Khi ngừng dùng cần sa sau một thời gian dùng đều đặn, giấc ngủ thường tệ hơn trong một đến hai tuần. Giấc mơ cũng trở nên rõ nét, sống động. Với người dùng cần sa vì mất ngủ, những đêm này giống hệt vấn đề ban đầu. Phần này giải thích cái bẫy đó và kết quả thử nghiệm về cannabinol và cannabidiol. Bài cũng nói về cách điều trị có bằng chứng tốt nhất và cách lên kế hoạch ngừng dùng ngay từ trước liều đầu tiên.
Phần 1 đã xem xét bằng chứng về THC. Thử nghiệm tốt nhất (Walsh và cộng sự, 2021) theo dõi 23 người trưởng thành trong hai tuần. Khi dùng dầu có THC, họ tự đánh giá chứng mất ngủ đã đỡ rõ rệt. Nhưng khi đo giấc ngủ đầy đủ trong phòng thí nghiệm giấc ngủ, kết quả gần như không khác. THC cũng thường làm giảm giấc ngủ REM, tức giai đoạn ngủ có nhiều giấc mơ nhất. Khi ngừng dùng, REM thường tăng vọt trở lại (gọi là “dội ngược”), nghĩa là trong một thời gian, lượng REM nhiều hơn bình thường.
Đây là thông tin chung, không phải lời khuyên y tế. Bài không khuyên bạn dùng cần sa để ngủ. Mất ngủ mạn tính thường là triệu chứng của một vấn đề khác. Nguyên nhân hay gặp là đau, lo âu, trầm cảm, ngưng thở khi ngủ (hơi thở ngừng lặp đi lặp lại trong lúc ngủ), một loại thuốc đang dùng hoặc lịch ngủ. Nếu chỉ chữa triệu chứng, nguyên nhân thật có thể bị bỏ sót nhiều năm, dù nó có cách chữa. Ở Thái Lan, hoa cần sa là thảo dược kiểm soát. Hoa chỉ được bán khi có đơn thuốc PT 33 (ภ.ท.33) do người hành nghề được cấp phép kê.
Đây là Phần 2. Phần 1: https://asiannabis.com/t/1368
1. Cái bẫy của hội chứng cai
Hội chứng cai thường gặp sau khi dùng đều đặn. Ngừng đột ngột sau một thời gian dùng đều đặn sẽ gây ra hội chứng cai, một hội chứng đã được y khoa công nhận. Khó ngủ và giấc mơ lạ hoặc rõ nét là những triệu chứng chính của nó.
Phổ biến tới mức nào. Năm 2020, Bahji và cộng sự công bố một phân tích gộp (nghiên cứu gom kết quả của nhiều nghiên cứu khác lại để phân tích chung). Phân tích này gồm 47 nghiên cứu với 23.518 người tham gia. Hội chứng cai cần sa xuất hiện ở 47% người dùng đều đặn hoặc đã phụ thuộc.
Tỷ lệ này chênh lệch nhiều tùy nhóm được khảo sát:
- khoảng 17% ở các mẫu lấy từ dân số chung;
- 54% ở bệnh nhân ngoại trú (điều trị nhưng vẫn sống tại nhà);
- 87% ở bệnh nhân nội trú (nhập viện để điều trị).
Kéo dài bao lâu. Theo mô tả lâm sàng, triệu chứng thường bắt đầu trong 1–3 ngày sau khi ngừng. Triệu chứng nặng nhất trong tuần đầu, rồi dịu dần trong 1–2 tuần. Mốc thời gian này lấy từ mô tả lâm sàng. Phân tích gộp nói trên không chứng minh điều này.
Phòng thí nghiệm giấc ngủ cho thấy gì. Năm 2008, Bolla và cộng sự đo giấc ngủ của những người dùng nhiều trong các đêm đầu sau khi ngừng. Họ so sánh nhóm này với những người không dùng cần sa. Nhóm dùng nhiều ngủ ít hơn, ít giấc ngủ sâu (giấc ngủ sóng chậm) hơn và mất nhiều thời gian hơn mới ngủ được. Hiệu quả giấc ngủ của họ cũng thấp hơn, tức thời gian ngủ thật chiếm phần nhỏ hơn trong thời gian nằm trên giường. Nghiên cứu chỉ so sánh hai nhóm tại một thời điểm. Vì vậy, nó không cho biết bao nhiêu phần khác biệt đã có sẵn từ trước khi những người này ngừng dùng.
Vì sao đây là cái bẫy. Thử hình dung một người dùng cần sa để chữa mất ngủ. Sau vài tháng, họ thử ngừng và giấc ngủ tệ hơn trước rất nhiều. Họ dễ kết luận: “vậy là mình cần nó thật”. Nhưng tự họ không thể kiểm chứng điều này, vì mất ngủ do cai và mất ngủ ban đầu có cảm giác giống hệt nhau.
Đó chính là cái bẫy. Sau một thời gian dùng đều đặn, bạn không còn phân biệt được mình đang chữa vấn đề nào. Đó có thể là chứng mất ngủ lúc đầu. Cũng có thể là chứng mất ngủ do chính việc ngừng dùng gây ra.
Vấn đề này không riêng gì cần sa. Loại thuốc ngủ nào cũng gặp vấn đề này. Đây là một lý do khiến ngành y học giấc ngủ dần bỏ cách dùng thuốc ngủ lâu dài. Lập luận đó cũng áp dụng cho cần sa.
Áp dụng vào thực tế. Kết luận ở đây không phải là “đừng bao giờ dùng”. Kết luận là kế hoạch ngừng dùng phải được tính ngay từ lúc quyết định dùng. Trước liều đầu tiên, hãy thống nhất ba điều với người kê đơn:
- Thời hạn cố định. Quyết định trước khi nào sẽ đánh giá lại và ngừng, để việc dùng không kéo dài vô thời hạn.
- Giảm liều dần thay vì ngừng đột ngột. Thống nhất với người kê đơn lộ trình giảm liều từng bước. Mục đích là làm hội chứng cai nhẹ hơn.
- Biết trước điều sẽ xảy ra. Một đến hai tuần đầu sau khi ngừng, bạn có thể ngủ tệ hơn cả lúc chưa dùng. Những đêm mất ngủ đó không chứng minh rằng bạn cần thuốc.
Việc bạn có thể làm: ghi nhật ký giấc ngủ trong hai tuần trước liều đầu tiên. Ghi giờ đi ngủ, khoảng bao lâu thì ngủ được, số lần thức giấc trong đêm và giờ thức dậy. Nhật ký này là mốc ban đầu để so sánh. Khi đã qua mấy tuần cai, bạn sẽ thấy giấc ngủ ổn định lại ở mức tốt hơn hay kém hơn lúc bắt đầu.
2. Cannabinol và cannabidiol (CBN và CBD) cho giấc ngủ
Sản phẩm bán để hỗ trợ giấc ngủ thường nêu bật thành phần CBN (cannabinol). CBN hình thành khi THC bị phân hủy lúc cần sa để lâu. Hiện đã có các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng về CBN, nhưng hiệu quả chỉ ở mức nhỏ.
Bonn-Miller và cộng sự, 2024. Thử nghiệm này có liên hệ với doanh nghiệp trong ngành. Thử nghiệm gồm 321 người trưởng thành tự đánh giá mình ngủ kém. Họ dùng 20 mg CBN mỗi tối trong một tuần. So với giả dược, CBN không cải thiện đáng kể chất lượng giấc ngủ. Đây là chỉ tiêu chính, tức kết quả mà thử nghiệm đặt ra để đo ngay từ đầu. CBN có làm giảm số lần thức giấc ban đêm và mức rối loạn giấc ngủ nói chung. Dùng thêm CBD không mang lại lợi ích gì thêm.
Lavender và cộng sự, 2026. Thử nghiệm này làm ở Úc, gồm 20 người trưởng thành đã được chẩn đoán mất ngủ. Đây là thử nghiệm bắt chéo: mỗi người lần lượt dùng tất cả các phương án, mỗi phương án trong một đêm. Liều dùng là 30 mg và 300 mg CBN. Chỉ tiêu chính là thời gian thức giấc sau khi đã ngủ lần đầu, đo trong phòng thí nghiệm giấc ngủ. Cả hai liều đều không làm thay đổi chỉ tiêu này. Liều 300 mg giúp ngủ nhanh hơn khoảng 7 phút, và người dùng thấy mình ngủ ngon hơn. Nhóm nghiên cứu kết luận thử nghiệm này không cho bằng chứng trực tiếp rằng CBN có tác dụng với chứng mất ngủ trong điều trị thông thường.
CBD dùng riêng. Trong nghiên cứu của Linares và cộng sự (2018), một liều CBD duy nhất 300 mg không có tác dụng tức thì lên giấc ngủ của người tình nguyện khỏe mạnh. Kết quả cải thiện hay được trích dẫn lấy từ Shannon và cộng sự (2019). Đó chỉ là một loạt ca bệnh: báo cáo về 72 bệnh nhân của một phòng khám, không có nhóm đối chứng. Phần lớn bệnh nhân trong đó đang điều trị lo âu chứ không phải mất ngủ.
Cả CBN lẫn CBD đều chưa đủ bằng chứng để được coi là cách điều trị mất ngủ.
Việc bạn có thể làm: nếu một sản phẩm được bán để hỗ trợ giấc ngủ vì có CBN, hãy so liều của nó với các liều trong thử nghiệm: 20, 30 và 300 mg. Nhớ rằng ngay ở các liều đó, hiệu quả cũng chỉ nhỏ. Nhờ người kê đơn hoặc dược sĩ kiểm tra xem sản phẩm cannabinoid có tương tác với các thuốc khác bạn đang dùng không (danh sách tương tác thuốc).
3. Cách có bằng chứng tốt nhất: liệu pháp nhận thức – hành vi cho chứng mất ngủ
Bác sĩ khuyên dùng gì trước tiên. American College of Physicians là hiệp hội nghề nghiệp của các bác sĩ nội khoa ở Mỹ. Trong hướng dẫn năm 2016 (Qaseem và cộng sự), hiệp hội này khuyến nghị liệu pháp nhận thức – hành vi cho chứng mất ngủ (CBT-I) là cách điều trị đầu tiên cho rối loạn mất ngủ mạn tính ở người trưởng thành, trước khi dùng thuốc.
CBT-I là gì. Đây không phải mấy lời khuyên thư giãn chung chung. Đây là một chương trình có bài bản, thường kéo dài vài tuần và ngày càng hay được tổ chức trực tuyến. Chương trình gồm bốn phần:
- Giới hạn thời gian nằm trên giường: lúc đầu, bạn chỉ nằm trên giường gần bằng thời gian thật sự ngủ được. Khi giấc ngủ chắc hơn thì tăng dần thời gian này. Mục đích là để ngủ sâu hơn và ít bị ngắt quãng.
- Kiểm soát kích thích: chỉ dùng giường để ngủ, không ngủ được thì ra khỏi giường. Mục đích là để não gắn chiếc giường với việc ngủ, không phải với việc nằm thao thức.
- Điều chỉnh suy nghĩ: xử lý những suy nghĩ lo lắng hoặc cố chấp về giấc ngủ. Mục đích là bớt nỗi lo khiến bạn mất ngủ.
- Vệ sinh giấc ngủ: các thói quen liên quan tới caffeine, ánh sáng và điều kiện phòng ngủ. Đây chỉ là phần nhỏ của chương trình.
Vì sao nên làm trước tiên. CBT-I tốn công hơn việc uống một thứ gì đó trước khi ngủ. Nhưng khác với mọi loại thuốc ngủ, hiệu quả của nó vẫn còn sau khi ngừng điều trị, và không có hội chứng cai. Bài nhắc tới CBT-I vì phần lớn người tìm đọc về cần sa để ngủ chưa từng được giới thiệu phương pháp này.
Ghi chú của người dịch: ở Thái Lan, hãy nhờ bác sĩ giới thiệu bạn tới phòng khám giấc ngủ. Bạn cũng có thể được giới thiệu tới bác sĩ chuyên về rối loạn giấc ngủ, bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý lâm sàng. Hãy hỏi cụ thể về CBT-I và hỏi có chương trình bằng tiếng Thái hoặc trực tuyến không. Ví dụ, năm 2023, Excellence Center for Sleep Disorders (trung tâm chuyên về rối loạn giấc ngủ) của Bệnh viện King Chulalongkorn Memorial đã công bố nghiên cứu về một chương trình CBT-I trực tuyến do Thái Lan phát triển. Trước buổi khám, hãy ghi nhật ký giấc ngủ hai tuần như ở mục 1. Ghi thêm cà phê, rượu bia, giấc ngủ ngày và nhiệt độ phòng ngủ. Vào mùa nóng ở Thái, phòng ngủ nóng, tiếng ồn ban đêm và làm ca là những lý do hay gặp khiến ngủ kém. Nhật ký giúp bác sĩ tìm ra các nguyên nhân như vậy trước khi tính tới thuốc.
Việc bạn có thể làm: bắt đầu ghi nhật ký giấc ngủ ngay tuần này. Hỏi bác sĩ về CBT-I trước khi hỏi về bất kỳ thuốc ngủ nào.
4. Khi nào dùng cannabinoid có thể hợp lý
Chỉ nên dùng cannabinoid để ngủ khi có người kê đơn theo dõi và trong các giới hạn sau:
- Ngắn hạn. Định trước thời hạn và lộ trình giảm liều để ngừng, thay vì dùng mỗi tối mà không có ngày kết thúc.
- Khi mất ngủ do một bệnh mà bạn đã được kê cannabinoid để điều trị. Ví dụ như đau, buồn nôn hoặc co cứng cơ (cơ bắp bị cứng và co giật). Khi đó, ngủ ngon hơn là lợi ích phụ khi điều trị vấn đề chính.
- Không dùng thay cho việc tìm nguyên nhân. Ngưng thở khi ngủ, trầm cảm, bệnh tuyến giáp, hội chứng chân không yên và tác dụng phụ của thuốc đều có thể gây mất ngủ. Mỗi bệnh này có cách điều trị riêng.
- Không dùng khi hôm sau bạn cần hoàn toàn tỉnh táo. Liều cao gây lơ mơ vào hôm sau. Vì vậy, các cảnh báo thông thường về lái xe và vận hành máy móc áp dụng cả cho sáng hôm sau, không chỉ ban đêm.
- Đặc biệt thận trọng với người cao tuổi. Người cao tuổi dễ bị thuốc làm buồn ngủ hơn. Họ cũng dễ bị tụt huyết áp khi đứng dậy, dẫn tới té ngã. Dùng thuốc buổi tối rồi 3 giờ sáng dậy đi vệ sinh là một rủi ro cụ thể và có thể đoán trước.
Ghi chú của người dịch: nhiều nhà ở Thái có sàn nhà tắm hay bị ướt. Nếu người cao tuổi dùng bất kỳ thuốc gây buồn ngủ nào vào buổi tối, hãy để đèn ngủ sáng suốt đêm. Giữ lối đi tới nhà vệ sinh khô ráo và không có đồ vướng. Cách này giảm nguy cơ té ngã khi đi vệ sinh ban đêm.
Việc bạn có thể làm: mang danh sách này tới gặp người kê đơn. Thống nhất bằng văn bản về thời hạn dùng, lý do điều trị và kế hoạch giảm liều.
5. Quy định tại Thái Lan
Hoa. Hoa cần sa là thảo dược kiểm soát theo Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về Thảo dược kiểm soát (Cần sa), B.E. 2568 (2025). Thông báo này được ban hành theo Đạo luật Bảo vệ Y học Cổ truyền Thái B.E. 2542 (1999) và có hiệu lực từ ngày 26/6/2025. Hoa chỉ được bán khi có đơn thuốc PT 33 (ภ.ท.33) do người hành nghề được cấp phép kê. Mỗi đơn kê lượng dùng tối đa 30 ngày. Cấm quảng cáo và cấm bán hoa trực tuyến.
Các quy định năm 2026. Hai Quy định cấp Bộ (Ministerial Regulation) B.E. 2569 (2026) đã siết chặt thêm việc cấp phép:
- Quy định cấp Bộ về Chiết xuất cần sa hoặc gai dầu B.E. 2569, có hiệu lực từ ngày 26/4/2026. Giấy phép cho chiết xuất có trên 0,2% THC chỉ được cấp cho ba nhóm. Đó là pháp nhân Thái không bị coi là “nước ngoài” theo Luật Kinh doanh của Người nước ngoài B.E. 2542, cơ quan nhà nước và Hội Chữ thập đỏ Thái Lan.
- Quy định cấp Bộ về Thảo dược kiểm soát (số 2) B.E. 2569, có hiệu lực từ ngày 30/4/2026, đúng ngày đăng Công báo Hoàng gia. Quy định này siết chặt tiêu chí cấp phép đối với hoa cần sa.
Thực thi và dự luật. Ngày 20/6/2026, chính phủ cho biết các cơ quan chức năng đã kiểm tra hơn 1.200 cửa hàng cần sa trên cả nước trong tháng trước đó. Dự thảo Luật Kiểm soát Cần sa chưa trở thành luật. Nội các đã thông qua dự thảo ngày 22/9/2026 và gửi lên Hạ viện.
Các quy định này vẫn đang thay đổi. Hãy hỏi người kê đơn hoặc Cục Y học Cổ truyền và Y học Thay thế Thái Lan về yêu cầu hiện hành.
Với thuốc hỗ trợ giấc ngủ, đơn thuốc tối đa 30 ngày có một điểm lợi. Việc dùng hằng đêm không thể kéo dài mà không ai để ý, vì mỗi lần kê đơn mới đều phải đánh giá lại.
Việc bạn có thể làm: mỗi lần đi kê đơn mới, mang theo nhật ký giấc ngủ. Cùng người kê đơn quyết định nên dùng tiếp, giảm liều hay ngừng.
Nếu bạn đã dùng cannabinoid để ngủ theo đơn thuốc hơn vài tháng, hãy chia sẻ ngay dưới topic này chuyện gì đã xảy ra khi bạn ngừng. Cho biết những đêm khó ngủ kéo dài bao lâu, và cuối cùng giấc ngủ ổn định ở mức tốt hơn hay kém hơn lúc bắt đầu. Gần như chưa có dữ liệu về vấn đề này, và chưa thử nghiệm nào theo dõi người dùng đủ lâu để trả lời. Chỉ chia sẻ kinh nghiệm dùng theo đơn thuốc hợp pháp. Không đăng nguồn mua, giá cả hay chuyện dùng để giải trí.
Tài liệu tham khảo
- Babson KA, Sottile J, Morabito D. Cannabis, cannabinoids, and sleep: a review of the literature. Curr Psychiatry Rep. 2017. doi:10.1007/s11920-017-0775-9
- Bahji A, Stephenson C, Tyo R, Hawken ER, Seitz DP. Prevalence of cannabis withdrawal symptoms among people with regular or dependent use of cannabinoids: a systematic review and meta-analysis. JAMA Netw Open. 2020;3(4):e202370. doi:10.1001/jamanetworkopen.2020.2370
- Bolla KI, et al. Sleep disturbance in heavy marijuana users. Sleep. 2008;31(6):901–908. PMID 18548836
- Bonn-Miller MO, et al. A double-blind, randomized, placebo-controlled study of the safety and effects of CBN with and without CBD on sleep quality. Exp Clin Psychopharmacol. 2024;32(3):277–284. doi:10.1037/pha0000682
- Lavender IG, et al. Cannabinol for acute treatment of insomnia disorder in a randomized placebo-controlled crossover trial. J Sleep Res. 2026;35(4):e70284. doi:10.1111/jsr.70284
- Linares IM, et al. No acute effects of cannabidiol on the sleep-wake cycle of healthy subjects. Front Pharmacol. 2018;9:315. doi:10.3389/fphar.2018.00315
- Qaseem A, et al. Management of chronic insomnia disorder in adults: a clinical practice guideline from the American College of Physicians. Ann Intern Med. 2016;165(2):125–133. doi:10.7326/M15-2175
- Shannon S, et al. Cannabidiol in anxiety and sleep: a large case series. Perm J. 2019;23:18-041. doi:10.7812/TPP/18-041
- Walsh JH, Maddison KJ, Rankin T, et al. Treating insomnia symptoms with medicinal cannabis: a randomized, crossover trial of the efficacy of a cannabinoid medicine compared with placebo. Sleep. 2021;44(11):zsab149. doi:10.1093/sleep/zsab149
Thông tin chung, không phải lời khuyên y tế. Mất ngủ kéo dài cần được khám để tìm ra nguyên nhân, chứ không chỉ cần một thứ giúp dễ ngủ.