หัวข้อนี้ตอบคำถามในทางปฏิบัติของคนที่เดินทางมาประเทศไทยเพื่อใช้กัญชาเป็นยา โดยครอบคลุม 4 เรื่อง:
- การปรึกษาที่ถูกกฎหมายมีหน้าตาอย่างไร
- ใบสั่งจ่ายให้สิทธิ์คุณทำอะไรได้บ้าง
- อะไรที่คุณนำกลับบ้านไม่ได้
- อะไรเปลี่ยนไปบ้างตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2568
กฎพื้นฐานที่อยู่เบื้องหลังทุกเรื่อง
ช่อดอกกัญชาในประเทศไทยเป็นสมุนไพรควบคุม ซึ่งเป็นประเภททางกฎหมายตามพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 สำหรับสมุนไพรควบคุม การศึกษาวิจัย การส่งออก การขาย และการแปรรูป ต้องมีใบอนุญาตแยกกันในแต่ละเรื่อง
กฎหมายไทยใช้ปีพุทธศักราช (พ.ศ.) ซึ่งมากกว่าคริสต์ศักราช 543 ปี ดังนั้น พ.ศ. 2568 คือ ค.ศ. 2025 และ พ.ศ. 2542 คือ ค.ศ. 1999
กฎนี้มาจากประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 ประกาศนี้ลงในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2568 ราชกิจจานุเบกษาคือสิ่งพิมพ์ทางการที่ใช้ประกาศกฎหมายของไทย ประกาศมีผลใช้บังคับวันที่ 26 มิถุนายน 2568 คือวันถัดจากวันที่ลงประกาศ ตามที่ตัวประกาศกำหนดไว้เอง
ในประกาศนี้มี 3 เรื่องที่นักเดินทางต้องรู้:
- ต้องมีใบสั่งจ่าย จะขายช่อดอกได้เฉพาะเมื่อมีใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 เท่านั้น แบบ ภ.ท.33 (ภาษาอังกฤษมักเขียนย่อว่า PT 33 มาจาก Phor Thor 33) คือแบบฟอร์มใบสั่งจ่ายอย่างเป็นทางการ ผู้ประกอบวิชาชีพที่มีใบอนุญาตจะออกให้คนไข้ของตนเอง ผู้ประกอบวิชาชีพที่ประกาศระบุไว้ ได้แก่ แพทย์ ทันตแพทย์ เภสัชกร ผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทย (รวมถึงผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยประยุกต์และหมอพื้นบ้าน) และผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาการแพทย์แผนจีน
- จำกัดไม่เกิน 30 วัน ใบสั่งจ่ายหนึ่งใบครอบคลุมปริมาณการใช้ไม่เกิน 30 วัน
- ห้ามโฆษณาและห้ามขายออนไลน์ การโฆษณาช่อดอกกัญชาเป็นสิ่งต้องห้าม การขายทางออนไลน์ก็ห้ามเช่นกัน
ก่อนจองนัดใดๆ ให้อ่านสรุปกฎที่ใช้อยู่ตอนนี้ในกฎกัญชาของไทย พ.ศ. 2565–2569 (ตอนที่ 2) ก่อน จะได้รู้ว่าคลินิกที่ทำถูกกฎหมายต้องทำตามขั้นตอนอะไรบ้าง
การปรึกษาที่ถูกกฎหมายมีหน้าตาอย่างไร
หมายเหตุผู้แปล: บทความต้นฉบับพูดถึงแค่ใบสั่งจ่าย ส่วนรายการตรวจด้านล่างเป็นขั้นตอนทั่วไปที่ใช้ได้จริง แต่ละข้อบอกไว้ด้วยว่าทำไปเพื่ออะไร
- ต้องมีการปรึกษาจริงก่อนการขาย ผู้ประกอบวิชาชีพควรถามอาการและยาที่คุณใช้อยู่ก่อนออกใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 ถ้าขายให้โดยไม่มีใบสั่งจ่าย หรือออกใบสั่งจ่ายโดยไม่ประเมินอะไรเลย แสดงว่าผู้ขายไม่ได้ทำตามประกาศ อ่านเรื่องการดำเนินการกับใบสั่งจ่ายแบบนี้ในปี 2569 ได้ที่ใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 ที่ลงนามไว้ก่อนกรอกข้อมูล
- ตรวจใบอนุญาต ผู้ออกใบสั่งจ่ายต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ สถานที่ที่ขายช่อดอกให้คุณต้องมีใบอนุญาตขายสมุนไพรควบคุม การขายสมุนไพรควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาตเป็นการฝ่าฝืนมาตรา 46 ของพระราชบัญญัติฯ พ.ศ. 2542
- เขียนรายการยาที่ใช้อยู่และโรคที่ได้รับการวินิจฉัยติดตัวไปด้วย ผู้ออกใบสั่งจ่ายจะได้ตรวจว่ามีปฏิกิริยาระหว่างยาหรือไม่ และคุณมีโรคที่ต้องระวังเป็นพิเศษเมื่อใช้กัญชาหรือเปล่า ใช้ปฏิกิริยาระหว่างยา: รายการที่ควรนำไปพบแพทย์ และข้อห้ามใช้และข้อควรระวัง ช่วยเตรียมรายการนี้
- ตรวจปริมาณที่ได้รับ ต้องไม่เกินปริมาณใช้ 30 วัน ถ้าได้มากกว่านั้น แสดงว่าผู้ขายไม่สนใจกฎ
สิ่งที่คุณทำได้: ก่อนไปตามนัด ให้ไล่ดูวิธีประเมินร้านกัญชาในประเทศไทย แล้วติ๊กให้ครบทุกข้อ
ใบสั่งจ่ายให้สิทธิ์อะไร และไม่ให้สิทธิ์อะไร
ใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 ทำให้คุณซื้อช่อดอกได้อย่างถูกกฎหมายภายในประเทศไทย ในปริมาณการใช้ไม่เกิน 30 วัน
ใบสั่งจ่ายนี้ไม่ได้ให้สิทธิ์คุณนำผลิตภัณฑ์ออกนอกประเทศไทย นักเดินทางเข้าใจผิดเรื่องนี้กันบ่อยมาก
หมายเหตุผู้แปล: ให้บอกผู้ออกใบสั่งจ่ายว่าขอปริมาณที่พอดีกับจำนวนวันที่คุณจะอยู่ในไทยจริง ช่อดอกจะได้หมดก่อนวันบิน คุณจะได้ไม่มีช่อดอกเหลือติดตัว ซึ่งนำกลับบ้านอย่างถูกกฎหมายไม่ได้
การเดินทางกลับบ้าน: ตรวจเรื่องนี้ก่อน
หลายประเทศในภูมิภาคนี้มีกฎหมายยาเสพติดที่เข้มงวดมาก ตัวอย่างเช่น ที่สิงคโปร์ กัญชาเป็นยาเสพติดควบคุมประเภท A (Class A) ตามกฎหมายว่าด้วยการใช้ยาในทางที่ผิด (Misuse of Drugs Act) ของสิงคโปร์ การนำผลิตภัณฑ์ใดก็ตามที่มีกัญชาเข้าประเทศถือเป็นความผิด ไม่ว่าจะปริมาณเท่าไร ดังนั้นเรื่องแรกที่ต้องตรวจคือการเดินทางกลับบ้าน และต้องตรวจก่อนจองนัดปรึกษา
หมายเหตุผู้แปล: ขากลับบ้านมีความเสี่ยง 2 จุด
- ฝั่งไทย การส่งออกสมุนไพรควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาตเป็นการฝ่าฝืนมาตรา 46 ของพระราชบัญญัติฯ พ.ศ. 2542 ซึ่งมาตรา 78 กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ เมื่อเดือนพฤษภาคม 2568 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขระบุว่า การนำกัญชาออกนอกประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องผิดกฎหมายไทย ใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 เป็นแค่ใบสั่งจ่าย ไม่ใช่ใบอนุญาตแบบนั้น
- ระหว่างแวะต่อเครื่องและเมื่อถึงปลายทาง สนามบินทุกแห่งบนเส้นทางของคุณใช้กฎหมายของประเทศตัวเอง ไม่ใช่กฎหมายไทย ใบสั่งจ่ายของไทยคุ้มครองคุณที่นั่นไม่ได้เลย
สิ่งที่คุณทำได้: จดรายชื่อทุกประเทศบนเส้นทางกลับบ้าน รวมถึงจุดแวะต่อเครื่อง จากนั้นอ่านส่วนของแต่ละประเทศในกฎหมายกัญชาในเอเชียและตลาดสำคัญทั่วโลก ปี 2569 (ตอนที่ 1) และตอนที่ 2 ตรวจให้เสร็จก่อนจ่ายเงินค่าปรึกษา จะได้รู้ว่าขากลับบ้านของคุณมีความเสี่ยงหรือไม่
อะไรเปลี่ยนไปบ้างตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2568
หมายเหตุผู้แปล: หลังจากออกประกาศ กฎมีการเปลี่ยนแปลงหลายครั้ง เรียงตามวันที่ได้ดังนี้
| วันที่ | สิ่งที่เปลี่ยน |
|---|---|
| 26 มิถุนายน 2568 | ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 มีผลใช้บังคับ ขายช่อดอกได้เฉพาะเมื่อมีใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 ในปริมาณไม่เกิน 30 วัน ห้ามโฆษณาและห้ามขายออนไลน์ |
| 26 เมษายน 2569 | กฎกระทรวงว่าด้วยสารสกัดจากกัญชาหรือกัญชง พ.ศ. 2569 มีผลใช้บังคับ ผู้ที่ขอรับใบอนุญาตเกี่ยวกับสารสกัดที่มี THC เกิน 0.2% ได้ มีเพียง 3 กลุ่ม คือ นิติบุคคลไทย (เช่น บริษัท) ที่ไม่ใช่ “คนต่างด้าว” ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 หน่วยงานของรัฐ และสภากาชาดไทย |
| 30 เมษายน 2569 | กฎกระทรวงว่าด้วยสมุนไพรควบคุม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 มีผลใช้บังคับ ทำให้เกณฑ์การขอใบอนุญาตขายช่อดอกกัญชาเข้มงวดขึ้น |
| มิถุนายน 2569 | มีการดำเนินการกับใบสั่งจ่ายที่ออกโดยไม่มีการปรึกษาอย่างถูกต้อง ดูหัวข้อที่ลิงก์ไว้ในส่วนการปรึกษา |
| 22 กันยายน 2569 | คณะรัฐมนตรีอนุมัติร่างพระราชบัญญัติควบคุมกัญชา พ.ศ. … และส่งต่อให้สภาผู้แทนราษฎร ร่างนี้ยังไม่ใช่กฎหมาย |
ตามมาตรา 4 ของพระราชบัญญัติฯ พ.ศ. 2542 กฎกระทรวงหรือประกาศจะมีผลใช้บังคับเมื่อลงในราชกิจจานุเบกษาแล้ว แต่ตัวกฎหมายแต่ละฉบับก็กำหนดวันเริ่มใช้เองได้ เช่น ประกาศปี 2568 มีผลใช้บังคับในวันถัดจากวันที่ลงประกาศ อ่านรายละเอียดได้ที่กฎกระทรวง 2 ฉบับของไทย พ.ศ. 2569 และร่างพระราชบัญญัติควบคุมกัญชา พ.ศ. …
สิ่งที่คุณทำได้: ตรวจกฎอีกครั้งภายใน 1 เดือนก่อนออกเดินทาง ดูวันที่ของคู่มือทุกฉบับที่อ่าน จะได้ไม่ไปยึดกฎที่ใช้ก่อนเดือนมิถุนายน 2568
สิ่งที่บอร์ดนี้ไม่ทำ
บอร์ดนี้ไม่แนะนำคลินิก ไม่นัดปรึกษาให้ และไม่ติดต่อผู้ขายให้ใคร เพราะการทำแบบนั้นถือเป็นการโฆษณา ซึ่งประกาศห้ามไว้
ด้วยเหตุผลเดียวกัน ขออย่าโพสต์ชื่อคลินิก ราคา หรือช่องทางติดต่อในการตอบกระทู้ กฎของฟอรัมเรื่องนี้อยู่ในกฎการโฆษณาและการขายกัญชาในประเทศไทย
สิ่งที่คุณทำได้: ถามคำถามไว้ใต้หัวข้อนี้ได้เลย บอกประเทศที่คุณจะเดินทางกลับ จุดแวะต่อเครื่อง และระยะเวลาที่จะอยู่ในไทย อย่าใส่ข้อมูลทางการแพทย์ส่วนตัว และอย่าใส่ชื่อคลินิกหรือร้าน
อ่านเพิ่มเติมในฟอรัม
- อัปเดตกฎหมายกัญชาไทย 2569: สิ่งที่เกษตรกรต้องรู้: พื้นฐานด้านกฎหมาย ควรอ่านเรื่องนี้ก่อน
- กฎหมายกัญชาในเอเชียและตลาดสำคัญทั่วโลก ปี 2569: ภาพรวมของทั้งภูมิภาค ลิงก์ไว้แล้วในส่วนการเดินทางกลับบ้าน
- สิ่งที่นักท่องเที่ยวต้องรู้: กฎกัญชาสำหรับผู้มาเยือนประเทศไทย: กฎทั่วไปสำหรับผู้มาเยือน
เอกสารอ้างอิง
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 (ค.ศ. 2025) ราชกิจจานุเบกษา ลงประกาศวันที่ 25 มิถุนายน 2568 มีผลใช้บังคับวันที่ 26 มิถุนายน 2568 อ่านตัวบทได้ที่เว็บไซต์กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก (DTAM) ด้วย: https://www.dtam.moph.go.th/sub-law/42864/
- พระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 (ค.ศ. 1999): มาตรา 4, 46 และ 78
- กฎกระทรวงว่าด้วยสารสกัดจากกัญชาหรือกัญชง พ.ศ. 2569 (ค.ศ. 2026) มีผลใช้บังคับวันที่ 26 เมษายน 2569
- กฎกระทรวงว่าด้วยสมุนไพรควบคุม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 (ค.ศ. 2026) มีผลใช้บังคับวันที่ 30 เมษายน 2569