng ra đất như “mạng lưới rễ phụ”.
- Cây cho nấm đường (carbon), đổi lại nấm giúp cây:
- Hút nhiều nước và dinh dưỡng hơn (nhất là P, vi lượng)
- Chống chịu hạn, nóng, sốc tốt hơn
- Giảm nguy cơ thối rễ / thiếu dinh dưỡng .
Hiểu nôm na:
Mycorrhizae = “bộ rễ mở rộng + hệ miễn dịch phụ” cho cây.
Ví dụ ngoài đời: MYKOS, Great White, các sản phẩm “mycorrhizae inoculant”.
Trichoderma – nấm tốt chuyên “ăn hành” nấm xấu
Trichoderma là một chi nấm có lợi sống trong đất, quanh vùng rễ.
- Nó tranh chỗ, tranh thức ăn với nấm bệnh.
- Tiết enzyme bám vào sợi nấm gây bệnh như Fusarium, Pythium… rồi “ăn” luôn đối thủ.
- Đồng thời kích thích cây:
- Ra rễ mới
- Phân giải chất hữu cơ → cây dễ hút hơn.
→ Trong trồng hữu cơ, Trichoderma là một trong những “vũ khí bắt buộc phải có” nếu muốn hạn chế thuốc hóa học.
Bacillus – vi khuẩn đất cực kỳ hữu ích
Bacillus là họ vi khuẩn dạng que, nhiều loài rất tốt cho cây:
- Bacillus subtilis, B. amyloliquefaciens… → sinh ra chất kháng sinh tự nhiên ức chế nấm bệnh trên lá & rễ.
- Bacillus thuringiensis (Bt) → sản xuất độc tố đặc hiệu diệt sâu non (sâu ăn lá, sâu tơ…).
Lợi ích:
- Bảo vệ cây khỏi nấm & một số sâu hại
- Hỗ trợ phân giải organic, cố định dinh dưỡng
- Dùng được trong IPM / organic / GACP, không để lại dư lượng độc.
Pseudomonas – vi khuẩn kích thích tăng trưởng (PGPR)
Pseudomonas là nhóm vi khuẩn sống quanh rễ, nhiều chủng được xếp vào:
PGPR – Plant Growth-Promoting Rhizobacteria
(vi khuẩn vùng rễ kích thích tăng trưởng cây).
Một số chủng:
- Tiết hormone thực vật (auxin, gibberellin…) → rễ phát triển hơn.
- Tiết chất kháng sinh tự nhiên → ức chế nấm & vi khuẩn gây bệnh.
- Giúp cây hút phospho & vi lượng hiệu quả hơn.
Kết quả:
Cây “ăn khỏe, lớn nhanh”, ít bệnh hơn, đặc biệt ở vùng rễ.
“Nấm đối kháng” là gì?
Nấm đối kháng là tên gọi chung cho những loài nấm có lợi chuyên đối kháng nấm gây bệnh.
- Ví dụ: Trichoderma là nấm đối kháng điển hình.
- Cơ chế:
- Chạy đua chiếm chỗ & chiếm thức ăn với nấm xấu.
- Bám vào nấm bệnh rồi tiết enzyme làm thủng, tan sợi nấm bệnh.
- Một số loài còn kích hệ miễn dịch của cây.
Vai trò trong vườn:
- Bảo vệ rễ khỏi bệnh nấm đất
- Giảm nguy cơ “đổ vườn” khi ẩm độ / điều kiện rootzone không hoàn hảo
- Nền tảng quan trọng của living soil, organic, GACP .
Tóm tắt cho anh em dễ nhớ
- Mycorrhizae → nấm rễ cộng sinh, giúp hút phân + nước, tăng sức khỏe cây.
- Trichoderma → nấm tốt, chuyên “đấm” nấm bệnh trong đất.
- Bacillus & Pseudomonas → vi khuẩn tốt quanh rễ, vừa bảo vệ vừa kích thích cây.
- Nấm đối kháng → tên chung cho các nấm có ích chống lại nấm gây bệnh (Trichoderma là ví dụ số 1).
Nếu anh em quan tâm, lần sau mình có thể viết thêm:
- Cách dùng mycorrhizae / Trichoderma / Bacillus trong soil, coco, hydro
- Brand / sản phẩm đang được dùng nhiều cho canh tác GACP ở EU/US/Asia
- Cách kết hợp vi sinh với phân khoáng mà không “giết” tụi nó.
Ai đang dùng myco / Trichoderma / Bacillus, mời chia sẻ kinh nghiệm, hình rễ & trước–sau cho anh em cùng học hỏi. 
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ nhằm mục đích giáo dục, tuân thủ Thông báo về Thảo dược Kiểm soát (Cần sa) B.E. 2568 và Quy định của Bộ trưởng B.E. 2569 của Thái Lan. Trồng cần sa phải có giấy phép phù hợp. Không cổ vũ sử dụng giải trí.
Dùng chung được và nên dùng chung – hiệu ứng cộng hưởng rất tốt.
Tránh: thuốc diệt nấm/diệt khuẩn mạnh, dung dịch phân “ngâm lâu”, EC/pH quá gắt.
Pha xong tưới ngay, cấy lại vi sinh sau mỗi lần “khử trùng nặng”.