Nhiều thương vụ xuất khẩu giữa người bán ở Thái và người mua nước ngoài thất bại vì hai bên dùng cùng một từ nhưng hiểu khác nhau. Ví dụ, người mua đặt “hoa đạt EU-GMP” nhưng lại nhận về một chứng nhận canh tác. Hoặc hoá đơn ghi “hoa CBD” và lô hàng tới một nước cho phép CBD nhưng cấm hoa.
Phần 1 đã nói về các bộ phận của cây và các thuật ngữ pháp lý của Thái. Phần đó cũng giải thích ba con số THC trên phiếu kiểm nghiệm: Δ9-THC, THCA và THC tổng. Tóm tắt lại, THC là hoạt chất tác động lên thần kinh (gây “phê”). Nhiều phòng thí nghiệm nước ngoài đọc THC tổng, tức là tính cả dạng axit THCA. Luật Thái coi hoa cần sa và hoa gai dầu là “thảo dược được kiểm soát”, dù hàm lượng THC là bao nhiêu.
Phần này nói về ba tiêu chuẩn chất lượng và các giấy tờ thương mại – hải quan. Cuối bài là hai từ mà mỗi nước hiểu một nghĩa.
Đây là Phần 2. Phần 1: https://asiannabis.com/t/1438
4. Tiêu chuẩn chất lượng: ba nhãn, ba việc khác nhau
GACP: Thực hành tốt nông nghiệp và thu hái (Good Agricultural and Collection Practices). GACP là tiêu chuẩn cho khâu trồng trọt. Tiêu chuẩn này gồm:
- vật liệu nhân giống (hạt và cây giâm cành – clone);
- trồng, thu hoạch và sơ chế (các bước xử lý đầu tiên sau thu hoạch);
- bảo quản và vận chuyển;
- hồ sơ ghi chép cho tất cả các khâu trên.
Ở Thái Lan, chứng nhận GACP do DTAM cấp. DTAM là Cục Y học Cổ truyền và Y học Thay thế Thái Lan, thuộc Bộ Y tế. GACP chỉ nói về trồng trọt và không đề cập gì tới việc sản xuất thuốc.
GMP: Thực hành tốt sản xuất (Good Manufacturing Practice). GMP là tiêu chuẩn cho việc sản xuất thuốc. EU-GMP là phiên bản của Liên minh châu Âu (EU). Phiên bản này nằm trong EudraLex Tập 4, bộ quy định GMP chính thức của EU về thuốc. Chứng nhận EU-GMP chỉ được cấp sau khi cơ quan có thẩm quyền của một nước thành viên EU kiểm tra cơ sở. Cơ quan này là cơ quan quản lý dược của nước đó.
Chỗ hay nhầm nhất mà bảng thuật ngữ này muốn giúp bạn tránh. GACP không phải là GMP hạng thấp. Có GACP không có nghĩa là sản phẩm chỉ còn cách GMP một bước. Đây là hai tiêu chuẩn khác nhau, phụ trách hai việc khác nhau.
Đa số thị trường y tế đòi cả hai. GACP áp dụng cho tới khâu thu hoạch, còn GMP áp dụng từ một bước nhất định trở đi. Bước đó nằm ở đâu thì mỗi thị trường quy định một khác. Xác định sai bước này là lỗi tốn kém nhất trong ngành. Một bài khác trên diễn đàn trình bày quy định GMP của từng thị trường: So sánh năm thị trường hoa cần sa y tế.
Việc cần làm: Trước khi báo giá, hãy hỏi người mua hai câu bằng văn bản. Ở thị trường của họ, GMP bắt đầu từ bước nào? Họ chấp nhận chứng nhận GMP nào cho bước đó? Câu trả lời cho bạn biết mình phải trả thêm tiền cho những khâu chế biến nào.
Ghi chú của người dịch: Farm ở Thái chỉ có chứng nhận GACP thì không thể tự đáp ứng đơn đặt “hoa EU-GMP”. Các khâu từ điểm GMP trở đi phải làm tại một cơ sở có chứng nhận GMP được thị trường của người mua chấp nhận. Hãy nói rõ điều này trước khi ký hợp đồng để giá bán đã tính đủ các chi phí đó.
PIC/S: Chương trình hợp tác thanh tra dược phẩm (Pharmaceutical Inspection Co-operation Scheme). PIC/S là mạng lưới quốc tế gồm các cơ quan thanh tra nhà nước chuyên kiểm tra nhà máy sản xuất thuốc. Thái Lan gia nhập ngày 1/8/2016 (nguồn: PIC/S).
Tham gia PIC/S nghĩa là các thanh tra viên có một khung để hợp tác với nhau. Điều này không có nghĩa là các nước thành viên tự động công nhận chứng nhận của nhau.
Thái Lan cũng không có tên trong danh sách theo Điều 111b của Ủy ban châu Âu. Danh sách này gồm các nước ngoài EU có cách giám sát GMP được EU coi là tương đương. Danh sách áp dụng khi EU nhập khẩu hoạt chất, tức thành phần tạo ra tác dụng của thuốc. Nguồn: danh sách của Ủy ban châu Âu, kiểm tra vào tháng 9/2026.
Việc cần làm: Đừng mặc định rằng chứng nhận GMP của Thái sẽ được EU chấp nhận. Hãy hỏi người mua xem cơ quan quản lý bên họ yêu cầu chứng nhận nào. Nhờ vậy bạn biết sớm có cần cơ quan của EU sang kiểm tra hay không.
Ph. Eur. Cannabis flos. Dược điển châu Âu (European Pharmacopoeia, viết tắt Ph. Eur.) là bộ sách chính thức quy định tiêu chuẩn chất lượng thuốc ở châu Âu. Mỗi chất có một chuyên luận (monograph) quy định riêng. “Cannabis flos” là chuyên luận dành cho hoa cần sa. Chuyên luận này được công bố trong Phụ bản 11.5 và có hiệu lực chính thức từ 1/7/2024 (theo ECA Academy, một tổ chức đào tạo GMP ở châu Âu).
Chuyên luận đặt ra yêu cầu về:
- định danh (các phép thử chứng minh mẫu đúng là cần sa);
- định lượng bằng sắc ký (đo hàm lượng cannabinoid trong phòng thí nghiệm);
- nhóm kiểu hoá học (chemotype) (phân nhóm theo các cannabinoid chính);
- tạp chất lạ (cuống, hạt, cây khác, đất cát);
- hao hụt khối lượng khi làm khô (phần khối lượng mất đi khi sấy mẫu, chủ yếu là nước): tối đa 12,0%;
- tạp chất nguyên tố (kim loại nặng và các nguyên tố tương tự);
- thuốc bảo vệ thực vật (BVTV);
- aflatoxin B1 (độc tố do một số loại nấm mốc sinh ra);
- giới hạn vi sinh (vi khuẩn, nấm men và nấm mốc).
Khi người mua nói “đạt chuẩn Ph. Eur.”, họ đang nói tới chuyên luận này.
Việc cần làm: Hỏi người mua xem họ áp dụng ấn bản Ph. Eur. nào. Sau đó, trước khi báo giá, gửi một lô thử đi kiểm nghiệm đủ từng mục trong danh sách trên. Kết quả cho bạn biết farm đang trượt ở giới hạn nào khi vẫn còn kịp sửa.
Ghi chú của người dịch: Vào mùa mưa ở Thái, độ ẩm ngoài trời luôn rất cao. Vì vậy, giới hạn hao hụt khi làm khô và giới hạn nấm mốc, vi sinh khó đạt hơn. Hãy sấy và bảo quản lô xuất khẩu trong phòng kiểm soát được độ ẩm. Các cách sấy phù hợp với điều kiện này có trong bài Sấy cần sa khi độ ẩm môi trường 85–95%.
5. Giấy tờ thương mại và hải quan
COA: phiếu kiểm nghiệm (certificate of analysis). COA là phiếu kết quả của phòng thí nghiệm cho một lô hàng cụ thể. Với hàng xuất khẩu, COA cần ghi cả phương pháp thử chứ không chỉ ghi kết quả. Như Phần 1 đã cho thấy, mỗi phương pháp cho ra một con số THC khác nhau. Việc kiểm nghiệm trước khi xuất được nói kỹ trong bài Kiểm nghiệm trước khi xuất khẩu: COA đạt và COA bị loại.
ISO/IEC 17025. Đây là tiêu chuẩn công nhận năng lực của phòng thí nghiệm kiểm nghiệm, không phải tiêu chuẩn cho sản phẩm cần sa. Mỗi phòng thí nghiệm chỉ được công nhận trong một phạm vi nhất định, tức danh sách các phép thử mà phòng được phép làm. Phòng được công nhận về hoá học thực phẩm không vì thế mà được công nhận cho phép thử cannabinoid.
Việc cần làm: Xin phòng thí nghiệm giấy chứng nhận phạm vi công nhận, đừng chỉ nhìn logo công nhận. Kiểm tra xem phạm vi đó có ghi đúng phép thử cannabinoid bạn cần không. Giấy này chứng minh kết quả trên COA của bạn đến từ một phép thử đã được công nhận.
Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (phytosanitary certificate). Đây là giấy chứng nhận sức khoẻ thực vật do tổ chức bảo vệ thực vật quốc gia cấp. Tổ chức này là cơ quan nhà nước phụ trách sức khoẻ cây trồng. Mỗi giấy chỉ dùng cho một mặt hàng, theo yêu cầu của một nước nhập khẩu. Với hàng bị kiểm soát, giấy này không thay thế được giấy tờ về chất ma tuý.
Ghi chú của người dịch: Ở Thái Lan, cơ quan cấp giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật là Cục Nông nghiệp (Department of Agriculture, กรมวิชาการเกษตร). Hãy xin giấy này riêng, tách khỏi hồ sơ về thảo dược được kiểm soát hay chất ma tuý.
Giấy phép nhập khẩu và giấy phép xuất khẩu (import certificate và export authorisation). Hai giấy này đi thành cặp theo Điều 31 của Công ước Thống nhất về các chất ma tuý năm 1961. Đây là hiệp ước của Liên Hợp Quốc nhằm kiểm soát việc buôn bán chất ma tuý. Các bước như sau:
- Cơ quan có thẩm quyền của nước nhập khẩu cấp giấy phép nhập khẩu.
- Bên xuất khẩu nộp giấy đó cho cơ quan có thẩm quyền nước mình để được cấp giấy phép xuất khẩu.
- Một bản sao giấy phép xuất khẩu đi cùng lô hàng.
- Chính phủ nước nhập khẩu ghi số lượng thực nhận lên giấy phép, ký xác nhận rồi gửi trả lại.
Nguồn: văn bản Công ước 1961 do UNODC (Cơ quan Phòng chống Ma tuý và Tội phạm của Liên Hợp Quốc) công bố. Nguồn thứ hai là tài liệu hướng dẫn Controls on International Trade in Narcotic Drugs (Kiểm soát thương mại quốc tế các chất ma tuý) của INCB (Ủy ban Kiểm soát Ma tuý Quốc tế). Công ước bắt buộc giấy phép xuất khẩu phải đi cùng lô hàng. Lô hàng tới nơi mà không có giấy này sẽ bị cơ quan chức năng tạm giữ.
Việc cần làm: Việc đầu tiên là lấy bản sao giấy phép nhập khẩu của người mua. Chưa có giấy phép xuất khẩu trong tay thì chưa đặt chỗ vận chuyển. Làm đúng thứ tự này thì lô hàng không bị giữ ở cửa khẩu.
Ghi chú của người dịch: Ở Thái Lan, muốn xuất khẩu hoa thì cần giấy phép theo Điều 46 (Section 46) do DTAM cấp. Chiết xuất có trên 0,2% THC cần giấy phép của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Thái Lan (Thai FDA). Hãy hỏi cơ quan phụ trách sản phẩm của bạn xem văn phòng nào cấp giấy phép xuất khẩu cho từng lô.
Mã HS. Hệ thống hài hoà (Harmonized System, HS) là hệ thống đánh số quốc tế mà hải quan dùng để phân loại hàng hoá. Các mã thường dùng được liệt kê dưới đây. Nguồn là bảng phân loại cần sa của Statistics Canada (cơ quan thống kê Canada), bảng đối chiếu công khai rõ ràng nhất hiện có:
| Sản phẩm | Mã HS thường dùng |
|---|---|
| Hoa cần sa sấy khô | 1211.90 (cây và các bộ phận của cây chủ yếu dùng làm nước hoa hoặc dược phẩm, loại khác) |
| Chiết xuất | 1302.19 |
| Thuốc từ cần sa | 3004.90 |
| Xơ gai dầu (sợi gai dầu thật) | 5302.10 |
Có hai điều cần lưu ý. Thứ nhất, các chữ số mỗi nước thêm vào phía sau (phân nhóm quốc gia) không giống nhau. Thứ hai, mã HS đúng không làm cho sản phẩm trở thành hợp pháp. Tại cửa khẩu, quy định kiểm soát ma tuý vẫn được áp dụng dù mã thuế là gì.
Việc cần làm: Xác nhận mã đầy đủ theo quy định riêng của từng nước với cơ quan hải quan hoặc đại lý hải quan ở cả hai nước. Chỉ coi mã HS là nhãn để tính thuế, không phải bằng chứng hàng hợp pháp.
Novel Food (thực phẩm mới). Đây là một phân loại theo luật thực phẩm của EU, cụ thể là Quy định (EU) 2015/2283. Thực phẩm mới phải được cấp phép thì mới được bán. CBD trong thực phẩm cần loại giấy phép này. Tính đến năm 2026, chưa có giấy phép nào được cấp. Tháng 2/2026, EFSA (Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu) mới chỉ đưa ra một mức tiêu thụ an toàn tạm thời (nguồn: EFSA, tháng 2/2026).
Novel Food chỉ thuộc luật thực phẩm và không áp dụng cho mỹ phẩm. Hoa dùng để hút hoàn toàn không phải thực phẩm. Vì thế, các lệnh cấm hoa nằm trong luật về chất ma tuý hoặc luật thuốc lá.
Việc cần làm: Với người mua ở EU, trước hết hãy xác định dạng sản phẩm của bạn chịu sự điều chỉnh của luật nào. Có thể là luật thực phẩm (Novel Food) hoặc luật mỹ phẩm. Nếu là hoa thì có thể là luật ma tuý hoặc luật thuốc lá. Xác định trước để tránh rắc rối kiểu hoá đơn “hoa CBD” nêu ở đầu bài.
MRL: giới hạn dư lượng tối đa (maximum residue limit). Đây là lượng thuốc BVTV cao nhất được phép còn lại trên sản phẩm. Topic về dư lượng thuốc BVTV trên cần sa nói kỹ hơn về giới hạn dư lượng.
Với hoa cần sa y tế, giới hạn thuốc BVTV bắt buộc là giới hạn trong chương 2.8.13 của Ph. Eur. Giới hạn này áp dụng thông qua chuyên luận Cannabis flos. MRL thực phẩm theo Quy định (EC) 396/2005 chủ yếu áp dụng cho các sản phẩm thực phẩm từ gai dầu.
Theo quy định thực phẩm này, loại thuốc BVTV chưa có giới hạn riêng thường bị áp mức mặc định 0,01 mg/kg. Mức này thấp hơn nhiều so với dự tính của một farm quen làm theo giới hạn cho rau màu, cây lương thực.
Ghi chú của người dịch: Ở Thái Lan, chỉ dùng thuốc BVTV đã đăng ký với Cục Nông nghiệp (กรมวิชาการเกษตร) và dùng đúng hướng dẫn trên nhãn. Thuốc đã đăng ký ở Thái chưa chắc cho dư lượng đạt giới hạn của nước nhập khẩu. Với mỗi lô xuất khẩu, hãy ghi sổ phun thuốc (tên sản phẩm, liều lượng, ngày phun, số lô). Kiểm nghiệm dư lượng trước khi chào bán lô đó. Xem thêm bài Được phép phun gì theo GACP Thái Lan.
6. Hai từ mỗi nước hiểu một nghĩa
“Hemp” (gai dầu). Mỗi thị trường đặt ranh giới ở một mức khác nhau:
| Thị trường | “Gai dầu” nghĩa là gì | Nguồn |
|---|---|---|
| Thái Lan | Cây có ≤1,0% THC; hoa của cây vẫn là thảo dược được kiểm soát | Quy định cấp Bộ về gai dầu B.E. 2563 (năm 2020), theo Tilleke & Gibbins (bình luận của công ty luật) |
| Liên minh châu Âu | Giống cây nông nghiệp có dưới 0,3% THC, từ 1/1/2023 | Ủy ban châu Âu |
| Thụy Sĩ | Cần sa có dưới 1,0% THC tổng trung bình nằm hoàn toàn ngoài phạm vi Luật Ma tuý | Cẩm nang chuyên gia CMS (bình luận của công ty luật) |
| Cộng hoà Séc | 1,0% THC tính trên chất khô | Luật Séc |
Lô hàng là gai dầu hợp pháp ở Bangkok chưa chắc là gai dầu hợp pháp ở Berlin. Ví dụ, lô hàng trong Phần 1 có khoảng 1,78% THC tổng. Con số này vượt cả ngưỡng 0,3% của EU lẫn ngưỡng 1,0% của Thụy Sĩ.
“Pharmaceutical grade” (đạt chuẩn dược phẩm). Không nước nào coi đây là thuật ngữ pháp lý. Từ này thường mang một trong hai nghĩa. Hoặc lô hàng đạt một chuyên luận dược điển, hoặc cơ sở sản xuất có chứng nhận GMP.
Việc cần làm: Khi người mua hay người bán nói “đạt chuẩn dược phẩm”, hãy hỏi họ muốn nói nghĩa nào và xin xem giấy tờ. Trong mọi hợp đồng, hãy ghi rõ định nghĩa pháp lý về gai dầu và giới hạn THC của nước nhập khẩu. Như vậy hai bên cùng đo theo một ngưỡng.
Chia sẻ kinh nghiệm của bạn
Bạn đã từng hoàn tất một lô xuất khẩu hoặc nhập khẩu có giấy phép? Hãy cho biết thuật ngữ nào gây nhầm lẫn nhiều nhất với bạn: GACP hay GMP, THC tổng hay Δ9-THC, hay dạng sản phẩm được phép. Hãy chia sẻ ngay bên dưới topic này và chỉ kể về các giao dịch hợp pháp, có giấy phép.
Đọc thêm
- Hai hướng xuất khẩu (hoa, và mọi thứ không phải hoa): Những gì thực sự được xuất khỏi Thái Lan dưới dạng gai dầu.
- Mỗi thị trường yêu cầu khâu GMP bắt đầu từ đâu: So sánh năm thị trường hoa cần sa y tế.
- GMP thực sự có ý nghĩa gì với cần sa y tế: xem topic EU-GMP đã gắn link ở Mục 4.
Nguồn được trích trong Phần 2
- EudraLex Tập 4 (quy định GMP của EU).
- PIC/S, ngày Thái Lan gia nhập (1/8/2016).
- Ủy ban châu Âu, danh sách các nước thứ ba theo Điều 111b (kiểm tra tháng 9/2026).
- ECA Academy, về chuyên luận Ph. Eur. Cannabis flos (Phụ bản 11.5, hiệu lực chính thức từ 1/7/2024).
- Dược điển châu Âu, chương 2.8.13 (dư lượng thuốc BVTV).
- UNODC, văn bản Công ước Thống nhất về các chất ma tuý năm 1961.
- INCB, Controls on International Trade in Narcotic Drugs (Kiểm soát thương mại quốc tế các chất ma tuý).
- Statistics Canada, bảng phân loại cần sa đã công bố (mã HS).
- Quy định (EU) 2015/2283 (Novel Food).
- EFSA, tháng 2/2026 (mức tiêu thụ CBD an toàn tạm thời).
- Quy định (EC) 396/2005 (dư lượng thuốc BVTV trong thực phẩm).
- Ủy ban châu Âu, giới hạn THC 0,3% cho gai dầu ở EU từ 1/1/2023.
- Cẩm nang chuyên gia CMS (bình luận của công ty luật), Thụy Sĩ.
- Tilleke & Gibbins, Cannabis and Hemp Business Guide – Thailand, ấn bản 2025, cập nhật tháng 11/2025 (bình luận của công ty luật).
Bài viết này là thông tin tham khảo dành cho người đọc đang hoạt động hợp pháp tại nước mình. Đây không phải tư vấn pháp lý, hải quan hay thuế. Luật nêu trong bài thay đổi thường xuyên và mỗi nước một khác. Một số con số lấy từ bình luận chuyên môn chứ không lấy trực tiếp từ văn bản luật, và đã được ghi rõ trong bài. Hãy kiểm tra từng điểm với cơ quan có thẩm quyền và luật sư có chuyên môn ở nước liên quan trước khi tham gia bất kỳ giao dịch nào.