Vì sao cần sa quang chu kỳ trồng ngoài trời ở miền Nam Thái Lan ra hoa chỉ sau sáu tuần: cây tự ra hoa, chủ động trồng theo hướng ra hoa sớm và tấm che tối (Phần 2/2)

🌱 Canh tác Trồng ngoài trời
1

Cây cần sa quang chu kỳ (photoperiod) là loại cây chuyển sang ra hoa khi ngày ngắn lại. Trồng ngoài trời ở Thái Lan, loại cây này thường bắt đầu ra hoa khoảng bốn đến sáu tuần sau khi gieo hạt. Lúc đó cây chưa kịp phát triển bộ cành đầy đủ. Nguyên nhân là độ dài ngày: ngày ở Thái Lan không bao giờ đủ dài để giữ cây ở giai đoạn phát triển thân lá.

Phần này nói về ba cách xử lý. Cách thứ nhất là trồng cây tự ra hoa. Cách thứ hai là lên kế hoạch vụ trồng theo hướng chấp nhận ra hoa sớm. Cách thứ ba là dùng tấm che tối để chọn ngày cây bắt đầu ra hoa.

Cuối bài có bảng so sánh cả bốn cách chính, kèm ba bài học khác từ các topic về trồng ngoài trời ở Thái. Bài cũng liệt kê những điều chưa ai biết chắc. Phần 1 nói kỹ về nguyên nhân và hai cách giữ cây ở giai đoạn thân lá: ươm cây trong nhà và chiếu thêm đèn ban đêm.

Đây là Phần 2. Phần 1: https://asiannabis.com/t/1447

1. Tóm tắt nguyên nhân

Cây quang chu kỳ chuyển từ phát triển thân lá sang ra hoa khi ngày ngắn hơn một mức nhất định. Giai đoạn phát triển thân lá gọi là giai đoạn sinh trưởng (vegetative). Năm 2021, một thử nghiệm của Đại học Florida (Mỹ) trên 27 giống hemp (gai dầu công nghiệp) ghi nhận ngưỡng từ 13 giờ 45 phút đến 14 giờ. Đó là ngưỡng của những giống có ngưỡng ngắn nhất trong số này.

Năm 2024, Đại học Guelph (Canada) thử hai giống có hàm lượng THC cao. Cả hai vẫn ra hoa khi ngày dài 13 giờ, một giống chỉ chậm hơn khoảng 1,5 ngày. Nhiều giống bắt đầu ra hoa khi ngày ngắn hơn khoảng 13–14 giờ.

Ngày dài nhất ở Thái Lan chỉ khoảng 12 giờ 35 phút ở Phuket và Hat Yai, 12 giờ 55 phút ở Bangkok và 13 giờ 15 phút ở Chiang Mai. Vì vậy, nếu không chiếu thêm đèn, cây quang chu kỳ đặt ngoài trời đã nằm dưới ngưỡng ra hoa ngay từ đầu. Ở miền Nam, không tháng nào trong năm giữ được cây ở giai đoạn thân lá.

2. Cách 2: Chuyển sang trồng cây tự ra hoa

Cơ chế. Cây tự ra hoa (autoflower) bắt đầu ra hoa khi tới một độ tuổi nhất định, không phụ thuộc vào việc đêm dài ra. Ngày ngắn ở vùng gần xích đạo không ảnh hưởng tới loại cây này. Vì thế vấn đề nói trong bài không xảy ra với chúng.

Vì sao hợp với điều kiện Thái. Đây là cách duy nhất không cần thiết bị, không cần thao tác đúng giờ mỗi ngày và không cần lịch bật tắt. Cách này cũng giải thích được một số kết quả khó hiểu. Nhiều tên giống có cả bản quang chu kỳ lẫn bản “Automatic” (tự ra hoa).

Một ví dụ là Kalashnikova của Green House Seeds, một công ty giống của Hà Lan. Người trồng ở Khanom (tỉnh Nakhon Si Thammarat) nhắc trong Phần 1 không nói rõ anh trồng bản nào. Nếu cây ra hoa nhanh, hãy kiểm tra xem bạn đang trồng bản nào trước khi tìm nguyên nhân.

Chi phí: chỉ có tiền mua hạt.

Rủi ro:

  • Không dời được ngày thu hoạch. Cây tự ra hoa có vòng đời ngắn và cố định. Bạn không thể hoãn thu hoạch để tránh một đợt mưa lớn. Ở vùng khí hậu gió mùa, dời được ngày thu hoạch thêm hai tuần là lợi thế rất lớn.
  • Cây còi vì nóng. Cây tự ra hoa chịu sức ép của khí hậu nhiệt đới kém hơn. Khi bị nóng làm còi, cây không có thêm thời gian phát triển thân lá để bù lại. Người trồng đã gặp vấn đề này khi trời quá nóng. Xem thêm chọn giống cho phòng trồng trên 30 °C.

Ghi chú của người dịch: trồng thử cây tự ra hoa ở Thái Lan. Cách này cho bạn một vụ không cần đèn, hẹn giờ hay tấm che, với ngày thu hoạch đoán trước được. Ở Thái Lan, hai điều chính cần tính trước là mưa và nóng. Hãy tính vòng đời dự kiến của cây từ ngày gieo. Sau đó so ngày thu hoạch với những tuần thường mưa lớn ở vùng bạn. Trước khi mua hạt, hãy đọc những gì hợp pháp khi mua hạt cần sa ở Thái Lan.

Việc cần làm: trong một vụ, gieo vài cây tự ra hoa cạnh các cây bạn vẫn trồng. Ghi lại ngày gieo, ngày thu hoạch, thời tiết những tuần cuối và mọi tổn hại do nóng. Nhờ vậy bạn biết cây tự ra hoa có hợp với chỗ trồng của mình không, trước khi trồng cả vụ. Cây tự ra hoa hợp với vườn nhỏ không có thiết bị. Chúng kém phù hợp nếu bạn cần dời ngày thu hoạch để tránh thời tiết xấu.

3. Cách 3: Chấp nhận ra hoa sớm và lên kế hoạch theo đó

Cơ chế. Bạn thôi cố ngăn cây ra hoa sớm. Bạn chấp nhận rằng cây quang chu kỳ đặt ngoài trời sẽ ra hoa sớm và lên kế hoạch cho việc đó. Bạn trồng cây thấp hơn và trồng nhiều cây hơn. Một lựa chọn khác là dùng cây giâm cành (clone) lớn, đã ra rễ khoẻ trong nhà (Cách 0 trong Phần 1). Khi đó cây dù nhỏ vẫn cho thu hoạch đáng kể.

Vì sao người trồng làm vậy. Cách này không tốn tiền. Một số người trồng kể họ cố ý làm cách này. Với họ, đây không phải chuyện tình cờ. (“12/12” nghĩa là 12 giờ sáng và 12 giờ tối, gần với ngày tự nhiên ở Thái.)

Chi phí: không tốn tiền thiết bị, nhưng sản lượng mỗi cây giảm thật sự.

Rủi ro. Mỗi cây chỉ lớn trong đúng một giai đoạn ra hoa. Cây không có vài tuần phát triển thân lá để dựng bộ cành trước. Sản lượng mỗi cây chỉ bằng một phần nhỏ so với cùng giống đó sau tám tuần phát triển thân lá.

Trồng nhiều cây nhỏ sát nhau sẽ bù lại phần thiếu này. Cách trồng này gọi là biển xanh (sea of green, SOG). Ở Thái Lan, số cây và địa điểm trồng phải nằm trong giấy phép của bạn. Chúng cũng phải theo đúng điều kiện của Thông báo về Thảo dược kiểm soát (cần sa) Phật lịch 2568 (giải thích tại đây).

Việc cần làm: trước khi trồng, ước tính số cây nhỏ cần có để đạt sản lượng mong muốn. Đối chiếu con số đó với giấy phép. Sau đó trồng đúng theo kế hoạch. Một vụ ngắn có kế hoạch vẫn cho thu hoạch dùng được. Còn cùng vụ đó mà cây ra hoa sớm ngoài ý muốn thì thường gây thất vọng.

4. Cách 4: Dùng tấm che tối để chọn ngày ra hoa

Cơ chế. Tấm che tối (blackout) là tấm che kín sáng, phủ lên cây mỗi chiều tối. Tấm che quyết định ngày cây bắt đầu ra hoa và cho cây đêm dài, tối hoàn toàn, đều đặn. Nó không tạo ra giai đoạn phát triển thân lá. Ở Thái Lan, ngày tự nhiên vốn đã kích thích ra hoa, nên tấm che không giữ được cây ở giai đoạn thân lá. Chỉ có chiếu thêm đèn ban đêm (Cách 1) hoặc ươm cây trong nhà (Cách 0) mới làm được việc đó.

Khi nào đáng dùng. Tấm che có ích vào các tháng ngày dài, khoảng từ tháng 5 tới giữa tháng 8 ở miền Bắc. Lúc đó ngày dài khoảng 12 giờ 45 phút đến 13 giờ 15 phút. Một số giống phản ứng chậm hoặc không đều với độ dài ngày này. Che tối mỗi ngày sẽ giúp cây bắt đầu ra hoa đúng ngày bạn chọn. Thường đó là sau một giai đoạn thân lá được kéo dài bằng đèn.

Từ tháng 11 tới tháng 2, ngày ở khắp Thái Lan chỉ dài khoảng 12 giờ hoặc ngắn hơn. Đêm tự nhiên đã đủ dài, nên tấm che gần như không giúp thêm gì. Ở cực Nam, tháng nào làm cũng hiếm khi đáng công.

Có thể bạn không cần đủ 12 giờ tối. Trong thử nghiệm năm 2024 của Guelph, hai giống vẫn ra hoa tốt khi ngày dài 13 giờ. Chưa ai thử xem điều này có đúng với giống của bạn khi trồng ngoài trời ở Thái hay không.

Chi phí: vừa phải nếu tự làm tủ che cho vài chậu. Chi phí sẽ cao nếu là nhà kính có rèm chạy bằng mô-tơ. Tuy vậy, tốn kém lớn hơn là công sức phải bỏ ra mỗi ngày.

Rủi ro:

  • Tích nhiệt và ẩm. Tấm che khi đóng kín giữ lại nhiệt và hơi ẩm. Vào mùa mưa ở Thái, bên trong sẽ thành buồng ẩm nếu không khí không lưu thông được lúc che.
  • Cây cái ra hoa đực. Thời gian tối không đều và lọt sáng là những nguyên nhân gây sốc cho cây đã được biết rõ. Chúng có thể làm tăng nguy cơ lưỡng tính (hermaphroditism). Đó là khi cây cái ra thêm hoa đực, và hoa đực này có thể thụ phấn cho các bông.

Ghi chú của người dịch: nắng nóng Thái Lan bên trong tấm che. Ở Thái, bạn phủ tấm che vào cuối chiều, lúc nhiệt độ không khí thường ở mức 30–35 °C. Hãy đặt bên trong một nhiệt ẩm kế có chức năng lưu mức thấp nhất và cao nhất. Đọc chỉ số mỗi sáng khi mở tấm che ra. Nhờ đó bạn biết đêm qua bên trong thực sự nóng và ẩm đến mức nào. Từ đó bạn đánh giá được lỗ thông gió có hiệu quả hay không.

Tự làm tủ che tối cho cây trồng chậu

Nếu chỉ có vài chậu, một chiếc tủ che là đủ, không cần nhà kính:

  • Khung: dùng ống nhựa PVC. Tính kích thước cho cả cây và chậu, chừa chỗ phía trên cho cây lớn. Chặn nặng chân khung để gió không lật được.
  • Tấm phủ: dùng màng “panda” đen trắng, loại màng nhựa một mặt trắng, một mặt đen. Để mặt trắng ra ngoài để phản xạ nắng, mặt đen quay vào trong. Nếu dùng màng nhựa đen trơn, nắng chiều ở Thái sẽ biến tủ thành lò nướng.
  • Lỗ thông gió: làm một lỗ ở thấp và một lỗ trên đỉnh. Che mỗi lỗ bằng một vạt màng cùng loại, gấp chồng mép để không khí phải đi qua một khúc gấp chặn sáng. Chừa khe hở thì lọt sáng. Thiếu lỗ thông gió thì nhiệt và ẩm tích lại. Sai một trong hai điều này đều có thể làm hỏng cả vụ.
  • Thử lọt sáng: vào ngày nắng, đặt điện thoại đang quay video bên trong tủ đã đóng. Xem lại đoạn phim để tìm chỗ có ánh sáng le lói. Cách này tìm ra những chỗ lọt sáng mà đứng ngoài không thấy.
  • Giờ giấc: phủ che vào cuối chiều, trước khi mặt trời lặn. Mở che vào cùng một giờ mỗi ngày, giữ cố định cả giờ phủ lẫn giờ mở. Chọn giờ bạn thực sự giữ được và đặt báo thức. Hãy cho thêm một người nữa biết lịch này. Một ròng rọc rẻ tiền chạy theo hẹn giờ sẽ loại bỏ phần lớn sai sót do con người.
  • Cam kết: chuẩn bị phủ che mỗi ngày trong suốt giai đoạn ra hoa, thường là 8–10 tuần. Nếu không giữ được lịch đó thì đừng bắt đầu.
  • Nấm mốc: thường xuyên kiểm tra bên trong tủ và những bông dày nhất. Ở khí hậu này, hơi ẩm bị giữ lại ban đêm là rủi ro cộng thêm. Nó có thể gây thối bông (bud rot). Nếu được, hãy chọn giống có bông thưa hơn.

Ý tưởng tủ che vừa cỡ chậu lấy từ cuốn sách Organic Marijuana, Soma Style. Sách viết cho điều kiện ở Hà Lan. Ở đó, bắt đầu che từ mùa hè giúp cây ra hoa sớm hơn, để kịp thu hoạch trước mưa mùa thu. Lịch này không dùng được ở Thái Lan. Ở đây, mưa lớn rơi đúng vào những tháng cây ra hoa nếu bắt đầu che từ mùa hè.

Việc cần làm: chỉ làm tủ nếu bạn phủ và mở che đúng giờ được suốt 8–10 tuần. Tính đường thông gió trước khi làm tủ, đừng để làm xong mới sửa. Dùng tủ để chọn ngày ra hoa, không dùng để giữ cây ở giai đoạn thân lá. Về che tối ở quy mô nhà kính, xem Trồng trong nhà kính: che tối và kết cấu nhà kính cho vùng nhiệt đới.

5. So sánh bốn cách

Bảng dưới không có Cách 0 trong Phần 1 (ươm cây trong nhà). Cách đó thường được kết hợp với một trong bốn cách này.

Chi phí Có giai đoạn thân lá thật sự Chủ động được ngày thu hoạch Rủi ro chính
Chiếu thêm đèn ban đêm thấp có có có đêm đèn không bật; phải chống mưa cho đèn và dây điện
Cây tự ra hoa chỉ tiền hạt không cần không không dời được ngày thu hoạch để tránh mưa; cây còi vì nóng
Chấp nhận ra hoa sớm không tốn không không sản lượng mỗi cây thấp
Tấm che tối vừa đến cao không (chỉ chọn thời điểm) có giữ nhiệt và ẩm khi đóng

Việc cần làm: chọn dòng hợp với thiết bị, ngân sách và thời gian của bạn. Muốn vừa có giai đoạn thân lá vừa chủ động ngày thu hoạch, bạn cần chiếu thêm đèn ban đêm. Vào các tháng ngày dài, bạn có thể dùng thêm tấm che tối.

6. Thêm ba bài học từ các topic trồng ngoài trời ở Thái

Ba điểm sau được nhắc đi nhắc lại trong các topic về trồng ngoài trời ở Thái. Sách hướng dẫn trồng của nước ngoài thường bỏ qua chúng. Lý do cũng giống như khi các sách này bỏ qua vấn đề độ dài ngày.

Lưới che nắng. Trên ASEAN NOW, diễn đàn tiếng Anh của cộng đồng người nước ngoài sống ở Thái, có một topic về trồng ngoài trời. Người trồng ở đó khuyên dùng lưới che nắng dưới nắng trực tiếp ở Thái để lá không bị quăn. Đây là kinh nghiệm của người trồng, chưa có số liệu thử nghiệm. Nắng gay gắt ở vùng xích đạo khác với nắng gay gắt ở Bắc Âu. Việc cần làm: che nắng cho một số cây, để số còn lại ngoài nắng, rồi so sánh lá. Nhờ vậy bạn biết che nắng có giúp ích ở chỗ trồng của mình hay không.

Tưới đẫm rồi để khô. Cũng topic đó mô tả cách tưới đẫm giá thể, sau đó để khô một, hai ngày. Cách này thay cho tưới theo lịch cố định hằng ngày. Đây cũng là kinh nghiệm của người trồng, chưa có số liệu thử nghiệm. Việc cần làm: nhấc thử từng chậu ngay sau khi tưới đẫm, rồi nhấc lại khi chậu khô dần. Hãy nhớ độ chênh về cân nặng để tưới khi chậu nhẹ, chứ không tưới theo lịch.

Cây cao hơn dự kiến. Người trồng kể cây ngoài trời cao hơn nhiều so với dự kiến khi không được uốn tỉa đủ. Các giống từ vùng gần xích đạo và các dòng mang nhiều gen Haze có thời gian ra hoa dài và vốn mọc cao. Các kỹ thuật nên dùng là bấm ngọn (topping), uốn cành nhẹ (LST, low-stress training) và bẻ dập cành (supercropping) (giải thích tại đây). Việc cần làm: bắt đầu uốn tỉa sớm hơn lịch dành cho vùng ôn đới. Về chậu, thoát nước, cắm cọc và bón phân khi trồng ngoài trời, xem các topic 1325, 1341 và 1345.

7. Những điều chưa biết

  • Chưa có thử nghiệm ngoài đồng ở Thái Lan. Hiện chưa tìm thấy thử nghiệm ngoài đồng nào đã công bố về các cách trên tại Thái Lan. Tất cả đều là kinh nghiệm người trồng chia sẻ trên diễn đàn, chưa phải phương pháp đã được kiểm chứng.
  • Chưa có số liệu độ dài ngày tới hạn cho giống địa phương. Chưa ai đo ngưỡng này cho từng giống đang bán trong khu vực. Dòng nào chịu được ngày dài mà vẫn ra hoa tốt thì hiện chỉ biết qua lời kể của người trồng.
  • Chưa có số đo độ ẩm bên trong tấm che đóng kín ở vùng khí hậu gió mùa. Về mặt vật lý thì hiện tượng này đã rõ, nhưng chưa ai đo xem mức ảnh hưởng lớn đến đâu.
  • Phần lớn báo cáo đến từ diễn đàn tiếng Anh. Kinh nghiệm của chính người trồng Thái còn ít được ghi lại. Diễn đàn rất hoan nghênh các trả lời bằng tiếng Thái.

Chia sẻ cách bạn đang làm

Hãy trả lời ngay dưới topic này: bạn đang dùng cách nào và thực tế tốn bao nhiêu. Nếu bạn chiếu thêm đèn ban đêm, hãy cho biết công suất đèn, lịch bật tắt và cách chống mưa. Hãy kể cả chuyện xảy ra vào đêm bộ hẹn giờ bị hỏng. Nếu bạn đã dùng tấm che tối qua một mùa mưa ở Thái, hãy kể bạn thông gió thế nào và đo được độ ẩm bên trong bao nhiêu. Các topic nhắc ở trên vẫn đang thiếu đúng những chi tiết này.

Đọc thêm trên diễn đàn

Tài liệu tham khảo

  1. Số liệu độ dài ngày: thời gian từ lúc mặt trời mọc đến lúc mặt trời lặn vào ngày 21/6 và 21/12/2026, lấy từ sunrise-sunset.org (https://sunrise-sunset.org/), làm tròn tới 5 phút gần nhất.
  2. Zhang M., Anderson S.L., Brym Z.T., Pearson B.J. (2021). Photoperiodic flowering response of essential oil, grain, and fiber hemp (Cannabis sativa L.) cultivars. Frontiers in Plant Science. https://doi.org/10.3389/fpls.2021.694153
  3. Ahrens A., Llewellyn D., Zheng Y. (2024). Longer photoperiod substantially increases indoor-grown cannabis’ yield and quality: a study of two high-THC cultivars grown under 12 h vs. 13 h days. Plants. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10857075/
  4. ASEAN NOW, “Growing outdoors in the south” (tháng 4/2025). https://aseannow.com/topic/1358964-growing-outdoors-in-the-south/
  5. Organic Marijuana, Soma Style (sách; nguồn của ý tưởng tủ che tối vừa cỡ chậu).

Bài viết này là thông tin kỹ thuật về trồng trọt, dành cho người đọc hoạt động hợp pháp tại nơi mình sống. Trồng cần sa là bất hợp pháp ở hầu hết các nước Đông Nam Á. Ở Thái Lan, hoa cần sa là thảo dược kiểm soát theo Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về Thảo dược kiểm soát (cần sa) Phật lịch 2568, có hiệu lực từ ngày 26/6/2025. Nghiên cứu, xuất khẩu, bán và chế biến hoa cần sa đều cần giấy phép. Người trồng cũng phải tuân theo điều kiện của thông báo này và của giấy phép mình đang có. Hoa cần sa chỉ được bán khi có đơn thuốc mẫu PT 33, với lượng dùng tối đa 30 ngày. Cấm quảng cáo và bán hoa cần sa trực tuyến. Không được phép sử dụng để giải trí. Quy định cấp Bộ về Thảo dược kiểm soát (số 2) Phật lịch 2569, có hiệu lực từ ngày 30/4/2026, siết chặt tiêu chí cấp phép đối với hoa cần sa. Luật Kiểm soát cần sa vẫn còn là dự thảo: Nội các đã thông qua ngày 22/9/2026 và gửi lên Hạ viện. Nội dung bài không phải là tư vấn pháp lý.

Asiannabis Library: Growing and Genetics