บทความนี้คือตอนที่ 2 อ่านตอนที่ 1 ได้ที่: From Prohibition to Legalisation: Treaties, Legal Models and the Laws of the Americas and Europe (Part 1 of 2)
ตอนที่ 1 อธิบายสนธิสัญญายาเสพติดของสหประชาชาติ (UN) และกฎหมายของอุรุกวัย แคนาดา เยอรมนี มอลตา ลักเซมเบิร์ก สาธารณรัฐเช็ก และสหรัฐอเมริกา ตอนนี้ว่าด้วยประเทศไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม จากนั้นจะดูว่างานวิจัยบอกอะไรได้บ้างเกี่ยวกับผลของการเปิดให้ถูกกฎหมาย และควรประเมินสิ่งที่อาจเกิดขึ้นต่อไปอย่างไร
ตอนที่ 1 ยังได้แบ่งรูปแบบทางกฎหมายไว้ 5 แบบ ซึ่งคนมักสับสนกัน:
- การลดทอนความเป็นอาชญากรรม (decriminalisation): ครอบครองปริมาณเล็กน้อยมีโทษเบา แต่การจัดหาและการขายยังผิดกฎหมาย
- การเข้าถึงทางการแพทย์: ผู้ป่วยที่มีใบสั่งแพทย์ได้รับผลิตภัณฑ์ตามที่กำหนด
- การปลูกที่บ้าน: ครัวเรือนปลูกไม่กี่ต้นไว้ใช้เอง แต่การขายยังผิดกฎหมาย
- สมาคมที่ไม่แสวงหากำไร: สมาชิกปลูกร่วมกันและได้รับในปริมาณจำกัด แต่การขายเชิงพาณิชย์ยังผิดกฎหมาย
- การขายเชิงพาณิชย์ให้ผู้ใหญ่: ธุรกิจที่มีใบอนุญาตและเสียภาษีขายให้ผู้ใหญ่ได้
สถานะทางกฎหมายในบทความนี้มาจากแหล่งอ้างอิงที่อาจล้าสมัยแล้ว ก่อนลงมือทำอะไร ให้ตรวจสอบจากตัวบทอย่างเป็นทางการก่อนเสมอ
7. ประเทศไทย: กฎเปลี่ยนไปอย่างไร พ.ศ. 2561–2569
พ.ศ. 2561–2565: เปิดการใช้ทางการแพทย์ก่อน แล้วจึงถอดช่อดอกออกจากบัญชียาเสพติด
ปี พ.ศ. 2561 ประเทศไทยเปิดให้กัญชาทางการแพทย์ถูกกฎหมาย นับเป็นประเทศแรกในเอเชียที่ทำเช่นนี้
เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2565 ช่อดอกกัญชาถูกถอดออกจากบัญชียาเสพติด ผลคือผู้ต้องขังราว 3,000 คนที่ถูกคุมขังด้วยคดีกัญชาเพียงอย่างเดียวได้รับการปล่อยตัว ส่วนสารสกัดที่มี เทตระไฮโดรแคนนาบินอล (THC) เกิน 0.2% ยังคงถูกควบคุม และต้องมีใบสั่งแพทย์
ตอนที่ถอดออกจากบัญชียาเสพติด ยังไม่มีกฎหมายควบคุมกัญชาออกมารองรับ รัฐมนตรีจึงอุดช่องว่างด้วยกฎกระทรวงและประกาศ ซึ่งเป็นกฎที่ออกภายใต้กฎหมายเดิมโดยไม่ต้องผ่านการลงมติของรัฐสภา กฎจึงเปลี่ยนหลายครั้งตั้งแต่ปี พ.ศ. 2565 ดูลำดับเหตุการณ์ทั้งหมดได้ที่ กฎกัญชาของไทย พ.ศ. 2565 ถึง 2569
พ.ศ. 2568: ช่อดอกกลายเป็นสมุนไพรควบคุม
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2568 ประกาศนี้ออกตามพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 และทำให้ช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพรควบคุม ในทางปฏิบัติหมายความว่า:
- ขายช่อดอกได้เฉพาะเมื่อมีใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 และจ่ายได้ในปริมาณสำหรับใช้ไม่เกิน 30 วัน
- ห้ามขายเพื่อการสันทนาการ
- ห้ามโฆษณาและห้ามขายช่อดอกทางออนไลน์
มาตรา 78 ของพระราชบัญญัติฉบับปี พ.ศ. 2542 กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี ปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ดูเพิ่มเติมได้ที่แผนผังบทลงโทษสำหรับผู้ประกอบการกัญชา
พ.ศ. 2569: สิ่งที่มีการรายงาน และกฎที่มีผลบังคับใช้อยู่ตอนนี้
ตัวเลขของกระทรวงสาธารณสุขที่หนังสือพิมพ์ The Nation รายงาน ระบุว่ามีร้านกัญชา 18,433 ร้าน ณ วันที่ 28 ธันวาคม 2568 ตลอดปี พ.ศ. 2568 มีร้านปิดไป 7,297 ร้าน เพราะใบอนุญาตหมดอายุและไม่ได้ต่ออายุ ในมุมธุรกิจ อ่านต่อได้ที่สิ่งที่การปิดกิจการครั้งใหญ่ในปี พ.ศ. 2568–69 แสดงให้เห็น
ตอนนี้มีกฎกระทรวงสองฉบับที่มีผลบังคับใช้แล้ว (สิ่งที่เปลี่ยนไปในเดือนเมษายน 2569):
- กฎกระทรวงว่าด้วยสารสกัดจากกัญชาหรือกัญชง พ.ศ. 2569 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 26 เมษายน 2569 ใบอนุญาตสารสกัดที่มี THC เกิน 0.2% จะออกให้ได้เฉพาะผู้ขออนุญาต 3 ประเภท ประเภทแรกคือนิติบุคคลไทย หมายถึงบริษัทหรือนิติบุคคลอื่นที่จดทะเบียนแล้ว และไม่ถือเป็น “คนต่างด้าว” ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 อีกสองประเภทคือหน่วยงานของรัฐ และสภากาชาดไทย
- กฎกระทรวงว่าด้วยสมุนไพรควบคุม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 30 เมษายน 2569 ฉบับนี้เพิ่มความเข้มงวดของเกณฑ์ใบอนุญาตที่เกี่ยวกับช่อดอกกัญชา
ร่างพระราชบัญญัติควบคุมกัญชา พ.ศ. … ยังไม่ใช่กฎหมาย คณะรัฐมนตรีอนุมัติร่างนี้เมื่อวันที่ 22 กันยายน 2569 และส่งต่อไปยังสภาผู้แทนราษฎรแล้ว
ถ้าคุณปลูกหรือขายกัญชาในประเทศไทย ควรทำอะไร
หมายเหตุผู้แปล: ขั้นตอนเหล่านี้สรุปมาจากกฎข้างต้น เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย
- ตรวจใบอนุญาตของคุณเทียบกับเกณฑ์เดือนเมษายน 2569 สอบถามหน่วยงานที่ออกใบอนุญาตว่าใบอนุญาตที่คุณถืออยู่ผ่านเกณฑ์ใหม่ที่เข้มขึ้น ซึ่งมีผลตั้งแต่วันที่ 30 เมษายน 2569 หรือไม่ จุดประสงค์คือให้คุณเจอจุดที่ยังไม่ผ่านเกณฑ์ก่อนที่เจ้าหน้าที่จะมาเจอตอนตรวจ
- จ่ายช่อดอกเฉพาะเมื่อมีใบสั่งจ่ายตามแบบ ภ.ท.33 และบันทึกทุกใบ จุดประสงค์คือเมื่อถูกตรวจ คุณแสดงที่มาของการขายทุกครั้งได้
- อย่าโพสต์ราคาช่อดอก รูป “พร้อมขาย” หรือลิงก์สั่งซื้อทางออนไลน์ รวมถึงในฟอรัมนี้ด้วย เพราะกฎหมายห้ามโฆษณาและห้ามขายช่อดอกทางออนไลน์
- ตรวจโครงสร้างผู้ถือหุ้นของบริษัทก่อนซื้ออุปกรณ์สกัด ข้อนี้ใช้กับผู้ที่วางแผนทำสารสกัดที่มี THC เกิน 0.2% จุดประสงค์คือยืนยันว่าคุณเป็นผู้ขออนุญาตประเภทที่มีสิทธิ์ได้รับใบอนุญาตตั้งแต่แรก
- วางแผนตามกฎที่มีผลบังคับใช้แล้ว ไม่ใช่ตามร่างพระราชบัญญัติ เพราะร่างกฎหมายอาจถูกแก้ไขหรือค้างอยู่ในสภาได้
ถ้ามีคำถามเกี่ยวกับใบอนุญาตเฉพาะเรื่อง ถามชุมชนได้ในหมวดการยื่นขอใบอนุญาตและการปฏิบัติตามกฎหมาย
8. ลาว กัมพูชา และเวียดนาม
กฎหมายของแต่ละประเทศว่าไว้อย่างไร
แหล่งอ้างอิงที่ใช้ครอบคลุมทั้งสามประเทศ ถ้าต้องการภาพรวมทั้งภูมิภาค ดูได้ที่กฎหมายกัญชาทั่วเอเชีย
ลาว กัญชาผิดกฎหมาย แหล่งอ้างอิงบันทึกไว้ว่าการใช้กัญชาในที่สาธารณะมีโทษจำคุก 12 เดือน และระบุด้วยว่า ณ ปี พ.ศ. 2552 คดียาเสพติดบางประเภทมีโทษประหารชีวิตสถานเดียว ธุรกิจบางแห่งในย่านท่องเที่ยวขายกัญชาอย่างเปิดเผย และมีรายงานว่าผู้ที่ถูกจับถูกเรียกสินบน แต่ทั้งสองเรื่องนี้ไม่ได้ทำให้กฎหมายที่เขียนไว้เบาลงเลย
กัมพูชา กัญชาเป็นสิ่งต้องห้าม การปลูกกลายเป็นเรื่องผิดกฎหมายตั้งแต่ปี พ.ศ. 2504 ผ่านอนุสัญญาของ UN และถูกกำหนดเป็นความผิดทางอาญาอีกครั้งในปี พ.ศ. 2535 แหล่งอ้างอิงเรียกการบังคับใช้กฎหมายว่าเป็นแบบ “ฉวยโอกาส” คือตำรวจจะลงมือเมื่อตัวเองเลือกจะทำ อาหารผสมกัญชาวางขายให้นักท่องเที่ยวอย่างเปิดเผย ถึงอย่างนั้น เมื่อวันที่ 15 มีนาคม 2556 ตำรวจบุกตรวจที่เสียมเรียบ และจับกุมได้ 18 คน ในจำนวนนี้ 14 คนเป็นชาวต่างชาติ
เวียดนาม กัญชาผิดกฎหมาย แหล่งอ้างอิงไม่ได้ให้รายละเอียดเรื่องโทษหรือการบังคับใช้ บทความนี้จึงไม่ใส่ตัวเลขใด ๆ ไว้ การที่ไม่มีรายละเอียดไม่ได้แปลว่ากฎหมายผ่อนปรน
ข้อควรระวังด้านความปลอดภัย
ทั่วทั้งภูมิภาคนี้ สิ่งที่ตำรวจปล่อยผ่านกับสิ่งที่กฎหมายเขียนไว้อาจต่างกันมาก และช่องว่างนี้อาจปิดลงได้โดยไม่มีสัญญาณเตือน ชาวต่างชาติไม่ได้รับการคุ้มครองพิเศษใด ๆ และมักเสี่ยงกว่าคนท้องถิ่น ทั้งเรื่องการถูกดำเนินคดีและการถูกเรียกสินบน ในบางส่วนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โทษรวมถึงการจำคุกนานมาก และความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดบางประเภทมีโทษถึงประหารชีวิต
หมายเหตุผู้แปล: ฟาร์มในไทยหลายแห่งอยู่ใกล้ชายแดน และสมาชิกหลายคนเดินทางในภูมิภาคนี้บ่อย ห้ามพกช่อดอก สารสกัด เมล็ด หรือกิ่งชำ (clone) ข้ามพรมแดนใด ๆ การที่ย่านท่องเที่ยวขายกันเปิดเผยไม่ได้แปลว่ากฎหมายอนุญาต ถ้าถูกจับในต่างประเทศ คุณจะถูกดำเนินคดีตามกฎหมายของประเทศนั้น ถ้าคุณต้องให้คำแนะนำนักท่องเที่ยว ให้ส่งพวกเขาไปอ่านนักท่องเที่ยวต้องรู้
9. ข้อมูลผลลัพธ์บอกอะไรได้ และบอกอะไรไม่ได้
ตัวเลขที่มีอยู่ และข้อจำกัดของตัวเลขเหล่านั้น
บทความต้นฉบับไม่ได้อ้างงานวิจัยที่ผ่านการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (peer-reviewed) เรื่องผลของการเปิดให้ถูกกฎหมายเลย เพราะตอนที่เขียนยังหาไม่พบ ส่วนนี้จึงอธิบายประเด็นถกเถียงเป็นคำบรรยายแทน
ตัวเลขด้านล่างมาจากแหล่งอ้างอิงและบทวิเคราะห์ ไม่ได้มาจากงานวิจัย:
- อุรุกวัย: แหล่งอ้างอิงรายงานว่าส่วนแบ่งของตลาดผิดกฎหมายลดลงหลังเริ่มมีการขายถูกกฎหมาย แต่ยืนยันตัวเลขที่แน่ชัดไม่ได้
- แคนาดา: ในปี พ.ศ. 2564 ผู้ใช้ 64% ซื้อจากแหล่งถูกกฎหมายเป็นหลัก รายได้ภาษีกัญชาระดับรัฐบาลกลางและระดับมณฑลรวมกันเกิน 5.4 พันล้านดอลลาร์แคนาดา ในช่วงตุลาคม 2561 ถึงสิงหาคม 2568
ตัวเลขทั้งสองไม่ได้แสดงความสัมพันธ์เชิงเหตุและผล แต่ละตัวแสดงแค่การเปลี่ยนแปลงตามช่วงเวลา ไม่ได้พิสูจน์ว่ากฎหมายเป็นต้นเหตุ
4 คำถามที่คนถกเถียงกัน
การบริโภค ฝ่ายต่าง ๆ ยังเห็นไม่ตรงกันว่าการขายถูกกฎหมายทำให้คนใช้มากขึ้นหรือไม่ อาจเป็นแค่การย้ายการใช้ที่มีอยู่แล้วเข้ามาในร้านที่ถูกกฎหมาย ซึ่งทำให้วัดปริมาณการใช้ได้ง่ายขึ้น ผลสำรวจขึ้นอยู่กับว่าคนตอบตามจริงหรือไม่ และคนมักตอบตรงขึ้นเมื่อเรื่องนั้นไม่ใช่ความผิดทางอาญาแล้ว
เยาวชน ประเด็นนี้สำคัญที่สุด แต่วิธีวัดอ่อนที่สุด แนวโน้มในกลุ่มเยาวชนเปลี่ยนได้จากหลายสาเหตุที่ไม่เกี่ยวกับนโยบายเลย
ความปลอดภัยบนท้องถนน ระดับแอลกอฮอล์ในเลือดบอกได้ว่าผู้ขับขี่มึนเมาขณะขับหรือไม่ แต่การตรวจพบ THC ในตัวผู้ขับขี่ไม่ได้บอกเรื่องนี้ได้แบบเดียวกัน
ตลาดผิดกฎหมายและรายได้ ในทุกประเทศ การขายถูกกฎหมายแทนที่การขายผิดกฎหมายได้เพียงบางส่วน รายได้ภาษีเป็นตัวเลขรวมก่อนหักค่าใช้จ่าย ยังไม่ได้หักต้นทุนการบังคับใช้กฎหมายและค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุข
ทั้ง 4 คำถามเป็นประเด็นทางการเมืองที่อ่อนไหว ทั้งสองฝ่ายต่างหยิบเฉพาะส่วนที่เข้าทางตัวเองมาอ้าง
สรุปสถานะของหลักฐาน
| ข้อกล่าวอ้างที่พบบ่อย | สิ่งที่พูดได้ ณ ที่นี้ | สถานะ |
|---|---|---|
| การเปิดให้ถูกกฎหมายทำให้การบริโภครวมเพิ่มขึ้น | คำตอบในแบบสำรวจเปลี่ยนไปเมื่อการใช้ไม่ใช่ความผิดทางอาญาแล้ว | ยังพิสูจน์ไม่ได้ |
| การเปิดให้ถูกกฎหมายทำให้เยาวชนใช้มากขึ้น | แยกผลของนโยบายออกจากแนวโน้มทั่วไปได้ยาก | ยังพิสูจน์ไม่ได้ |
| การเปิดให้ถูกกฎหมายทำให้ความปลอดภัยบนถนนแย่ลง | ยังไม่มีวิธีวัดอาการมึนเมาที่เป็นที่ยอมรับ | ยังพิสูจน์ไม่ได้ |
| ตลาดถูกกฎหมายแทนที่แหล่งผิดกฎหมาย | ตัวเลขที่รายงานแสดงการแทนที่เพียงบางส่วน | มีรายงาน แต่ยังไม่พิสูจน์ว่าเป็นสาเหตุ |
| การเปิดให้ถูกกฎหมายสร้างรายได้จำนวนมาก | มีการรายงานรายได้ของแคนาดา | เป็นตัวเลขรวมเท่านั้น |
| ช่องโหว่ในนิยามทางกฎหมายทำให้เกิดผลิตภัณฑ์ทดแทน | ผลิตภัณฑ์ทดแทนเกิดตามช่องโหว่ | มีรายงานของยุโรปสนับสนุน |
หมายเหตุผู้แปล: คุณอาจได้ยินตัวเลขเกี่ยวกับการใช้กัญชา เยาวชน หรืออุบัติเหตุบนถนนในไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2565 ให้ถามสองข้อ ข้อแรก แหล่งที่มาอยู่ไหน ข้อสอง ตัวเลขนั้นแสดงความสัมพันธ์เชิงเหตุและผล หรือแค่แสดงการเปลี่ยนแปลงตามช่วงเวลา จุดประสงค์คือกันไม่ให้ข้อกล่าวอ้างที่ข้อมูลรองรับไม่ได้เข้ามาอยู่ในแผนธุรกิจและโพสต์ของคุณ
10. อะไรเป็นตัวตัดสินว่าระบบที่เปิดให้ถูกกฎหมายประสบความสำเร็จหรือไม่
มี 3 ปัจจัยที่ถูกพูดถึงซ้ำแล้วซ้ำอีก และไม่มีข้อไหนเกี่ยวกับคำถามว่าการเปิดให้ถูกกฎหมายถูกต้องตามหลักการหรือไม่
ข้อแรก ความพร้อมของหน่วยงานกำกับดูแล ไทยถอดช่อดอกออกจากบัญชียาเสพติดในปี พ.ศ. 2565 โดยไม่มีกฎหมายควบคุมรองรับ หลังจากนั้นกฎก็ถูกสร้างใหม่ผ่านประกาศกระทรวง เมื่อกฎหมายออกมาโดยไม่มีรายละเอียดรองรับ เจ้าหน้าที่ต้องอุดช่องว่างทีละจุดเมื่อเกิดปัญหา ฟาร์มและร้านจึงต้องเจอกับกฎที่เปลี่ยนบ่อย และมักแจ้งล่วงหน้าเพียงสั้น ๆ
ข้อที่สอง การออกแบบราคาและภาษี ถ้าสินค้าถูกกฎหมายแพงกว่าของผิดกฎหมายมาก ผู้ซื้อก็จะยังซื้อจากผู้ขายผิดกฎหมายต่อไป ถ้าตั้งภาษีต่ำเกินไป รัฐก็เก็บได้น้อยกว่าที่สัญญาไว้
ข้อที่สาม ตลาดผิดกฎหมายอยู่รอดได้นานแค่ไหน ข้อนี้ใกล้เคียงที่สุดกับตัววัดร่วมที่ใช้เทียบระหว่างประเทศได้ แม้ในระบบที่เก่าแก่ที่สุด การขายถูกกฎหมายก็แทนที่การขายผิดกฎหมายได้เพียงบางส่วน
ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องคือช่องโหว่ในนิยามทางกฎหมาย รายงานปี พ.ศ. 2568 ของหน่วยงานด้านยาเสพติดของสหภาพยุโรป (EU) นับได้ว่า ณ สิ้นปี พ.ศ. 2567 มีแคนนาบินอยด์กึ่งสังเคราะห์ 24 ชนิดในตลาดยุโรป สารเหล่านี้ทำขึ้นโดยนำสารที่สกัดจากพืชมาดัดแปลงทางเคมี หนึ่งในนั้นคือเฮกซะไฮโดรแคนนาบินอล (HHC) ซึ่งพบใน 27 ประเทศ และถูกควบคุมแล้วในประเทศสมาชิก EU อย่างน้อย 22 ประเทศ รายงานเชื่อมโยงเรื่องนี้กับการเปิดให้กัญชงถูกกฎหมายในสหรัฐอเมริกาเมื่อปี พ.ศ. 2561 ส่วนแคนนาบินอยด์อื่นนอกจาก THC และ CBD อ่านได้ที่แคนนาบินอยด์แปลกใหม่
หมายเหตุผู้แปล: ถ้าคุณผลิตกัญชงหรือ CBD อย่าสร้างไลน์สินค้าโดยพึ่งช่องโหว่ของนิยามทางกฎหมาย สหรัฐอเมริกาปิดช่องโหว่เรื่องกัญชงด้วยกฎหมายที่ลงนามเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2568 และการเปลี่ยนแปลงส่วนใหญ่จะมีผลตั้งแต่วันที่ 11 ธันวาคม 2569 ก่อนลงทุน ให้ถามตัวเองว่าถ้านิยามถูกปรับให้เข้มขึ้น สินค้าของคุณจะยังถูกกฎหมายอยู่หรือไม่
11. ประกาศ ร่าง หรือบังคับใช้แล้ว: ประเมินสิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไปอย่างไร
ทุกข้ออ้างเกี่ยวกับกฎหมายในอนาคต ให้จัดเข้ากลุ่มใดกลุ่มหนึ่งใน 3 กลุ่มนี้:
- ประกาศแล้ว: เป็นเจตนาที่แถลงออกมา และอาจไปไม่ถึงรัฐสภาเลย ในปี พ.ศ. 2561 ลักเซมเบิร์กประกาศว่าจะเปิดให้ถูกกฎหมายเต็มรูปแบบ แต่ห้าปีต่อมากลับออกกฎหมายได้แค่เรื่องการปลูกที่บ้าน
- ร่างแล้ว: มีตัวบทแล้วและกำลังเดินตามกระบวนการ ร่างพระราชบัญญัติควบคุมกัญชาของไทยอยู่ในกลุ่มนี้ คณะรัฐมนตรีอนุมัติร่างเมื่อวันที่ 22 กันยายน 2569 และส่งต่อไปยังสภาผู้แทนราษฎรแล้ว
- บังคับใช้แล้ว: มีผลบังคับใช้และมีวันที่ชัดเจน นี่เป็นกลุ่มเดียวที่ควรใช้วางแผน
การเปลี่ยนแปลงเกิดในทิศทางตรงข้ามได้ด้วย การนิยามกัญชงใหม่ของสหรัฐอเมริกา และการคุมเข้มของไทยในปี พ.ศ. 2568 ต่างก็เป็นข้อจำกัดที่บังคับใช้แล้วทั้งคู่
สิ่งที่ควรทำ: จดบันทึกสั้น ๆ ของทุกกฎที่ฟาร์มหรือร้านของคุณต้องพึ่ง แต่ละกฎให้จดชื่อ กลุ่ม (ประกาศแล้ว ร่างแล้ว หรือบังคับใช้แล้ว) วันที่มีผลบังคับใช้ และแหล่งที่คุณอ่านมา ทบทวนบันทึกนี้ทุก 3 เดือน จุดประสงค์คือวางแผนตามสิ่งที่บังคับใช้จริง ไม่ใช่ตามพาดหัวข่าว
สรุปสถานะ
| เขตอำนาจ | สถานะตามที่แหล่งข้อมูลอธิบาย | วันสำคัญ |
|---|---|---|
| ระบบสนธิสัญญาของ UN | กัญชาอยู่ในบัญชี I และถูกถอดออกจากบัญชี IV | อนุสัญญาปี พ.ศ. 2504 (ค.ศ. 1961); ลงมติ 2 ธันวาคม 2563 มีผลเมษายน 2564 |
| อุรุกวัย | ถูกกฎหมาย มี 3 ช่องทาง เฉพาะพลเมืองและผู้มีถิ่นที่อยู่ถาวร | ลงนาม 20 ธันวาคม 2556; ขายในร้านขายยาตั้งแต่ พ.ศ. 2560 |
| แคนาดา | ถูกกฎหมาย รัฐบาลกลางออกใบอนุญาตผู้ผลิต มณฑลดูแลการขายปลีก | 17 ตุลาคม 2561 |
| เยอรมนี | ปลูกที่บ้านและสมาคม ไม่มีการขายเชิงพาณิชย์ | 1 เมษายน 2567; สมาคม 1 กรกฎาคม 2567 |
| มอลตา | ใช้ส่วนตัว ปลูกที่บ้าน สมาคม ไม่มีการขายเพื่อกำไร | 18 ธันวาคม 2564 |
| ลักเซมเบิร์ก | ปลูกที่บ้านเท่านั้น มีข้อเสนอให้รัฐขายปลีก | 21 กรกฎาคม 2566 |
| สาธารณรัฐเช็ก | ลดทอนความเป็นอาชญากรรม ปลูกที่บ้านได้โดยไม่ต้องขออนุญาต แต่ต้องอยู่ภายในขีดจำกัดที่กฎหมายกำหนด | 1 มกราคม 2553; 1 มกราคม 2569 |
| สหรัฐอเมริกา | ระดับรัฐบาลกลาง: กัญชาส่วนใหญ่อยู่ในบัญชี I ส่วนอีกสองกลุ่มอยู่ในบัญชี III; แต่ละรัฐมีระบบของตัวเอง; นิยามกัญชงแคบลง | ประกาศกฎ 28 เมษายน 2569; การเปลี่ยนแปลงเรื่องกัญชง 12 พฤศจิกายน 2568 และ 11 ธันวาคม 2569 |
| ประเทศไทย | ถอดออกจากบัญชียาเสพติด แล้วกลายเป็นสมุนไพรควบคุมที่ขายได้ตามใบสั่งจ่ายแบบ ภ.ท.33; ร่างพระราชบัญญัติอยู่ในสภาผู้แทนราษฎร | มิถุนายน 2565; 26 มิถุนายน 2568; 26 และ 30 เมษายน 2569 |
| ลาว | ผิดกฎหมาย คดียาเสพติดบางประเภทมีโทษประหารชีวิต | บันทึกไว้ พ.ศ. 2552 |
| กัมพูชา | ผิดกฎหมาย การบังคับใช้ถูกอธิบายว่าเป็นแบบฉวยโอกาส | กำหนดเป็นความผิดทางอาญาอีกครั้ง พ.ศ. 2535 |
| เวียดนาม | ผิดกฎหมาย ไม่มีรายละเอียดเรื่องโทษที่ยืนยันได้ | ไม่มีข้อมูล |
12. ถึงตาชุมชนแล้ว
สิ่งที่มีประโยชน์ที่สุดที่คุณช่วยเพิ่มได้ คือภาพจริงของกฎหมายในที่ที่คุณอยู่ ไม่ต้องเล่าตามพาดหัวข่าว บอกเราว่ากฎหมายเขียนไว้อย่างไร บังคับใช้จริงอย่างไร และสองอย่างนี้ต่างกันตรงไหน ตอบไว้ใต้กระทู้นี้ได้เลย โดยบอกว่า:
- ประเทศของคุณตรงกับรูปแบบไหนใน 5 แบบ
- มีข้อมูลอะไรในตอนที่ 1 หรือตอนที่ 2 ที่ล้าสมัยแล้ว
- เรื่องอะไรที่นักท่องเที่ยวเข้าใจผิดได้ง่ายที่สุด
ถ้าคุณอยู่ในที่ที่กัญชาเป็นความผิดร้ายแรง ให้แชร์เฉพาะสิ่งที่ปลอดภัย และอย่าใส่ข้อมูลใดที่อาจระบุตัวคุณได้
บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของชุดบทความให้ความรู้ของ Asiannabis Community ว่าด้วยกฎหมายและนโยบายกัญชา เนื้อหาเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายกัญชาเปลี่ยนแปลงเร็ว ก่อนนำข้อมูลใดในบทความนี้ไปใช้ ให้ตรวจสอบสถานะปัจจุบันในประเทศของคุณเองก่อน เนื้อหานี้มีไว้เพื่อการศึกษาในเขตอำนาจที่อนุญาตให้ใช้กัญชาได้ตามกฎหมาย
เอกสารอ้างอิงสำหรับตอนที่ 2
แหล่งข้อมูลหลัก
- หน้าอ้างอิงเชิงสารานุกรมว่าด้วยสถานะทางกฎหมายของกัญชาในประเทศไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม อุรุกวัย และแคนาดา บทความต้นฉบับไม่ได้ระบุชื่อหรือให้ลิงก์ไว้
- The Nation (Thailand), “Over 7,000 cannabis shops close due to stricter regulations and new law” ซึ่งรายงานข้อมูลร้านค้าของกระทรวงสาธารณสุข
- European Union Drugs Agency (EUDA), European Drug Report 2025: Trends and Developments
- บทวิเคราะห์ของสำนักงานกฎหมายแห่งหนึ่งเกี่ยวกับบทบัญญัติเรื่องกัญชงในร่างกฎหมายงบประมาณของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ที่ลงนามเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2568 บทความต้นฉบับไม่ได้ระบุชื่อสำนักงาน บทสรุปที่ตรวจสอบแล้วของบทบัญญัติเดียวกัน: Perkins Coie, “Shutdown Legislation Brings New Hemp Rules”
กฎหมายไทยที่กล่าวถึงในบทความ
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 (มีผลบังคับใช้ 26 มิถุนายน 2568)
- พระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 มาตรา 78
- กฎกระทรวงว่าด้วยสารสกัดจากกัญชาหรือกัญชง พ.ศ. 2569 (มีผลบังคับใช้ 26 เมษายน 2569)
- กฎกระทรวงว่าด้วยสมุนไพรควบคุม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 (มีผลบังคับใช้ 30 เมษายน 2569)
- พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542
- ร่างพระราชบัญญัติควบคุมกัญชา พ.ศ. … (คณะรัฐมนตรีอนุมัติเมื่อ 22 กันยายน 2569 ยังไม่เป็นกฎหมาย)