Đưa lô hoa cần sa xuất khẩu hợp pháp từ Thái Lan tới người mua: nước quá cảnh, điều kiện thương mại và chứng từ (Phần 2/2)

💊 Cần sa Y tế 💡GACP – GMP – EU-GMP – Xuất khẩu
1

Đây là Phần 2. Phần 1: Getting Paid for a Licensed Cannabis Export from Thailand: Banks, Currency and Exchange-Control Rules (Part 1 of 2)

Bài này dành cho doanh nghiệp đã có giấy phép của Thái Lan để xuất khẩu hoa cần sa và có phiếu kết quả kiểm nghiệm đạt mọi chỉ tiêu. Phần 1 nói về việc nhận tiền: ngân hàng, đồng tiền thanh toán và quy định quản lý ngoại hối của Thái. Phần 2 nói về việc đưa hàng tới tay người mua. Bài giải thích nên tránh nước quá cảnh nào, nên dùng điều kiện thương mại nào, và lỗi chứng từ nào khiến lô hàng bị giữ lại.

Phần lớn nhà xuất khẩu chọn những việc này quá muộn, khi hợp đồng đã ký. Tuyến vận chuyển và điều kiện thương mại quyết định hàng của bạn đi qua những nước nào. Chúng cũng quyết định ai phải làm thủ tục nhập khẩu ở nước đến. Vì vậy, hãy chốt hai việc này trước khi báo giá.

Cơ sở pháp lý tại Thái Lan

Hoa cần sa là thảo dược có kiểm soát. Căn cứ là Thông báo của Bộ Y tế Công cộng Thái Lan về thảo dược có kiểm soát (cần sa), B.E. 2568 (Phật lịch 2568, tức năm 2025). Thông báo này có hiệu lực từ ngày 26/6/2025. Muốn xuất khẩu hoa, bạn phải có giấy phép. Hoa xuất khẩu phải đến từ nơi trồng đạt chứng nhận GACP (Thực hành tốt trồng trọt và thu hái – Good Agricultural and Collection Practice, tiêu chuẩn chất lượng cho việc trồng và thu hoạch cây dược liệu).

Đạo luật Kiểm soát Cần sa hiện vẫn chỉ là dự thảo. Nội các đã thông qua dự thảo ngày 22/9/2026 và chuyển sang Hạ viện. Đạo luật này chưa có hiệu lực.

Mọi nội dung dưới đây đều giả định bạn đã có đủ bộ giấy phép. Bảng thuật ngữ xuất khẩu của diễn đàn giải thích các thuật ngữ xuất khẩu dùng trong bài.

1. Nước quá cảnh: rủi ro không liên quan gì tới người mua

Phạm vi: mục này chỉ nói về lô hàng thương mại có giấy phép, đi kèm giấy phép xuất khẩu và giấy phép nhập khẩu. Đây không phải hướng dẫn mang cần sa theo người, trong hành lý hay gửi chuyển phát nhanh. Các số liệu bắt giữ trong bài là những vụ buôn lậu trái phép, không phải lô hàng có giấy phép.

Hàng chỉ đi ngang qua một nước, không bán ở đó, vẫn phải tuân theo quy định về hàng kiểm soát của nước đó. Singapore là ví dụ cho thấy quy định này có thể nghiêm đến mức nào.

Theo Hải quan Singapore (Singapore Customs), đại lý chuyển tải phải xin giấy phép chuyển tải của Hải quan trước khi sắp xếp chuyển tải. Chuyển tải là chuyển hàng từ tàu hoặc máy bay này sang tàu hoặc máy bay khác mà không nhập khẩu vào nước đó. Chuyển tải không có giấy phép là vi phạm điều 3(1) của Quy định về Xuất nhập khẩu (Regulation of Imports and Exports Regulations) của Singapore.

Với lần bị kết tội đầu tiên, mức phạt có thể tới 100.000 S$ hoặc gấp ba giá trị hàng, tùy mức nào cao hơn. Toà còn có thể phạt tù tới hai năm, hoặc vừa phạt tiền vừa phạt tù. Nguồn: Hải quan Singapore, “Transhipment Procedures Overview” (https://www.customs.gov.sg/doing-business/transhipment-operations/transhipment-procedures/transhipment-procedures-overview/).

Đạo luật Lạm dụng Ma túy (Misuse of Drugs Act) của Singapore cũng áp dụng cho việc nhập khẩu và xuất khẩu. Buôn bán trên 500 g cần sa có thể bị tử hình. Khu thương mại tự do là khu vực cảng nằm ngoài lãnh thổ hải quan thông thường. Các nguồn công khai được kiểm tra khi viết bài không cho biết chuyển tải qua khu thương mại tự do ở Singapore có bị coi là “nhập khẩu” hay không. Vì chưa ai khẳng định chắc được, đừng cho hàng đi qua đó để thử.

Các trung tâm trung chuyển nên tránh, xét theo tình trạng pháp lý và mức độ thực thi: Singapore, Dubai và Abu Dhabi, Doha, Hồng Kông, Kuala Lumpur, Jakarta, các trung tâm của Ả Rập Xê Út và các trung tâm ở Trung Quốc đại lục.

Hải quan Hồng Kông thường xuyên công bố các vụ bắt giữ hành khách. Ví dụ, ngày 20/4/2026 họ thu giữ khoảng 10 kg hoa nghi là cần sa, trị giá khoảng 2 triệu HK$. Số hàng này do một hành khách bay từ Bangkok, quá cảnh Hà Nội, mang theo (Hong Kong Customs seizes suspected cannabis buds worth about $2 million at airport (with photos)).

Đi máy bay hay tàu biển không phải là câu hỏi quan trọng. Câu cần hỏi là: lô hàng đi qua bao nhiêu nước, và nước nào cũng được xem bản sao giấy phép xuất khẩu chưa. Công ước thống nhất về các chất ma túy năm 1961 của Liên Hợp Quốc là điều ước quốc tế điều chỉnh hoạt động thương mại này. Điều 31 của Công ước quy định về quá cảnh:

  • Điều 31(11): nước thành viên của Công ước không được cho ma túy gửi tới nước khác đi qua lãnh thổ mình, trừ khi cơ quan chức năng được xuất trình bản sao giấy phép xuất khẩu.
  • Điều 31(12): cơ quan chức năng ở nước quá cảnh phải áp dụng mọi biện pháp cần thiết để hàng không bị chuyển sang mục đích bất hợp pháp.
  • Điều 31(14): các quy định quá cảnh này không áp dụng khi lô hàng nằm trên máy bay không hạ cánh xuống nước quá cảnh.

Với hàng kiểm soát, một tuyến đi thẳng tốt hơn một tuyến rẻ hơn nhưng dừng hai điểm.

Việc cần làm: Trước khi đặt chỗ, yêu cầu công ty giao nhận gửi toàn bộ tuyến vận chuyển bằng văn bản. Công ty giao nhận (freight forwarder) là bên đặt chỗ và quản lý lô hàng thay bạn. Tuyến này phải liệt kê mọi sân bay hoặc cảng nơi hàng được dỡ xuống hoặc đổi hãng vận chuyển. Với từng điểm dừng, hãy xác nhận cơ quan chức năng ở đó sẽ nhận bản sao giấy phép xuất khẩu. Nếu một điểm dừng nằm trong danh sách trên, hãy yêu cầu tuyến khác, kể cả khi đắt hơn. Mục đích là để không nước nào trên đường đi có thể coi lô hàng là ma túy không khai báo.

Ghi chú của người dịch: Nhiều tuyến hàng không và đường biển giá rẻ từ Thái Lan đi châu Âu hoặc Úc phải nối chuyến qua các trung tâm kể trên. Đừng mặc định công ty giao nhận biết đây là hàng kiểm soát. Hãy báo cho họ bằng văn bản. Hỏi các phương án tuyến trước khi chốt giá với người mua, vì đi tuyến thẳng sẽ làm thay đổi cước vận chuyển.

2. Điều kiện thương mại (Incoterms): vì sao không nên chọn “giao hàng đã nộp thuế” (DDP)

Incoterms® 2020 là bộ điều kiện thương mại chuẩn do ICC (Phòng Thương mại Quốc tế) ban hành. Mỗi điều kiện quy định ai trả chi phí nào, và rủi ro chuyển từ người bán sang người mua ở điểm nào.

Theo DDP (Delivered Duty Paid – giao hàng đã nộp thuế), người bán chịu mọi chi phí và rủi ro tới tận nơi đến. Trong đó có cả thủ tục nhập khẩu, thuế nhập khẩu và các loại thuế khác. Theo DAP (Delivered at Place – giao tại nơi đến), người bán giao hàng tới nơi đến, còn người mua làm thủ tục nhập khẩu.

Với lô hàng thuộc danh mục chất ma túy, cơ quan chức năng nước đến cấp giấy chứng nhận nhập khẩu cho bên nhập khẩu, đứng tên bên nhập khẩu. Nhà xuất khẩu Thái không thể là nhà nhập khẩu chính thức (importer of record) của chất bị kiểm soát ở EU hay Úc. Nhà nhập khẩu chính thức là bên chịu trách nhiệm pháp lý làm thủ tục đưa hàng vào nước đó. Nếu chọn DDP, người bán sẽ cam kết làm một việc mà luật nước đến cấm.

Điều kiện phù hợp:

  • CIP (Carriage and Insurance Paid To – cước phí và bảo hiểm trả tới) hoặc CPT (Carriage Paid To – cước phí trả tới) khi hàng đi bằng nhiều phương thức vận tải. Rủi ro chuyển sang người mua khi bạn giao hàng cho người vận chuyển đầu tiên, và người mua làm thủ tục nhập khẩu. Theo Incoterms 2020, CIP bắt buộc mua bảo hiểm theo Institute Cargo Clauses (A), mức bảo hiểm hàng hóa tiêu chuẩn có phạm vi rộng nhất.
  • DAP nếu người mua muốn giá giao tận nơi nhưng vẫn tự làm thủ tục nhập khẩu.

Điều kiện không phù hợp:

  • DDP, vì lý do đã nêu ở trên.
  • EXW (Ex Works – giao tại xưởng), vì điều kiện này để người mua lo thủ tục xuất khẩu. Chỉ người có giấy phép của Thái mới được làm thủ tục này.
  • FOB (Free On Board – giao lên tàu), CFR (Cost and Freight – tiền hàng và cước) hoặc CIF (Cost, Insurance and Freight – tiền hàng, bảo hiểm và cước) cho hàng container hoặc hàng không. Các điều kiện này được thiết kế cho hàng xếp thẳng lên tàu. Hàng container và hàng không được bàn giao sớm hơn, tại bến bãi hoặc kho hàng. Vì vậy, điểm chuyển rủi ro trong hợp đồng không khớp với thực tế. Đây là lỗi phổ biến trong mọi ngành hàng, không riêng cần sa.

Việc cần làm: Báo giá theo CIP hoặc CPT, hoặc DAP nếu người mua muốn giá giao tận nơi. Xóa DDP và EXW khỏi các mẫu báo giá, và ghi rõ trong hợp đồng người mua là nhà nhập khẩu chính thức. Mục đích là để mỗi bên chỉ cam kết những việc luật nước mình cho phép.

3. Lỗi thanh toán và quá cảnh khiến lô hàng bị giữ lại

Công ước thống nhất gọi giấy phép xuất là “giấy phép xuất khẩu” (export authorisation). Văn bản chấp thuận tương ứng của nước nhập khẩu được gọi là “giấy chứng nhận nhập khẩu” (import certificate).

  • Không có bản sao giấy phép xuất khẩu đi kèm hàng. Điều 31(6) yêu cầu mỗi lô hàng phải kèm một bản sao. Theo Điều 31(10), lô hàng vào hoặc ra khỏi một nước mà không có giấy phép xuất khẩu “sẽ bị cơ quan có thẩm quyền tạm giữ”.
  • Nước quá cảnh không được xem bản sao (Điều 31(11)).
  • Mô tả hàng không khớp nhau giữa hóa đơn, phiếu đóng gói (packing list), vận đơn hàng không (air waybill – chứng từ vận chuyển của hàng đi máy bay) và giấy phép. Hải quan đối chiếu các chứng từ này với giấy phép. Ngân hàng cũng kiểm tra đúng những chứng từ đó trước khi giải ngân.
  • Số lượng vượt mức ghi trên giấy chứng nhận nhập khẩu, hoặc gửi hàng ngoài thời hạn hiệu lực của một trong hai giấy. Bản thân Công ước không nói rằng vượt số lượng thì cả lô bị hủy. Tuy vậy, cơ quan nước nhập khẩu thường từ chối hoặc giữ những lô như vậy. Hãy kiểm tra quy định riêng của nước đến.

Một số bước kiểm tra liên quan đã có trong các topic khác của diễn đàn. Trong đó có việc đối chiếu số lô với phiếu kiểm nghiệm (COA) (cách đọc phiếu kiểm nghiệm). Ngoài ra còn có mã HS (mã số quốc tế hải quan dùng để phân loại hàng hóa) và phạm vi của giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật. Toàn bộ chuỗi giấy phép nằm trong bài Lộ trình xuất khẩu, còn kiểm nghiệm nằm trong bài Kiểm nghiệm trước khi xuất khẩu. Việc bảo quản, sấy và ủ hoa có trong các hướng dẫn về sấy và ủ hoa và bảo quản.

Các vụ bắt giữ phổ biến tới mức nào? Cục Hải quan Thái Lan báo cáo 3.309 vụ liên quan đến cần sa từ ngày 1/10/2025 đến 30/6/2026. Hơn 37.210 kg bị thu giữ, và gần như tất cả là các vụ tìm cách đưa hàng ra nước ngoài. Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam/VietnamPlus, 16/7/2026 (Thailand, UK step up cooperation to combat illegal cannabis smuggling).

Nguồn tin không cho biết số cần sa này được gửi đi bằng cách nào. Nhưng đây là các vụ xuất khẩu trái phép, không phải lô hàng có giấy phép. Các nguồn công khai được kiểm tra khi viết bài không ghi nhận vụ nào bắt giữ khi quá cảnh một lô hàng có đủ chứng từ đúng Điều 31. Dù vậy, nhà xuất khẩu hợp pháp vẫn cần lưu ý số liệu này. Hải quan nhiều khả năng sẽ kiểm tra hàng xuất xứ Thái kỹ hơn cùng loại hàng từ nước khác.

Việc cần làm: Trước mỗi lô hàng, đặt hóa đơn, phiếu đóng gói, vận đơn hàng không và giấy phép xuất khẩu cạnh nhau. Kiểm tra mô tả hàng, số lượng và ngày tháng có khớp hoàn toàn không. Kiểm tra số lượng có nằm trong mức của giấy chứng nhận nhập khẩu không, và cả hai giấy còn hiệu lực vào ngày gửi hàng không. Mục đích là tự phát hiện chỗ sai lệch ngay tại bàn làm việc, trước khi hải quan hay ngân hàng phát hiện.

Ghi chú của người dịch: Hàng xuất xứ Thái bị kiểm tra kỹ hơn, nên hãy cộng thêm vài ngày chờ kiểm tra vào ngày giao hàng bạn hứa với người mua. Hãy lên phương án bảo quản hoa nếu lô hàng bị giữ. Nắng nóng và độ ẩm nhiệt đới trong kho có thể làm hỏng hoa khô trước khi hải quan cho thông quan.

Với bạn, lô hàng thực tế đã trục trặc ở khâu nào: khâu tiền hay khâu vận chuyển? Các điểm dễ hỏng ở trên được rút ra từ quy định, không phải từ hồ sơ vụ việc thật. Một câu chuyện thật về lô hàng bị giữ, lệnh chuyển tiền bị từ chối hay tài khoản bị đóng còn giá trị hơn cả danh sách này. Mời bạn chia sẻ, hoặc đặt câu hỏi, ngay dưới topic này.

Bài viết này là thông tin tham khảo cho người đọc đang hoạt động hợp pháp theo luật nơi mình kinh doanh. Đây không phải tư vấn pháp lý, ngân hàng, thuế, hải quan hay tài chính. Bài không khuyến nghị bất kỳ ngân hàng, phương thức thanh toán hay tuyến vận chuyển nào. Ngưỡng quản lý ngoại hối, việc xếp loại ma túy của Mỹ, lập trường về cấm vận và luật về chất ma túy thay đổi thường xuyên. Ít nhất một nguồn chính thức được tham khảo đã lỗi thời vào thời điểm viết bài. Trước khi gửi hàng hoặc xuất hóa đơn, hãy kiểm tra lại mọi con số với ngân hàng được cấp phép, công ty giao nhận và luật sư có chuyên môn.

Đọc thêm trên Asiannabis

Tài liệu tham khảo