ทุกฤดูกาลจะมีคนในฟอรัมนี้ถามคำถามเดิมด้วยถ้อยคำที่ต่างออกไปเล็กน้อย ออโต้ตอนนี้ดีพอแล้วหรือยัง? คำตอบที่ตรงไปตรงมาคือ “ดีพอ” ขึ้นอยู่กับว่าคุณกำลังปรับให้เหมาะสมที่สุดในด้านใด ส่วนที่น่าสนใจของคำตอบเปลี่ยนไปในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ออโต้ฟลาวเวอร์ไม่ได้ดีขึ้นอย่างกะทันหัน แต่นักวิจัยเริ่มทำแผนที่ว่าลักษณะทางพันธุกรรมของออโต้ฟลาวเวอร์คืออะไรกันแน่
โพสต์นี้ต่อจากโพสต์ก่อนหน้าเรื่องเมล็ดพันธุ์ปกติ เมล็ดพันธุ์เพศเมีย และเมล็ดพันธุ์ออโต้ฟลาวเวอร์ โพสต์นั้นอธิบายว่าเมล็ดพันธุ์แต่ละประเภท คืออะไร ส่วนโพสต์นี้พูดถึงว่าช่องว่างระหว่างกันปิดลงแล้วหรือยัง
สิ่งที่ถูกทำแผนที่จริง ๆ
เป็นเวลาราวสองทศวรรษ “ออโต้ฟลาวเวอร์” เป็นเพียงคำทางการตลาดที่อาศัยเรื่องเล่าของผู้ผสมพันธุ์ งานของ Joint Doctor เรื่อง LowRyder ในช่วงต้นทศวรรษ 2000 ได้นำวัสดุพันธุกรรมของ Cannabis ruderalis มาผสมข้ามกับสายพันธุ์อินดิก้า (indica) และซาติวา (sativa) ซึ่งให้ต้นที่ออกดอกตามอายุ ไม่ใช่ตามความยาวของวัน ไม่มีใครรู้ว่ายีนใดเป็นต้นเหตุ
งานทำแผนที่ในปี 2022 ที่ศึกษาวัสดุกัญชง (Toth et al., Frontiers in Plant Science) ระบุตำแหน่งยีนควบคุมเวลาออกดอกที่มีผลหลักสองตำแหน่ง Autoflower1 ทำงานเป็น ลักษณะทางพันธุกรรมแบบด้อยธรรมดา ในประชากร F2 ฟีโนไทป์แยกกันประมาณ 3:1 ดังนั้นประมาณ 25% ของต้นออกดอกภายใต้วันยาวที่ไม่ชักนำการออกดอก (แสง 16 ชั่วโมง / มืด 8 ชั่วโมง) จีโนไทป์ที่อยู่เบื้องหลังแยกกันที่ 1:2:1 แต่ต้นเฮเทอโรไซกัสยังคงดูไวต่อโฟโตพีเรียดภายใต้วันยาว ยีนตัวเลือกที่ตำแหน่งนี้ได้แก่ nuclear transcription factor Y subunit (NFYB1) โปรตีน APETALA 2 floral homeotic และ pseudo-response regulator PRR37 ตำแหน่งที่สอง Early1 ถูกทำแผนที่ไปยังโปรตีนคล้าย casein kinase 1 ที่คล้ายคลึงกับยีนข้าว Heading date 16 ในการทดลองภาคสนามสามฤดูกาล ตำแหน่งนี้ทำให้พันธุ์ปลูก (cultivar) ที่ไวต่อโฟโตพีเรียดออกดอกเร็วขึ้น 2–4 สัปดาห์
งานจีโนมิกส์ที่ตามมาในกลุ่มสายพันธุ์ดั้งเดิม (landrace) ได้เสนอตำแหน่งเพิ่มเติมสำหรับการไม่ไวต่อโฟโตพีเรียด เราไม่สามารถตรวจสอบรายละเอียดได้ดีพอที่จะระบุชื่อไว้ที่นี่
ข้อค้นพบที่สำคัญเมื่อซื้อเมล็ดพันธุ์
ในส่วนอภิปราย ผู้เขียนงานปี 2022 รายงานว่า “ประชากรพันธุ์ปลูก (cultivar) ที่วางขายเชิงพาณิชย์หลายชุดจากหลายแหล่งมีการแยกลักษณะที่ Autoflower1” “ซึ่งอาจทำให้พันธุ์ปลูกมีสมรรถนะไม่ดีสำหรับผู้ปลูก เนื่องจากความแปรผันของความไวต่อโฟโตพีเรียด”
นี่เป็นคำอธิบายที่เป็นไปได้อย่างหนึ่งสำหรับข้อร้องเรียนที่ฟอรัมนี้พบอยู่เสมอ: ครึ่งหนึ่งของซองเสร็จใน 9 สัปดาห์ อีกครึ่งใช้เวลา 13 สัปดาห์ เต็นท์เดียวกัน ปุ๋ยเดียวกัน สาเหตุที่น่าจะเป็นไปได้อย่างหนึ่งคือสายเมล็ดพันธุ์ที่ยังมีการแยกลักษณะอยู่ ไม่ว่าจะที่ Autoflower1, ที่ Early1 หรือที่ตำแหน่งควบคุมเวลาออกดอกอื่น ๆ แต่ก็ไม่ใช่สาเหตุเดียวที่เป็นไปได้ ความเครียด ตารางแสง และยีนอื่น ๆ ก็สามารถยืดหรือทำให้เวลาเก็บเกี่ยวแตกต่างกันได้เช่นกัน
ดังนั้นคำถามที่ควรถามผู้ขายเมล็ดพันธุ์ไม่ใช่แค่ “นี่คือออโต้หรือเปล่า?” แต่คือ “ทุกต้นในสายนี้ออกดอกแบบออโต้ทั้งหมดหรือไม่ (เป็นสายพันธุ์แท้หรือไม่) และเวลาเก็บเกี่ยวสม่ำเสมอแค่ไหน?” ต้นใดก็ตามที่ออกดอกแบบออโต้จริงเป็นฮอมอไซกัสด้อยที่ Autoflower1 อยู่แล้ว สิ่งที่คุณต้องรู้คือทั้งสายเป็นสายพันธุ์แท้และเก็บเกี่ยวได้สม่ำเสมอหรือไม่ ผู้ขายที่ตอบไม่ได้ก็กำลังบอกอะไรบางอย่างกับคุณอยู่
เพดานที่ยังไม่ขยับ
พันธุกรรมดีขึ้น แต่ฟิสิกส์ไม่ได้เปลี่ยน
การทดลองในร่มแบบควบคุมหนึ่งงาน (Rodriguez-Morrison, Llewellyn & Zheng, 2021, Frontiers in Plant Science) ปลูกพันธุ์โฟโตพีเรียดที่ระดับแสงบนทรงพุ่มตั้งแต่ประมาณ 120 ถึง 1,800 µmol·m⁻²·s⁻¹ PPFD ระยะออกดอกใช้เวลา 81 วันที่ 12/12 ผลผลิตช่อดอกแห้งเพิ่มขึ้นเป็นเส้นตรงตลอดช่วงทั้งหมด จากประมาณ 116 ถึง 519 g/m² (ราว 4.5 เท่า) โดยไม่มีสัญญาณของความอิ่มตัว ความเข้มข้นของแคนนาบินอยด์ไม่เปลี่ยนแปลงตามระดับแสง ผลผลิตแคนนาบินอยด์รวมเพิ่มขึ้นเพียงเพราะชีวมวลเพิ่มขึ้น
นี่เป็นการทดลองเดียวกับพันธุ์ปลูกเดียว แต่ชี้ไปในทิศทางที่ชัดเจน ความเข้มข้นถูกกำหนดโดยพันธุกรรมเป็นส่วนใหญ่ ผลผลิตถูกกำหนดโดยปริมาณแสงที่ทรงพุ่มรับได้เป็นส่วนใหญ่ ทั้งสองเป็นปัจจัยปรับที่ต่างกัน
ลองนำมาใช้กับออโต้ฟลาวเวอร์ วงจรชีวิตของมันโดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 8–14 สัปดาห์นับจากเมล็ด คุณไม่สามารถยืดระยะเจริญเติบโตทางลำต้นเพื่อให้ทรงพุ่มเต็ม ซึ่งยังว่างอยู่ครึ่งหนึ่งเมื่อเริ่มออกดอก สิ่งนี้จำกัดปริมาณแสงรวมที่แต่ละต้นรับได้ต่อรอบ และจำกัดกรัมต่อตารางเมตรต่อรอบด้วย การผสมพันธุ์สามารถเลื่อนนาฬิกาได้ แต่ไม่สามารถขจัดเพดานนี้ได้ ขีดจำกัดมาจากเลขคณิต ไม่ใช่แค่จากพันธุกรรม
ต่อตารางเมตรต่อรอบ พืชโฟโตพีเรียดที่ดูแลดีโดยทั่วไปจะชนะ ต่อตารางเมตรต่อปี ตารางการปลูกแบบออโต้ฟลาวเวอร์อาจชนะ รอบที่สั้นกว่าทำให้ปลูกได้หลายรอบต่อปี และรอบออโต้ไม่ต้องมีห้องเจริญเติบโตทางลำต้นแยกต่างหาก
แล้วเรื่องความแรงล่ะ?
เราไม่พบการเปรียบเทียบแบบตัวต่อตัวที่ผ่านการทบทวนโดยผู้ทรงคุณวุฒิเกี่ยวกับปริมาณแคนนาบินอยด์ในพันธุ์ออโต้ฟลาวเวอร์และโฟโตพีเรียดสมัยใหม่ที่ปลูกภายใต้เงื่อนไขที่เทียบเท่ากัน ใครก็ตามที่อ้างตัวเลขเปอร์เซ็นต์ของช่องว่างกำลังอ้างจากแคตตาล็อกเมล็ดพันธุ์หรือหน้าการตลาด ไม่ใช่จากการทดลอง เราจะไม่พิมพ์ตัวเลขที่เราหาแหล่งอ้างอิงไม่ได้
สิ่งที่พูดได้เกี่ยวกับกลไกมีดังนี้ ช่องว่างในอดีตมาจากการนำยีนของ ruderalis เข้ามา และ ruderalis มีปริมาณแคนนาบินอยด์ต่ำมาก การผสมกลับกับพ่อแม่พันธุ์ที่มีแคนนาบินอยด์สูงซ้ำ ๆ พร้อมคัดเลือกตำแหน่งออโต้ฟลาวเวอร์แบบด้อย จะขจัดพื้นหลังนั้นออกไป ไม่มีเหตุผลทางกายภาพที่สายออโต้ฟลาวเวอร์ที่คงที่แล้วจะมีความเข้มข้นเทียบเท่าพ่อแม่พันธุ์โฟโตพีเรียดไม่ได้ ส่วนสายการค้าสายใดสายหนึ่งทำได้แล้วหรือไม่ เป็นคำถามที่ต้องดูจากรายงานแล็บของสายนั้น ไม่ใช่จากข้ออ้างทั่วไป
ออโต้ฟลาวเวอร์ในประเทศไทย
หมายเหตุทางกฎหมาย ในประเทศไทย การปลูกกัญชาต้องได้รับใบอนุญาตหรือแจ้งตามที่เกี่ยวข้อง ช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพรควบคุมตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 ในเวียดนาม มาเลเซีย และประเทศอื่น ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การเพาะปลูกกัญชาผิดกฎหมาย มักมีบทลงโทษรุนแรง และบทความนี้ไม่สนับสนุนการปลูก
ความยาวของวัน คู่มือการปลูกส่วนใหญ่เขียนสำหรับละติจูด 45–55°N กรุงเทพฯ อยู่ที่ประมาณ 13.7°N และเชียงใหม่ที่ประมาณ 18.8°N ซึ่งความยาวของวันเปลี่ยนไปตลอดทั้งปีเพียงเล็กน้อย โพสต์เรื่องต้นโฟโตพีเรียดในเขตร้อนและพันธุกรรมโฟโตพีเรียดสำหรับละติจูดของเราอธิบายว่าเหตุใดสิ่งนี้จึงทำให้การปลูกโฟโตพีเรียดกลางแจ้งซับซ้อน สรุปสั้น ๆ สำหรับออโต้คือมันไม่สนใจความยาวของวัน
จังหวะเวลาในฤดูฝน สายพันธุ์ที่ทราบความยาวของรอบทำให้คุณมีตารางเวลาที่วางแผนเทียบกับปฏิทินมรสุมได้ คุณนับย้อนจากสัปดาห์ที่ความชื้นเกินควบคุมและรู้ได้ว่าจะเก็บเกี่ยวทันหรือไม่
ระบบบังแสง ในโรงเรือนบังแสงที่ได้รับอนุญาต ออโต้ไวต่อความล้มเหลวของผ้าคลุมน้อยกว่ามาก แสงรั่วในช่วงมืดอาจทำให้พืชโฟโตพีเรียดเครียดหรือล่าช้า ขณะที่ออโต้แทบไม่สนใจ
ผู้เริ่มต้น แสงรั่วเป็นปัญหาที่พบบ่อยในการปลูกในร่มของผู้ปลูกมือใหม่ และออโต้ฟลาวเวอร์ขจัดความเสี่ยงนี้ได้เป็นส่วนใหญ่ แต่ก็มีความเสี่ยงอื่น ๆ ตามมา ซึ่งกล่าวถึงในหัวข้อถัดไป
เมื่อใดที่ไม่ใช่ตัวเลือกที่เหมาะ
กระทู้ที่ 1326 กล่าวถึงเรื่องนี้โดยละเอียด สรุปคือ โดยทั่วไปออโต้ฟลาวเวอร์ไม่เหมาะเป็นต้นแม่หรือกิ่งโคลน พวกมันมีเวลาน้อยในการฟื้นตัวจากความเครียดช่วงต้น และทนได้เฉพาะการจัดทรงแบบเบาและทำแต่เนิ่น ๆ ควรปลูกลงภาชนะสุดท้ายเลย ให้ปุ๋ยเบา ๆ ในช่วงแรก และมอง 20/4 เป็นเพียงธรรมเนียมปฏิบัติ ไม่ใช่ค่าที่เหมาะสมที่สุดซึ่งพิสูจน์แล้ว ที่สำคัญที่สุด ให้ซื้อสายที่เป็นสายพันธุ์แท้
คำตอบสั้น ๆ
ในแง่ความแรง ช่องว่างยังไม่มีการวัด ไม่มีเหตุผลทางกายภาพที่จะมีช่องว่าง แต่ก็ไม่มีการเปรียบเทียบแบบตัวต่อตัวที่ตีพิมพ์ ดังนั้นให้ซื้อโดยดูจากรายงานแล็บมากกว่าข้ออ้าง ในแง่ผลผลิตต่อรอบ ยังมีช่องว่างอยู่ และส่วนใหญ่มาจากเลขคณิตมากกว่าพันธุกรรม ในแง่ผลผลิตต่อปี ต่อหน่วยความใส่ใจของผู้ปลูก และต่อหน่วยความเสี่ยงในฤดูฝนของเขตร้อน ออโต้ฟลาวเวอร์มักเป็นเครื่องมือที่ดีกว่า
สิ่งที่ดีขึ้นอย่างแท้จริงนับจากยุค LowRyder ไม่ใช่เพดาน ตอนนี้เราระบุชื่อตำแหน่งยีนได้แล้ว นั่นหมายความว่าผู้ผสมพันธุ์สามารถทดสอบและทำให้คงที่ได้อย่างตั้งใจ แทนที่จะสะเปะสะปะไปเจอเอง และยังหมายความว่าคุณมีคำถามเฉพาะเจาะจงที่ตอบได้ไว้ถามก่อนซื้อ
แหล่งอ้างอิง: Toth JA, Stack GM, Carlson CH, Smart LB, “Identification and mapping of major-effect flowering time loci Autoflower1 and Early1 in Cannabis sativa L.”, Frontiers in Plant Science 13:991680 (2022), doi:10.3389/fpls.2022.991680; Rodriguez-Morrison V, Llewellyn D, Zheng Y, “Cannabis yield, potency, and leaf photosynthesis respond differently to increasing light levels in an indoor environment”, Frontiers in Plant Science 12:646020 (2021), doi:10.3389/fpls.2021.646020.