Giai đoạn sinh trưởng, thường gọi tắt là “veg”, nằm giữa giai đoạn cây con và giai đoạn ra hoa. Trong veg, cây cần sa phát triển rễ, thân, cành và lá nhưng chưa ra nụ hoa. Khi trồng trong nhà, lịch chiếu sáng hay dùng là 18 giờ sáng, 6 giờ tối (18/6). Phần lớn người trồng cho cây veg vài tuần. Sau đó họ chuyển sang 12 giờ sáng, 12 giờ tối (12/12) để cây bắt đầu ra hoa.
Bài này trả lời bốn câu hỏi: veg cần bao nhiêu giờ sáng, veg bao lâu, làm sao biết cây đã sẵn sàng chuyển sang ra hoa, và chuyển như thế nào. Bài cũng giải thích vì sao cây trồng ngoài trời ở Thái Lan hay ra hoa quá sớm. Phần cuối nói về chuyện ánh sáng lọt vào ban đêm có thể làm rối phòng hoa.
Veg nằm ở đâu trong vòng đời của cây
Giới nghiên cứu chia vòng đời cây cần sa thành bốn giai đoạn:
- nảy mầm, hoặc giâm cành (cho cành giâm ra rễ)
- sinh trưởng (veg)
- ra hoa và tạo hạt
- lão hoá (cây già đi và tàn dần sau khi ra hoa)
Trước hết là giai đoạn cây con. Giai đoạn này thường kéo dài vài tuần sau khi nảy mầm. Người trồng thường chiếu sáng cho cây con 16–18 giờ mỗi ngày.
Hình dạng lá cho biết cây đã phát triển tới đâu. Cặp lá thật đầu tiên thường chỉ có một lá chét. Cặp tiếp theo có ba lá chét, rồi năm, bảy và chín. Một số giống lên tới mười một lá chét.
Sau khoảng năm tầng lá, rễ và lá đã vững nên cây bắt đầu lớn nhanh. Lúc đó cây mới thực sự vào veg.
Veg kéo dài từ lúc cây con hoặc cành giâm đã bén rễ ổn định cho tới khi bạn kích cây ra hoa. Khi đủ ánh sáng, dinh dưỡng, khí CO2 và nước, cây trong veg lớn rất nhanh. Thân to ra, cành bên phát triển, rễ lan rộng. Bón phân và tỉa cành trong veg chỉ nhắm một mục tiêu: dựng bộ khung khoẻ để sau này đỡ được nụ hoa.
Việc cần làm: Ghi sổ đơn giản cho từng lứa cây. Ghi ngày nảy mầm và ngày cây đủ năm tầng lá. Từ hai mốc này, bạn biết cây đã thực sự veg được bao nhiêu ngày.
Cần chiếu sáng bao nhiêu giờ
Cây quang chu kỳ (photoperiod) là cây ra hoa tùy theo độ dài ngày và đêm. Loại cây này ở lại giai đoạn veg chừng nào ngày còn dài. Khi ngày ngắn lại, giai đoạn veg kết thúc. Cây tự ra hoa (autoflower) thì khác: chúng ra hoa chỉ vì đã đủ tuổi.
| Giai đoạn | Lịch chiếu sáng thường dùng |
|---|---|
| Cây con | 16–18 giờ mỗi ngày |
| Sinh trưởng (veg) | 18 giờ sáng, 6 giờ tối |
| Giữ cây ở veg lâu dài | từ 16 giờ trở lên |
| Ra hoa | 12 giờ sáng, 12 giờ tối |
Lịch 18/6 là chuẩn chung. Một phân tích tổng hợp năm 2022 dựa trên các nghiên cứu cần sa đã công bố định nghĩa veg là chiếu sáng ngày dài, ít nhất 18 giờ. Sách hướng dẫn trồng nói thêm: cây có thể ở veg vô thời hạn nếu được chiếu từ 16 giờ trở lên. Nhờ vậy người trồng giữ được cây mẹ nhiều năm để lấy cành giâm.
Chiếu 14 giờ là quá ngắn, không giữ cây ở veg chắc chắn được. Một số giống hiện đại bắt đầu ra hoa ngay cả khi ngày còn dài hơn người trồng nghĩ. Năm 2023, nhóm Ahrens, Llewellyn và Zheng (Plants 12(14): 2605) thử mười giống “drug-type”. Đây là các giống lai tạo để lấy hoa giàu THC, khác với hemp (gai dầu).
Cả mười giống đều bắt đầu ra hoa ở mọi độ dài ngày được thử, kể cả 14 giờ. Chiếu 18 giờ thì dư ra một khoảng an toàn so với mức đó, nên cây giữ veg ổn định.
Ghi chú của người dịch: Ở nhiều vùng của Thái Lan và Đông Nam Á, mất điện là chuyện thường, nhất là mùa mưa. Timer cơ sẽ ngừng chạy khi mất điện. Khi có điện lại, cả lịch chiếu sáng bị lệch đúng bằng thời gian mất điện. Sau mỗi lần mất điện, hãy kiểm tra giờ trên từng timer. Mục đích là để thời gian tối luôn rơi vào cùng khung giờ và dài như nhau mỗi ngày.
Việc cần làm: Đặt timer khu veg ở 18/6, timer khu cây mẹ ít nhất 16 giờ sáng. Dán lên từng timer một nhãn ghi giờ bật, giờ tắt. Như vậy ai trong nhóm cũng nhận ra ngay khi lịch bị lệch.
Cây cần gì trong giai đoạn veg
Tài liệu hướng dẫn trồng thường đưa ra các điều kiện sau cho giai đoạn veg chính:
- Ánh sáng giàu bước sóng xanh lam, 18 giờ mỗi ngày
- Không khí ấm nhưng không nóng (các tài liệu không thống nhất khoảng nhiệt độ cụ thể)
- Độ ẩm tương đối vừa phải (các tài liệu không thống nhất con số cụ thể)
- Tăng đạm (nitơ) trong dung dịch dinh dưỡng
Tài liệu trồng thường tóm tắt dinh dưỡng giai đoạn veg là: nhiều đạm, kèm canxi, magiê và vi lượng ở mức vừa phải. Cây con cần ít hơn nhiều. Bón quá nhiều ngay từ đầu sẽ làm hại cây non.
Ghi chú của người dịch: Ở Thái Lan, ngoài trời thường 30–35 °C. Vì vậy, phòng hay lều trồng khó giữ được mức nhiệt mát hơn mà các tài liệu này gợi ý nếu không có điều hoà. Mùa mưa, độ ẩm thường vượt 70%. Trước khi mua thiết bị, hãy đo nhiệt độ và độ ẩm ngang tán cây, cả ngày lẫn đêm, trong một tuần. Số đo cho bạn biết cần làm mát thêm, cần thêm gió tươi hay cần máy hút ẩm. Topic khí hậu phòng trồng giải thích nhiệt độ và độ ẩm ảnh hưởng qua lại thế nào.
Các việc khác trong veg:
- Thay chậu đúng lúc. Khi rễ đã kín chậu nhỏ, hãy chuyển cây sang chậu lớn hơn. Việc này giúp cây không bị bó rễ, tình trạng làm cây chậm lớn.
- Uốn tỉa sớm. Bấm ngọn và uốn cành nên làm trong veg, khi cây còn thời gian hồi lại. Uốn tỉa muộn sẽ lấn vào thời gian ra hoa.
- Giữ lá sạch. Lá hút CO2 và thoát hơi nước qua các lỗ rất nhỏ gọi là khí khổng. Phần lớn khí khổng nằm ở mặt dưới lá. Bụi trên lá vừa che sáng vừa có thể bít các lỗ này. Kết quả là cây tạo ra ít đường hơn từ ánh sáng (quang hợp).
Ghi chú của người dịch: Nếu thấy lá bám bụi, hãy rửa bằng nước sạch vào đầu chu kỳ sáng để lá khô nhanh. Khí hậu Thái Lan ẩm, lá còn ướt khi vào đêm rất dễ bị nấm bệnh.
Việc cần làm: Mỗi tuần một lần, xem lại sổ ghi nhiệt độ – độ ẩm, kiểm tra rễ ở lỗ thoát nước và bề mặt lá. Lần kiểm tra này giúp bạn phát hiện sớm tình trạng quá nóng, bó rễ hay lá bám bụi, trước khi cây bị chậm lớn.
Veg bao lâu
Không có một con số đúng cho mọi trường hợp. Nhóm Dang, Muthu Arachchige và Campbell đã xem xét câu hỏi này trong một phân tích tổng hợp (Frontiers in Plant Science, công bố tháng 1/2022). Phân tích tổng hợp (meta-analysis) là nghiên cứu gộp kết quả của nhiều nghiên cứu trước đó. Nhóm thấy các nhà nghiên cứu đã cho cây veg từ 13 tới 180 ngày.
- Trung bình cộng là 37,1 ngày.
- Trung vị là 30 ngày: một nửa số nghiên cứu veg ngắn hơn, một nửa dài hơn.
- Con số gặp nhiều nhất là 21 ngày.
Người trồng trong giới nghiên cứu thường khuyên veg 14–21 ngày. Các tài liệu hướng dẫn trồng gợi ý từ 3 tới 16 tuần.
Nhóm phân tích thấy veg lâu hơn không đồng nghĩa với nhiều hoa hơn. Theo mô hình của họ, veg ngắn hơn đi kèm khối lượng hoa trên mỗi cây (sinh khối hoa) cao hơn. Hàm lượng cannabinoid cao nhất khi thời gian veg ở mức trung bình. Nhóm cũng nhấn mạnh mỗi giống một khác, nên mọi con số chỉ là điểm xuất phát.
Trên thực tế, thời gian veg phụ thuộc ba yếu tố: không gian, đèn và di truyền của giống. Khi nhiều giống chung một phòng, một số người trồng cho giống indica veg lâu hơn, giống sativa veg ngắn hơn.
Mục tiêu là mọi cây cao gần bằng nhau trước khi ra hoa, vì giống sativa vươn cao hơn khi vào hoa.
Việc cần làm: Ở vụ tới, chọn một thời gian veg nằm trong các khoảng trên. Ghi lại số ngày veg, chiều cao lúc thu hoạch và khối lượng hoa khô trên mỗi cây. Vụ sau, tăng hoặc giảm thời gian veg một tuần rồi so sánh. Sau hai, ba vụ, bạn sẽ biết thời gian veg nào hợp với phòng và giống của mình.
Dấu hiệu cây đã sẵn sàng chuyển sang ra hoa
- Đạt một nửa chiều cao mong muốn. Quy tắc hay dùng là chuyển khi cây cao khoảng một nửa kích thước bạn muốn. Trong giai đoạn vươn cao (stretch) sau khi chuyển, cây có thể cao gấp đôi; giống sativa thậm chí gấp ba.
- Khung cây chắc. Cây trưởng thành có năm tới tám cành bên khoẻ và thân cứng cáp là đã sẵn sàng.
- Đã thấy tiền hoa (pre-flower). Đó là những bông hoa đơn lẻ mọc ở các đốt, tức chỗ lá và cành gắn vào thân. Tiền hoa xuất hiện do tuổi cây, không do độ dài ngày. Đây là dấu hiệu đầu tiên nhìn thấy được về giới tính của cây. Khi thấy tiền hoa, cây đã đủ trưởng thành để ra hoa.
- Còn khoảng trống phía trên. Chừa khoảng cách giữa ngọn cây và đèn cho giai đoạn vươn cao.
Việc cần làm: Đo chiều cao dùng được, tính từ miệng chậu tới vị trí thấp nhất mà đèn vẫn treo an toàn. Chuyển sang ra hoa khi cây cao khoảng một nửa chiều cao đó. Như vậy cây còn chỗ để vươn, ngọn không chạm đèn.
Chuyển sang ra hoa: từ 18/6 sang 12/12
Chuyển sang ra hoa chỉ là đổi giờ trên timer. Đặt timer 12 giờ sáng, 12 giờ tối. Từ ngày đó, cây bước vào giai đoạn ra hoa. Ghi ngày chuyển vào sổ, vì số tuần ra hoa được tính từ ngày này.
12 giờ tối phải liền mạch, không bị ngắt quãng. Chỉ một lúc có ánh sáng giữa đêm cũng có thể giữ cây ở lại veg (xem phần ngắt đêm bên dưới). Vì vậy, thời gian tối phải tối hoàn toàn.
Trước khi chuyển:
- Làm xong việc bấm ngọn và uốn cành. Sau khi chuyển, cây còn ít thời gian để hồi lại.
- Kiểm tra rò sáng ở khu ra hoa theo cách hướng dẫn bên dưới.
- Chỉnh độ cao đèn để còn chỗ cho cây vươn.
Ghi chú của người dịch: Khi trời nóng, nhiều người trồng ở Thái bật đèn ban đêm, lúc không khí mát và điều hoà đỡ phải chạy nhiều. Khi đó thời gian tối lại rơi vào ban ngày. Nguy cơ rò sáng chính là ánh nắng lọt qua khe cửa ra vào, cửa sổ, lỗ thông gió và lỗ luồn ống điều hoà. Có một topic riêng bàn về việc chiếu sáng 13 giờ có dùng được để ra hoa ở vĩ độ Thái Lan không.
Cây autoflower không cần chuyển lịch. Ngoài trời, ngày tự nhiên ngắn dần sẽ chuyển giúp bạn.
Veg ngoài trời ở vùng nhiệt đới
Nhiều người trồng ở Đông Nam Á bị bất ngờ ở điểm này. Gần xích đạo, ngày không bao giờ dài bằng mùa hè ở những nơi xa xích đạo như châu Âu hay Bắc Mỹ. Nhóm nghiên cứu hemp ở Đại học Florida (Mỹ) (Zhang và cộng sự, 2021) ghi nhận điều này. Theo họ, ngày ngắn ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới làm cây veg kém và ra hoa sớm.
Vì thế, cây quang chu kỳ trồng ngoài trời ở Thái Lan có thể chỉ veg được một thời gian ngắn. Cây có thể ra hoa khi còn nhỏ.
Ghi chú của người dịch: Ngày dài nhất năm ở Thái Lan rơi vào khoảng 21/6. Ngay cả ngày đó cũng chỉ dài chừng 13 giờ 20 phút ở cực Bắc (Chiang Rai), càng về phía Nam càng ngắn hơn. Mức này nằm trong khoảng mà cả mười giống trong nghiên cứu ở trên đều bắt đầu ra hoa. Vì vậy, cây quang chu kỳ trồng ngoài trời ở đây có thể chuyển sang ra hoa chỉ ít lâu sau khi trồng.
Có ba cách giúp cây veg lâu hơn khi trồng ngoài trời.
1. Chọn giống thích nghi. Giống có nguồn gốc ở vĩ độ thấp thường ra hoa muộn hơn. Nhờ vậy, cây có thêm thời gian veg trước khi ngày ngắn kích ra hoa.
Ghi chú của người dịch: Bạn có thể bắt đầu từ những dòng có nguồn gốc Đông Nam Á rõ ràng, như giống bản địa trong khu vực (landrace). Tên giống sai hoặc bị nhái rất phổ biến, nên hãy kiểm tra người bán hạt trước. Cành giâm lấy từ farm khác có thể mang theo sâu bệnh và viroid tiềm ẩn trên cây hoa bia (HLVd). HLVd là tác nhân gây bệnh còn nhỏ hơn virus. Nó có thể làm cây chậm lớn và giảm năng suất, thường không có triệu chứng rõ.
Hãy trồng thử một lô nhỏ trong một mùa. Ghi lại ngày trồng, ngày thấy hoa đầu tiên và chiều cao cuối cùng. Số liệu này cho biết dòng đó có đủ thời gian veg ở chỗ bạn không, trước khi bạn trồng cả ruộng.
2. Bổ sung ánh sáng. Người trồng nhà kính giữ cây ngày ngắn ở veg bằng hai cách. Cách thứ nhất là chiếu đèn cuối ngày để kéo dài ngày sau khi mặt trời lặn. Cách thứ hai là bật đèn một lúc ngắn vào giữa đêm. Sách hướng dẫn trồng cũng mô tả việc treo bóng đèn công suất thấp quanh cây với cùng mục đích. Topic trồng trong nhà kính nói về các kiểu nhà kính.
Ghi chú của người dịch: Mùa mưa, hãy dùng đèn và phụ kiện chống nước, loại dành cho ngoài trời. Lắp cầu dao chống giật (RCD) cho mạch đèn. Sau mỗi lần mất điện, kiểm tra xem đèn còn bật đúng giờ không. Nếu đèn không bật, đêm không bị ngắt và cây có thể bắt đầu ra hoa.
3. Veg trong nhà rồi mới đem ra trồng. Cây đang chiếu 18 giờ mà chuyển ra ngoài, gặp ngày tự nhiên ngắn hơn, sẽ ra hoa ngay sau đó. Vì vậy, lúc đem ra ngoài, cây nên đạt gần đủ kích thước bạn muốn.
Ghi chú của người dịch: Cây trồng trong nhà chưa quen với nắng nhiệt đới gắt. Hãy cho cây làm quen dần với nắng trước khi đem ra trồng để tránh cháy lá và sốc.
Ngắt đêm và rò sáng
Cần sa là cây ngày ngắn. Thứ kích cây ra hoa là một đêm dài, tối liên tục, chứ không phải độ dài của ngày. Vì thế, bật đèn một lúc ngắn giữa đêm, gọi là ngắt đêm (night break), sẽ giữ cây ở veg dù ngày chỉ dài 12 giờ. Cũng vì lý do đó, ánh sáng lọt vào phòng hoa ban đêm là một rủi ro có thật.
Nghiên cứu cho thấy gì
Năm 2025, nhóm Grover, Haiden và Berkowitz ở Đại học Connecticut (Mỹ) thử ngắt đêm trên cành giâm hemp lấy CBD (Plants 14(19): 3095). Một nhóm cây veg theo lịch 18/6. Nhóm kia được chiếu 12 giờ, cộng thêm 1 giờ đèn vào giữa thời gian tối. Cường độ sáng khoảng 450 µmol/m²/s. Đơn vị này đo lượng ánh sáng cây dùng được chiếu tới cây mỗi giây.
Ngắt đêm giữ được cây ở veg và dùng ít hơn khoảng 28% điện trong giai đoạn veg. Sau đó cả hai nhóm đều ra hoa ở 12/12. Nhóm ngắt đêm cho ít hơn khoảng 22% hoa. Lý do chính là trong veg, tổng lượng ánh sáng chúng nhận được ít hơn. Nhóm nghiên cứu kết luận phần điện tiết kiệm được không bù nổi phần sản lượng bị mất.
Thử nghiệm chỉ dùng một giống và ít cây. Hãy xem các con số này là để tham khảo, không phải quy luật.
Ghi chú của người dịch: Bạn có thể tự tính phần tiết kiệm cho phòng mình. Ví dụ, đèn 600 W bật 18 giờ dùng 10,8 kWh mỗi ngày. Bật 13 giờ (12 + 1) thì dùng 7,8 kWh, tức ít hơn 3 kWh. Nhân con số này với giá mỗi số điện trên hoá đơn, rồi so với việc mất khoảng một phần năm lượng hoa. Ngắt đêm vẫn hữu ích ngoài trời và trong nhà kính để làm chậm ra hoa. Nhưng đừng dùng nó để giảm tiền điện khi trồng trong nhà.
Cùng bài báo đó cũng điểm lại các nghiên cứu trước, cho thấy cây chỉ cần rất ít ánh sáng. Ở một giống, ngày 9 giờ được kéo dài thành 15 giờ chỉ bằng ánh sáng 1–10 µmol/m²/s. Mức này chỉ bằng một phần rất nhỏ cường độ đèn trồng bình thường. Dù vậy, nó vẫn đủ làm cây không ra hoa bình thường.
Chưa ai xác định được ngưỡng ánh sáng lọt chính xác cho phòng hoa cần sa. Vì vậy, chuẩn an toàn là trong thời gian tối, mắt không nhìn thấy chút ánh sáng nào.
Nguồn rò sáng thường gặp
- Đèn LED báo trên timer, ổ cắm kéo dài, bộ điều khiển, router wifi và cục sạc
- Khe hở ở khoá kéo và đường may của lều, lỗ quanh ống gió và dây điện
- Ánh sáng từ phòng veg bên cạnh lọt qua cửa, tường chung hoặc cửa hút gió
- Mở phòng hoặc lều trong thời gian tối
Cách kiểm tra
- Vào khu ra hoa trong thời gian tối. Đợi khoảng 10 phút cho mắt quen với bóng tối.
- Tìm mọi chỗ có ánh sáng. Dán kín hoặc gỡ bỏ mọi đèn LED báo bên trong.
- Nhờ một người rọi đèn pin dọc mặt ngoài lều hoặc phòng, bạn đứng trong quan sát. Cách này tìm ra khe hở ở đường may, khoá kéo và chỗ ống gió đi qua.
- Tránh mở phòng trong thời gian tối. Nếu bắt buộc phải vào, nhiều người trồng dùng đèn làm việc màu xanh lá, ánh sáng yếu. Cách này giảm rủi ro nhưng không loại bỏ hoàn toàn.
Dấu hiệu thời gian tối bị gián đoạn
- Cây ra hoa muộn hoặc không đều.
- Lá mới chỉ có một lá chét mọc ra từ nụ hoa. Đây là hiện tượng tái sinh trưởng (re-veg), tức cây quay ngược về veg.
- Nụ hoa lỏng lẻo, phần lớn nhuỵ (những sợi lông trên hoa cái) vẫn còn trắng.
- Xuất hiện hoa lưỡng tính. Người trồng thường gặp hiện tượng này sau khi cây bị sốc vì ánh sáng ban đêm.
Các dấu hiệu này cũng có thể do nguyên nhân khác, như di truyền, nhiệt độ cao hay rễ có vấn đề. Hãy kiểm tra rò sáng trước tiên. Nhưng đừng coi các dấu hiệu này là bằng chứng chắc chắn có rò sáng.
Ghi chú của người dịch: Ở các phòng trồng tại Thái, nhiệt độ cao là nguyên nhân khác hay gặp. Hãy đối chiếu các dấu hiệu với sổ ghi nhiệt độ trước khi đổ lỗi cho ánh sáng.
Việc cần làm: Làm bốn bước kiểm tra trên trước mỗi lần chuyển sang 12/12, và lặp lại mỗi tháng một lần. Mục đích là để cây có đêm tối thật sự, nhờ đó ra hoa đúng hạn và đều.
Cây autoflower
Cây tự ra hoa (autoflower) không phản ứng với độ dài ngày. Chúng tự ra hoa khi đủ tuổi, kể cả khi ngày dài. Bạn không cần tính ngày chuyển lịch, và giai đoạn veg của chúng ngắn.
Việc cần làm: Làm xong việc thay chậu và uốn tỉa trong mấy tuần đầu. Veg ngắn nên về sau cây có ít thời gian để hồi lại.
Lỗi thường gặp
- Bón quá nhiều cho cây con. Cây non chỉ cần ít đạm. Pha phân cho cây con loãng hơn nhiều so với cây đang veg, rồi tăng dần nồng độ khi cây có thêm tầng lá.
- Veg quá lâu so với không gian. Nếu lúc chuyển cây đã cao bằng chiều cao tối đa, cây sẽ chạm đèn trong giai đoạn vươn. Hãy chuyển khi cây đạt khoảng một nửa chiều cao dùng được.
- Nhầm tiền hoa là đã ra hoa. Vài sợi nhuỵ trắng trong veg là bình thường. Cứ giữ lịch veg cho tới khi bạn quyết định chuyển.
- Ngày ngắn khi trồng ngoài trời. Nếu không bổ sung ánh sáng, ngày ngắn ở vùng nhiệt đới có thể kết thúc veg sớm hơn dự tính nhiều. Trước khi trồng, hãy lên phương án đèn bổ sung, giống thích nghi hoặc veg trong nhà.
Quy định ở Thái Lan và thảo luận
Ghi chú của người dịch: Ở Thái Lan, hoa cần sa là thảo dược có kiểm soát theo Thông báo của Bộ Y tế Công cộng về Thảo dược có kiểm soát (Cần sa), B.E. 2568 (Phật lịch 2568). Thông báo có hiệu lực từ 26/6/2025. Hoa chỉ được bán khi có đơn PT 33, với lượng dùng tối đa 30 ngày. Cấm quảng cáo và cấm bán hoa qua mạng. Topic thảo dược có kiểm soát giải thích Thông báo này cho phép và cấm những gì.
Bạn hãy chia sẻ kinh nghiệm ngay dưới topic này. Những chi tiết hữu ích gồm: tỉnh bạn trồng, giống, lịch chiếu sáng, số ngày veg và sản lượng thu được. Nếu cây ngoài trời của bạn ra hoa sớm, hoặc bạn đã tìm ra chỗ rò sáng, hãy kể lại ở đây để người trồng khác cùng rút kinh nghiệm.
Tài liệu tham khảo
- Grover, Haiden và Berkowitz (2025), Đại học Connecticut. Thử nghiệm ngắt đêm trên cành giâm hemp lấy CBD. Plants 14(19): 3095.
- Dang, Muthu Arachchige và Campbell (2022). Optimizing Photoperiod Switch to Maximize Floral Biomass and Cannabinoid Yield in Cannabis sativa L.: A Meta-Analytic Quantile Regression Approach. Frontiers in Plant Science 12: 797425.
- Ahrens, Llewellyn và Zheng (2023). Is Twelve Hours Really the Optimum Photoperiod for Promoting Flowering in Indoor-Grown Cultivars of Cannabis sativa? Plants 12(14): 2605.
- Zhang, Anderson, Brym và Pearson (2021). Photoperiodic Flowering Response of Essential Oil, Grain, and Fiber Hemp (Cannabis sativa L.) Cultivars. Frontiers in Plant Science 12: 694153.