หมายเหตุผู้แปล: ในบทความนี้ “วัชพืช” หมายถึงพืชที่ไม่พึงประสงค์และไม่ใช่พืชหลักซึ่งขึ้นในแปลงปลูกเสมอ และไม่ได้หมายถึงกัญชา
งานทดลองปี 2025 ในโรงเรือนพลาสติกของเยอรมนีเปรียบเทียบระบบน้ำหยดใต้ผิวดินกับระบบน้ำหยดบนผิวดินในจีโนไทป์ CBD สามสายพันธุ์ ระบบน้ำหยดใต้ผิวดินใช้น้ำชลประทานน้อยลง 18.6% ให้ช่อดอกมากขึ้น 5% และเพิ่มความเข้มข้นของ CBD ขึ้น 9% นอกจากนี้ยังลดมวลชีวภาพแห้งของวัชพืช (พืชที่ไม่พึงประสงค์) ลง 93.2% การทดลองเดียวกันยังทดสอบปุ๋ยอนุภาคนาโนของเงิน ทองแดง และเหล็ก และไม่พบผลที่มีนัยสำคัญทางสถิติต่อผลผลิตช่อดอก ความเข้มข้นของ CBD ผลผลิต CBD หรือความหนาแน่นของวัชพืช ตัวเลขด้านน้ำไม่สามารถนำมาใช้เป็นตัวเลขสำหรับประเทศไทยได้ ส่วนการลดวัชพืชและผลที่ไม่พบความแตกต่างของอนุภาคนาโนเป็นข้อค้นพบที่มีประโยชน์กว่าในบริบทนี้
เหมาะกับใคร ระบบน้ำหยดใต้ผิวดินจะฝังสายน้ำหยดไว้ในดิน จึงเหมาะเฉพาะแปลงปลูกในดินหรือการผลิตในแปลงเปิดเท่านั้น โดยหลัก ๆ คือแปลงกัญชง/CBD และแปลงดินในโรงเรือนหรือโรงเรือนอุโมงค์ ไม่เหมาะกับการปลูกในกระถาง ถุงปลูก (grow bag) หรือวัสดุปลูกที่ไม่ใช่ดิน ซึ่งเป็นรูปแบบที่การผลิต THC ที่ได้รับอนุญาตในไทยจำนวนมากใช้
1. การทดลอง
Büser, Hartung และ Graeff-Hönninger, Journal of Cannabis Research, 2025 การทดลองดำเนินการที่สถานีวิจัยของมหาวิทยาลัยโฮเฮนไฮม์ในเยอรมนี
การทดลองใช้โรงเรือนพลาสติกสามหลัง แต่ละหลังเป็นหนึ่งซ้ำ และใช้จีโนไทป์เคโมไทป์ III (เด่นด้าน CBD) สามสายพันธุ์ แต่ละโรงเรือนมี 72 ต้นต่อทรีตเมนต์การให้น้ำ ปลูกเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2024 และการทดลองครอบคลุมหนึ่งฤดูกาล สายใต้ผิวดินถูกฝังที่ความลึก 0.35 เมตร ปุ๋ยอนุภาคนาโนของเงิน ทองแดง และเหล็กให้ทุกสัปดาห์ผ่านน้ำชลประทานเป็นอีกหนึ่งปัจจัยแยกต่างหาก
| ตัวชี้วัด | น้ำหยดใต้ผิวดินเทียบกับน้ำหยดบนผิวดิน |
|---|---|
| ปริมาณน้ำชลประทานที่ให้ | 188.19 เทียบกับ 231.23 L/m² — น้อยลง 18.6% |
| ช่วงที่แตกต่างมากที่สุด (วันที่ 36–52 หลังปลูก) | น้อยลง 51% |
| มวลชีวภาพแห้งของวัชพืช (พืชที่ไม่ใช่พืชหลัก) วัดที่วันที่ 24 | น้อยลง 93.2% |
| ผลผลิตช่อดอก | มากขึ้น 5% |
| ความเข้มข้นของ CBD | สูงขึ้น 9% |
| อนุภาคนาโนของเงิน / ทองแดง / เหล็ก | ไม่มีผลที่มีนัยสำคัญต่อผลผลิต ความเข้มข้นของ CBD ผลผลิต CBD หรือความหนาแน่นของวัชพืช |
สภาพภูมิอากาศของพื้นที่: อุณหภูมิเฉลี่ยรายปี 9.1 °C ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยรายปี 697 mm ตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าเฉลี่ยรายปีระยะยาวของพื้นที่ ไม่ใช่สภาพภายในโรงเรือนในช่วงฤดูปลูกเดือนกรกฎาคมถึงตุลาคม
2. เหตุใดไม่ควรอ้างตัวเลขด้านน้ำเป็นตัวเลขของไทย
ระบบน้ำหยดใต้ผิวดินประหยัดน้ำได้เป็นหลักโดยทำให้ผิวดินแห้ง ซึ่งช่วยลดการระเหย ปริมาณที่ประหยัดได้มากเพียงใดขึ้นอยู่กับพื้นที่ ดิน และฤดูกาล กล่าวคือ ความต้องการการระเหย เนื้อดิน ความลึกในการติดตั้ง และระยะการเจริญของพืช ล้วนมีผลต่อตัวเลขนี้
ตัวเลขภูมิอากาศรายปีบอกเรื่องนี้ได้น้อย พืชเติบโตในช่วงฤดูร้อนภายใต้หลังคาพลาสติก ฝนจึงไม่ตกลงบนแปลงโดยตรง และตัวเลขปริมาณน้ำฝนจึงไม่เกี่ยวข้องกับการเปรียบเทียบนี้ จังหวะเวลาบอกอะไรได้มากกว่า ความแตกต่างสูงสุดที่ 51% อยู่ช่วงกลางฤดู คือวันที่ 36 ถึงวันที่ 52 หลังปลูก เราตีความว่านี่เป็นสัญญาณว่าปริมาณที่ประหยัดได้เพิ่มขึ้นตามความต้องการการระเหย หากเป็นเช่นนั้น พื้นที่ที่มีอากาศร้อนอาจประหยัดได้มากกว่า ไม่ใช่น้อยกว่า
อย่างไรก็ตาม ไม่มีข้อมูลจากเขตร้อน ดังนั้น ไม่ควรอ้าง 18.6% หรือ 51% เป็นสิ่งที่คาดหวังได้ในประเทศไทย ทิศทางของผลนั้นสมเหตุสมผล คือ ระบบน้ำหยดใต้ผิวดินใช้น้ำน้อยกว่าระบบน้ำหยดบนผิวดิน แต่ขนาดของปริมาณที่ประหยัดได้ต้องวัดในพื้นที่ของคุณเอง
3. การลดวัชพืช 93%
มวลชีวภาพแห้งของวัชพืช (พืชที่ไม่พึงประสงค์) ลดลง 93.2% กลไกนั้นเรียบง่าย น้ำที่ส่งที่ความลึก 0.35 เมตรทำให้ดินชั้นบนแห้งกว่า เมล็ดวัชพืชในดินไม่กี่เซนติเมตรบนสุดจึงได้รับความชื้นสำหรับงอกน้อยลง มีการวัดมวลชีวภาพของวัชพืชเพียงครั้งเดียว คือ 24 วันหลังปลูก ตัวเลขนี้จึงอธิบายการยับยั้งในช่วงต้นฤดู ไม่ใช่ทั้งฤดูกาล
เหตุใดอาจสำคัญกว่าในเขตร้อนชื้น แรงกดดันจากวัชพืชที่นี่ไม่ลดลง ความอบอุ่นและความชื้นมีต่อเนื่องตลอดปี ไม่มีการรีเซ็ตตามฤดูกาล และธนาคารเมล็ดพันธุ์งอกได้ตลอดทั้งปี การกำจัดวัชพืชในโรงเรือนเป็นงานหนักท่ามกลางความร้อนและความชื้น
ประโยชน์ข้างเคียงที่เป็นไปได้สองประการ ซึ่งเราอนุมานเอง แต่การศึกษาไม่ได้วัด ผิวดินที่แห้งน่าจะทำให้อากาศบริเวณโคนทรงพุ่มชื้นน้อยลง และบริเวณนั้นเป็นจุดที่โรคเน่าช่อดอกและเชื้อก่อโรคในดินเริ่มต้น ผิวดินที่แห้งยังน่าจะลดการกระเด็นของดินขึ้นไปบนช่อดอกส่วนล่าง ซึ่งเป็นเส้นทางของการปนเปื้อนจุลินทรีย์ที่มีความสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องเผชิญกับเกณฑ์ปริมาณยีสต์และราทั้งหมด
ข้อควรระวัง: ดินชั้นบนที่แห้งไม่ได้รับประกันในเขตร้อน มีหลายสิ่งที่ทำให้ผิวดินชื้นได้ไม่ว่าจะใช้วิธีให้น้ำแบบใด ได้แก่ ฝนมรสุมในแปลงเปิด หยดน้ำควบแน่นจากหลังคาโรงเรือน และความชื้นที่ขึ้นมาจากดินชั้นล่างที่เปียก ผลการยับยั้งวัชพืชจะลดลงตามไปด้วย ในโรงเรือนที่มีหลังคาและจัดการด้านข้างอย่างเหมาะสม ประโยชน์ส่วนมากอาจยังคงอยู่ แต่ในแปลงเปิดช่วงฤดูฝนจะเหลือน้อยกว่ามาก เรื่องนี้ยังไม่เคยทดสอบในที่นี้
4. ผลที่ไม่พบความแตกต่างของอนุภาคนาโน
งานวิจัยรายงานว่าอนุภาคนาโนของเงิน ทองแดง หรือเหล็กไม่มีผลที่มีนัยสำคัญทางสถิติต่อผลผลิตช่อดอก ความเข้มข้นของ CBD ผลผลิต CBD หรือความหนาแน่นของวัชพืช งานวิจัยรายงานปฏิสัมพันธ์เฉพาะจีโนไทป์หนึ่งรายการที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยอนุภาคนาโนในประสิทธิภาพการใช้น้ำชลประทาน ดังนั้นการกล่าวว่า “ไม่มีผลต่อสิ่งใดเลย” จึงไม่ถูกต้อง แต่ไม่พบผลหลักต่อผลผลิตหรือคุณภาพ
นี่เป็นการทดลองที่มีขนาดพอสมควร อย่างไรก็ตาม แต่ละโรงเรือนนับเป็นหนึ่งซ้ำ และผู้เขียนระบุว่ามีการสูญเสียอำนาจทางสถิติในการเปรียบเทียบบางรายการ ผลที่ไม่พบความแตกต่างหมายถึงไม่พบผลที่ตรวจจับได้ที่ขนาดการทดลองนี้ ไม่ใช่หลักฐานว่าผลเป็นศูนย์ ผลลบที่ได้รับการตีพิมพ์ยังคงหายากในงานวิจัยปัจจัยการผลิตสำหรับกัญชา และมีประโยชน์
มีรายงานว่าบทวิจารณ์เรื่องซิลิคอนปี 2026 ใน Agriculture (MDPI) ไม่พบหลักฐานสนับสนุนความเหนือกว่าของซิลิคอนนาโนที่ขนาดให้เท่ากัน นี่คือการขาดหลักฐานสนับสนุน ไม่ใช่การทดลองที่ให้ผลลบ และไม่ได้ทำซ้ำผลในกัญชา แม้จะชี้ไปในทิศทางเดียวกัน
จุดยืนของเรา ซึ่งระบุเป็นความเห็น: ให้มองคำว่า “นาโน” เป็นคำนำหน้าทางการตลาดมากกว่าข้ออ้างทางเกษตรศาสตร์ เว้นแต่การทดลองที่มีการควบคุมจะแสดงว่าผลิตภัณฑ์นาโนให้ผลดีกว่าธาตุเดียวกันที่ขนาดให้เท่ากันในสูตรทั่วไป ภาระการพิสูจน์อยู่ที่ผู้ขาย และสำหรับผลิตภัณฑ์เหล่านี้เรายังไม่เห็นว่าทำได้
5. สิ่งที่ต้องมีหากจะใช้ระบบน้ำหยดใต้ผิวดินที่นี่
รากชอนเข้าไปและหัวจ่ายอุดตัน เป็นรูปแบบความล้มเหลวที่พบบ่อย หัวจ่ายที่ฝังอยู่ใต้ดินตรวจด้วยตาไม่ได้ การอุดตันจึงปรากฏเป็นต้นที่อ่อนแอ ไม่ใช่รอยแห้งที่มองเห็นได้ ระบบใต้ผิวดินจึงต้องมีการตรวจวัดความดันและอัตราการไหล
คุณภาพน้ำเป็นตัวกำหนดอายุการใช้งานของหัวจ่าย GACP ของไทยกำหนดให้มีการประเมินคุณภาพน้ำสำหรับแหล่งเพาะปลูก ควรตรวจสอบมาตรฐานปัจจุบันจากกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก (DTAM) ว่าต้องทดสอบอะไรและบ่อยเพียงใด เรายังไม่พบข้อมูลระดับจังหวัดที่ตีพิมพ์เกี่ยวกับคุณภาพน้ำชลประทานของไทย เช่น ค่าการนำไฟฟ้าหรือความกระด้าง ควรกำหนดข้อกำหนดของการกรองจากผลทดสอบน้ำของคุณเอง
ความลึกในการติดตั้งขึ้นอยู่กับดินและโครงสร้างราก ความลึก 0.35 เมตรของการศึกษานี้เหมาะกับดินของการศึกษา ลึกเกินไปสิ้นเปลืองน้ำที่อยู่ต่ำกว่าบริเวณราก ตื้นเกินไปจะสูญเสียผิวดินที่แห้งซึ่งทำให้ได้ผล 93%
ต้นทุนการปรับปรุงระบบเป็นเรื่องจริง ผลผลิตและ CBD ที่เพิ่มขึ้นอยู่ในระดับเล็กน้อย เหตุผลที่แข็งแรงกว่าน่าจะเป็นแรงงานกำจัดวัชพืช แต่เราไม่มีข้อมูลต้นทุนของไทย ควรเปรียบเทียบต้นทุนการปรับปรุงกับสิ่งที่คุณใช้จ่ายกับการกำจัดวัชพืชในปัจจุบันก่อนตัดสินใจ
6. ข้อจำกัดของหลักฐาน
- จีโนไทป์ CBD สามสายพันธุ์ หนึ่งพื้นที่ หนึ่งฤดูกาล ในเยอรมนี เรายังไม่พบการทำซ้ำในเขตร้อน
- โรงเรือนพลาสติก ไม่ใช่แปลงเปิด สภาพมรสุมในแปลงเปิดเพิ่มปัญหาความชื้นที่ผิวดินตามที่อธิบายข้างต้น
- วัดวัชพืชเพียงที่วันที่ 24
- ไม่มีข้อมูลด้านโรคหรือจุลินทรีย์ ประโยชน์ในหัวข้อที่ 3 อนุมานจากกลไก ไม่ได้วัด
- จีโนไทป์ CBD ไม่ใช่สายพันธุ์เด่นด้าน THC CBD ที่เพิ่มขึ้น 9% เป็นผลของเคโมไทป์ III
- ตัวเลข 5% และ 9% มาจากการทดลองเดียว และควรถือว่าเป็นเพียงทิศทาง
7. สิ่งที่เราจะนำมาจากงานวิจัยนี้
- การลดวัชพืชเป็นข้อค้นพบหลักสำหรับผู้ปลูกในดิน ขึ้นอยู่กับการรักษาดินชั้นบนให้แห้ง และต้องทดสอบในพื้นที่
- อย่าอ้าง 18.6% หรือ 51% สำหรับประเทศไทย ให้วัดปริมาณที่ประหยัดได้ในพื้นที่ของคุณเอง
- ปุ๋ยอนุภาคนาโนไม่แสดงประโยชน์ที่ตรวจจับได้ในที่นี้ ควรขอข้อมูลที่มีการควบคุมที่ขนาดให้เท่ากันจากผู้ขาย
- ผลผลิตและ CBD ที่เพิ่มขึ้นเป็นเพียงทิศทาง ควรชั่งต้นทุนการปรับปรุงเทียบกับต้นทุนการกำจัดวัชพืชในปัจจุบันของคุณ
มีใครใช้ระบบน้ำหยดใต้ผิวดินในประเทศไทยบ้าง ทั้งในโรงเรือนหรือในแปลงเปิด ดินชั้นบนแห้งพอตลอดฤดูฝนที่จะยับยั้งวัชพืชหรือไม่ คำถามนี้เป็นตัวตัดสินว่าวิธีนี้ใช้ได้ที่นี่หรือไม่ และเยอรมนีตอบไม่ได้
บทความที่เกี่ยวข้อง: บทความเรื่องระบบน้ำหยด FloraFlex การออกแบบและการบำรุงรักษาระบบ บทความเรื่องการปลูกกลางแจ้งในสภาพอากาศเขตร้อนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ บทความเรื่องซิลิคอนและบทวิจารณ์ปี 2026 บทความเรื่องความชื้นมรสุมและการสูญเสียแคนนาบินอยด์ บทความเรื่องสิ่งที่สามารถฉีดพ่นได้อย่างถูกกฎหมายภายใต้ GACP ของไทย
บทความนี้เป็นข้อมูลทางพืชสวนเชิงเทคนิคสำหรับผู้อ่านที่ดำเนินการอย่างถูกกฎหมายในเขตอำนาจของตน กฎเกณฑ์เกี่ยวกับกัญชาแตกต่างกันในแต่ละประเทศ ในประเทศไทย ช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพรควบคุมตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 การเพาะปลูกและการขายต้องได้รับใบอนุญาต และห้ามขายหรือโฆษณาช่อดอกทางออนไลน์ ไม่มีส่วนใดในที่นี้เป็นคำแนะนำทางกฎหมาย
เอกสารอ้างอิง
- Büser C, Hartung J, Graeff-Hönninger S. Subsurface drip irrigation reduces weed infestation and irrigation water use while increasing inflorescence and cannabinoid yield in an outdoor tunnel Cannabis sativa L. production system. Journal of Cannabis Research 7, 41 (2025). https://doi.org/10.1186/s42238-025-00302-x
- Silicon review, Agriculture (MDPI), 2026, 16(14), 1522. https://www.mdpi.com/2077-0472/16/14/1522