หมวดนี้พูดถึงห้องที่คุณสร้างขึ้นมาเพื่อปลูกต้นไม้ ทั้งเรื่องการจัดผังห้อง ทิศทางที่ลมไหลในห้อง และขนาดของเครื่องทำความเย็นกับเครื่องลดความชื้นที่ต้องใช้ นอกจากนี้ยังพูดถึงการตัดสินใจด้านการออกแบบบางอย่างที่ถ้าแก้ในแบบแปลนแทบไม่เสียเงิน แต่ถ้าก่อผนังเสร็จแล้วค่อยแก้จะเสียเงินมาก
คุณจะเจอตัวย่อ HVAC อยู่บ่อย ๆ ตัวย่อนี้มาจาก heating, ventilation and air conditioning หรือระบบทำความร้อน ระบายอากาศ และปรับอากาศ ซึ่งหมายถึงอุปกรณ์ทุกชิ้นที่ใช้ควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น และอากาศใหม่ที่เข้ามาในห้อง
อ่าน 3 หัวข้อนี้ก่อน
- การออกแบบห้องปลูกกัญชาในร่ม: ขนาดห้อง ภาระความร้อน ฉนวน และการไหลเวียนอากาศ (ตอนที่ 1 จาก 2) พูดถึงขนาดห้อง ภาระความร้อน ฉนวน และการไหลเวียนอากาศ ควรอ่านก่อนซื้ออุปกรณ์ เพื่อคำนวณว่าเครื่องทำความเย็นต้องดึงความร้อนออกจากห้องมากแค่ไหน
- การออกแบบห้องปลูกกัญชาในร่ม: เครื่องปรับอากาศ เซนเซอร์ ผังห้อง ความปลอดภัยทางไฟฟ้า และการจดบันทึก (ตอนที่ 2 จาก 2) พูดถึงเครื่องปรับอากาศ เซนเซอร์ ผังห้อง ความปลอดภัยทางไฟฟ้า และการจดบันทึก ควรอ่านก่อนเลือกอุปกรณ์ควบคุมสภาพอากาศและวางแผนเดินสายไฟ
- ยกเลิกห้องต้นแม่พันธุ์ ห้องอนุบาล และห้องเลี้ยงต้น เพื่อให้ทุกห้องใช้ทำดอก: ได้ประโยชน์อะไร ต้นอ่อนจะมาจากไหน และทดสอบอย่างไร อธิบายเหตุผลของการทำฟาร์มแบบไม่มีห้องเลี้ยงต้นแม่พันธุ์และห้องอนุบาลแยกต่างหาก ควรอ่านก่อนตัดสินใจว่าจะสร้างกี่ห้อง เพราะห้องที่เพิ่มมาทุกห้องต้องมีอุปกรณ์ควบคุมสภาพอากาศเป็นของตัวเอง
เต็นท์ ห้องปิด หรืออาคารดัดแปลง: ใช้ลำดับการสร้างเดียวกัน
พื้นที่ปลูกที่พบบ่อยมี 3 แบบ
- เต็นท์ปลูก: เต็นท์ผ้าที่บุด้านในด้วยวัสดุสะท้อนแสง ตั้งอยู่ในห้องที่มีอยู่แล้ว อุณหภูมิและความชื้นในเต็นท์จึงขึ้นกับห้องที่ล้อมเต็นท์ไว้
- ห้องปิด: ห้องที่ไม่ถ่ายเทอากาศกับภายนอก การทำความเย็นและการลดความชื้นทั้งหมดต้องใช้เครื่องจักร
- อาคารดัดแปลง: บ้าน ตึกแถว หรือโกดังเดิมที่นำมาปรับเป็นที่ปลูก ผนัง หลังคา และระบบไฟฟ้ามีอยู่แล้ว คุณต้องออกแบบโดยใช้ของที่มีอยู่
แต่ละแบบมีข้อจำกัดต่างกัน แต่ทั้ง 3 แบบสร้างตามลำดับเดียวกัน
- ผนัง ฝ้าเพดาน พื้น ประตู และฉนวน ส่วนทั้งหมดนี้เรียกรวมกันว่า “เปลือกอาคาร” คือทุกส่วนที่กั้นห้องออกจากภายนอก ความร้อนหรืออากาศชื้นที่ผ่านเปลือกอาคารเข้ามาได้ จะต้องใช้เครื่องจักรดึงออกในภายหลัง และคุณต้องจ่ายค่าไฟสำหรับงานนี้ทุกวัน
- อุปกรณ์ควบคุมสภาพอากาศ ที่เลือกขนาดตามภาระความร้อนและความชื้นจริง ภาระความร้อนคือความร้อนทั้งหมดที่เครื่องทำความเย็นต้องดึงออก ทั้งจากไฟปลูก ปั๊ม พัดลม คนที่เข้าไปทำงาน และความร้อนจากภายนอกที่ผ่านผนังกับหลังคาเข้ามา ส่วนภาระความชื้นคือไอน้ำที่ต้องดึงออก ซึ่งส่วนใหญ่มาจากต้นไม้ อย่าเลือกขนาดเครื่องตามพื้นที่ห้อง เพราะห้องขนาดเท่ากัน 2 ห้องอาจมีไฟและจำนวนต้นต่างกันมาก
- ผังการติดตั้งไฟปลูก กำหนดตำแหน่งแขวนไฟแต่ละดวงให้ต้นได้รับแสงสม่ำเสมอ วิธีตรวจดูได้ในหัวข้อการวัดแสงที่ทรงพุ่ม
- ระบบให้น้ำ วางแผนว่าน้ำจะไปถึงทุกต้นอย่างไร และน้ำที่ไหลออกจากกระถางจะระบายไปทางไหน ในเขตอากาศร้อน ผู้ปลูกจำนวนมากใช้ระบบน้ำหยด
- ระบบไฟฟ้า ต้องรับโหลดของไฟปลูก อุปกรณ์ควบคุมสภาพอากาศ ปั๊ม และพัดลม ได้อย่างปลอดภัยเมื่อทุกอย่างเปิดพร้อมกัน
ถ้าแก้อะไรในขั้นแรก ๆ มักต้องแก้ขั้นถัดไปตามด้วย เพราะเหตุนี้การแก้ไขหลังจากห้องเริ่มใช้งานแล้วจึงแพงมาก ก่อนซื้อเครื่องปรับอากาศหรือเครื่องลดความชื้น ให้จด 4 อย่างนี้ไว้ ได้แก่ วัสดุผนังและหลังคา วัตต์รวมของไฟปลูก จำนวนต้น และปริมาณน้ำเป็นลิตรที่คาดว่าจะให้ต่อวัน ตัวเลขเหล่านี้คือสิ่งที่ต้องใช้เลือกขนาดเครื่อง
หมายเหตุผู้แปล: ในประเทศไทย อุณหภูมิภายนอก 30–35 °C เป็นเรื่องปกติในช่วงส่วนใหญ่ของปี หลังคาโลหะที่ไม่มีฉนวนและโดนแดดเต็มที่จะส่งความร้อนลงมาที่ห้องด้านล่างมาก ขั้นที่ 1 จึงสำคัญกับบ้านเรามากกว่าประเทศที่อากาศเย็นกว่า เพราะความร้อนทุกองศาที่ผ่านหลังคาลงมา คือค่าไฟที่คุณต้องจ่ายให้เครื่องทำความเย็น ให้สอบถามอัตราค่าไฟจากผู้ให้บริการไฟฟ้าในพื้นที่ของคุณ ซึ่งก็คือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค หรือการไฟฟ้านครหลวงสำหรับกรุงเทพฯ และจังหวัดใกล้เคียง จากนั้นใส่ค่าไฟตามจำนวนชั่วโมงที่คาดว่าจะเปิดเครื่องทำความเย็นลงในงบประมาณก่อนเริ่มสร้าง
หมายเหตุผู้แปล: ถ้าห้องนี้จะใช้ปลูกช่อดอกกัญชาภายใต้ใบอนุญาต ให้ตรวจเงื่อนไขของใบอนุญาตก่อนออกแบบห้อง กฎกระทรวงว่าด้วยสมุนไพรควบคุม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2569 และกำหนดเกณฑ์ใบอนุญาตสำหรับช่อดอกกัญชาให้เข้มขึ้น รายละเอียดสิ่งที่เปลี่ยนไปอ่านได้ที่กฎกระทรวง 2 ฉบับของไทย พ.ศ. 2569
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่ 1: เลือกขนาดเครื่องลดความชื้นตามปริมาตรห้อง
ห้องปลูกส่วนใหญ่ที่ต้องรื้อสร้างใหม่หรือต้องซื้ออุปกรณ์มาเสริม มักเกิดจากความผิดพลาดในการออกแบบ 2 ข้อ ข้อแรกคือเครื่องลดความชื้นเล็กเกินไป ซึ่งเกิดจากการเลือกขนาดตามปริมาตรห้อง แทนที่จะคิดจากปริมาณน้ำที่ต้นไม้ปล่อยออกมา
ต้นไม้ดูดน้ำเข้าทางราก น้ำส่วนใหญ่จะระเหยออกทางใบเป็นไอน้ำ กระบวนการนี้เรียกว่าการคายน้ำ ไอน้ำจะค้างอยู่ในอากาศของห้องจนกว่าเครื่องลดความชื้นหรือเครื่องปรับอากาศจะดึงออก ปริมาตรห้องบอกได้แค่ว่าห้องจุอากาศได้เท่าไร แต่ไม่ได้บอกว่าแต่ละวันมีน้ำเข้าไปในอากาศนั้นเท่าไร ในอาคารเขตร้อน ปริมาณน้ำที่ต้นไม้คายออกมานั้นมีมาก
วิธีประมาณ: ช่วงที่รดน้ำตามปกติ ให้จดปริมาณน้ำเป็นลิตรที่ให้ทั้งห้องต่อวันไว้สัก 2–3 วัน แล้วลบด้วยปริมาณน้ำที่ไหลออกจากกระถางซึ่งคุณรองเก็บได้ น้ำที่เหลือส่วนใหญ่จะกลายเป็นไอน้ำในอากาศ มีเพียงส่วนน้อยที่ค้างอยู่ในวัสดุปลูกและในต้น ให้วัดตอนต้นโตเต็มที่ เพราะเป็นช่วงที่ใช้น้ำมากที่สุด จากนั้นเทียบตัวเลขที่ได้กับความสามารถในการดึงความชื้นของเครื่อง ซึ่งระบุเป็นลิตรต่อวัน หัวข้อการเลือกขนาดเครื่องลดความชื้นและเครื่องปรับอากาศสำหรับห้องออกดอกในไทย อธิบายว่าทำไมเครื่องปรับอากาศอย่างเดียวมักดึงน้ำออกได้ไม่พอ
ถ้ายังไม่เคยปลูกในห้องนี้ ให้ขอตัวเลขจากสมาชิกที่มีห้องขนาดและจำนวนต้นใกล้เคียงกัน โดยถามได้ในหมวดการปลูกในร่ม
หมายเหตุผู้แปล: ช่วงหน้าฝนของไทย อากาศภายนอกชื้นมาก การดึงอากาศภายนอกเข้าห้องจึงเพิ่มความชื้นแทนที่จะลด เครื่องลดความชื้นของคุณจึงต้องรับทั้งน้ำจากต้นไม้และอากาศชื้นที่รั่วเข้ามา ผู้ผลิตวัดความสามารถของเครื่องลดความชื้นภายใต้สภาวะทดสอบที่กำหนดไว้ ให้ตรวจดูว่าสภาวะนั้นคืออะไร เพราะในห้องของคุณ เครื่องอาจดึงน้ำออกได้น้อยกว่าตัวเลขที่ระบุ ถ้าจะซื้ออุปกรณ์ ให้สอบถามตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการในไทยของยี่ห้อที่คุณสนใจ ส่วนประสบการณ์ใช้งานจริง ให้ถามผู้ปลูกคนอื่นในหมวดอุปกรณ์และวัสดุปลูก
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่ 2: ไม่ได้วางแผนให้ลมไหลผ่านต้น
ข้อผิดพลาดที่ 2 คือไม่ได้วางแผนการเคลื่อนที่ของอากาศภายในทรงพุ่ม ทรงพุ่มคือชั้นบนสุดของใบและช่อดอกของต้นทั้งหมดในห้อง การทำให้อากาศเคลื่อนที่ในทรงพุ่มเป็นคนละเรื่องกับการแลกอากาศกับภายนอก
- การแลกอากาศ คือการเปลี่ยนอากาศในห้องกับอากาศภายนอก โดยใช้พัดลมดูดอากาศออกและพัดลมดึงอากาศเข้า
- การเคลื่อนที่ของอากาศในทรงพุ่ม คือการเป่าลมให้ผ่านด้านบน ระหว่างต้น และใต้ต้นภายในห้อง โดยใช้พัดลมหมุนเวียนอากาศ
ห้องที่มีพัดลมดูดอากาศแรง ๆ ก็ยังอาจมีอากาศนิ่งอยู่กลางดงต้นไม้ได้ ตรงจุดนั้นอากาศชื้นจะค้างอยู่รอบช่อดอก และเชื้อราอย่างราสีเทา (Botrytis) ก็จะเริ่มขึ้นจากจุดอับนั้น การวางแผนให้ลมเคลื่อนที่ในทรงพุ่มจึงเป็นตัวตัดสินว่าห้องของคุณจะมีอุณหภูมิและความชื้นเท่ากันทั้งห้อง หรือจะมีจุดอับที่ราขึ้นอยู่ตรงกลาง
สิ่งที่ควรทำ: ก่อนสร้าง ให้วาดตำแหน่งพัดลมหมุนเวียนอากาศลงในแบบห้อง ระบุว่าพัดลมแต่ละตัวแขวนตรงไหนและเป่าไปทิศไหน หลังติดตั้งเสร็จ ให้วางเซนเซอร์วัดอุณหภูมิและความชื้น 1 ตัวไว้กลางทรงพุ่ม และอีก 1 ตัวไว้ที่ขอบ แล้วเทียบค่าทั้งสองเป็นเวลา 1 สัปดาห์ ถ้าตรงกลางชื้นกว่าตลอด ให้เพิ่มหรือย้ายพัดลมก่อนต้นเริ่มสร้างช่อดอก
หมายเหตุผู้แปล: ไฟดับเป็นเรื่องที่เกิดบ่อยในหลายพื้นที่ของไทย โดยเฉพาะตอนมีพายุ เมื่อไฟดับ พัดลมและเครื่องลดความชื้นจะหยุดทำงาน และในหน้าฝน ความชื้นในห้องปิดจะขึ้นเร็วมาก ให้กำหนดไว้ก่อนว่าอุปกรณ์ไหนต้องทำงานต่อระหว่างไฟดับ เช่น พัดลมหมุนเวียนอากาศ เครื่องลดความชื้น และตัวควบคุม แล้วปรึกษาช่างไฟฟ้าที่มีคุณวุฒิเรื่องไฟสำรองสำหรับอุปกรณ์กลุ่มนี้เท่านั้น เครื่องสำรองไฟ UPS (uninterruptible power supply คือแบตเตอรี่ที่จ่ายไฟแทนได้ทันทีเมื่อไฟดับ) ใช้เลี้ยงตัวควบคุมได้ ส่วนอุปกรณ์ที่กินไฟมากต้องใช้เครื่องปั่นไฟ หลังไฟดับทุกครั้ง ให้ตรวจว่าไทเมอร์และตัวควบคุมกลับมาทำงานด้วยค่าที่ตั้งไว้ถูกต้อง
ขั้นแรกที่คุณทำได้
ก่อนสร้างหรือซื้ออุปกรณ์ ให้เตรียมแผนห้องปลูกความยาว 1 หน้า
- ประเภทห้อง (เต็นท์ ห้องปิด หรืออาคารดัดแปลง) และวัสดุผนังกับหลังคา
- วัตต์รวมของไฟปลูกและจำนวนต้น
- ปริมาณน้ำที่ให้ต่อวัน ลบด้วยน้ำที่ไหลออกจากกระถาง เพื่อให้รู้ภาระความชื้น
- ภาพวาดตำแหน่งพัดลมหมุนเวียนอากาศและทิศที่แต่ละตัวเป่า
- อุปกรณ์ที่ต้องทำงานต่อระหว่างไฟดับ
โพสต์แผนเป็นคำตอบไว้ใต้หัวข้อนี้ได้เลย สมาชิกจะช่วยชี้จุดที่มีปัญหาตอนที่ยังแก้บนกระดาษได้โดยไม่เสียเงินมาก